«Ποιος σκότωσε τους επιστήμονες»; Αυτή είναι η ερώτηση που ταλανίζει μερίδα της αμερικανικής κοινωνίας αλλά και του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, με αφορμή συνολικά έντεκα περιπτώσεις επιστημόνων, κάποιοι εκ των οποίων διατηρούσαν ερευνητικούς δεσμούς με τη NASA και πέθαναν ή εξαφανίστηκαν μέσα σε τέσσερα χρόνια (2022-26), εγείροντας υπόνοιες παρέμβασης έξωθεν ή άνωθεν…
Σενάρια συνωμοσίας και πολιτικές αντιδράσεις
Το μυστήριο ξεκινά με τον Ιούνιο του 2022 και τον θάνατο της 34χρονης Έιμι Έσκριτζ, ο θάνατος της οποίας αποδόθηκε σε αυτοκτονία. Έκτοτε ακολούθησαν δέκα ακόμη περιστατικά, που μεταξύ άλλων περιλαμβάνουν την αυτοχειρία ενός απόστρατου στρατηγού της Αεροπορίας, την εξαφάνιση μιας μηχανικού υλικών και διευθύντριας αεροναυπηγικού προγράμματος της NASA, τον θάνατο μηχανικού αεροδιαστημικής κατά τη διάρκεια αυτοκινητιστικού δυστυχήματος, τη δολοφονία αστροφυσικού στο σπίτι του στην Καλιφόρνια. Προς το παρόν δεν έχει καταδειχθεί η οποιαδήποτε σύνδεση μεταξύ των συμβάντων, όμως η σεναριολογία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχει «πάρει φωτιά», με άλλους να υποδεικνύουν ως ηθικούς αυτουργούς τους παραδοσιακούς ανταγωνιστές των ΗΠΑ (Κίνα, Ρωσία, Ιράν) κι άλλους να μιλούν ευθέως για… παραφυσικές δραστηριότητες, βλέποντας μέχρι και απαγωγή από εξωγήινους. Κοινό στοιχείο και των έντεκα ατόμων είναι ότι από το πόστο που υπηρετούσαν σχετίζονταν με τον ένα ή άλλο τρόπο με ευαίσθητα αεροναυπηγικά προγράμματα
Έντεκα υποθέσεις, καμία σαφής σύνδεση
Σε αυτό το πλαίσιο, Ρεπουμπλικανοί νομοθέτες κρούουν κώδωνα κινδύνου για το ενδεχόμενο συνωμοσίας σε βάρος των ΗΠΑ. «Κάτι συμβαίνει» υπονόησε ενδεικτικά η βουλευτής της Φλόριντα Άννα Παουλίνα Λούνα, ενώ ο Τζέιμς Κόμερ από το Κεντάκι δήλωσε ότι «υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να συμβαίνει κάτι κακό». Ο βουλευτής του Μιζούρι, Έρικ Μπάρλισον, ισχυρίστηκε πως δεν πρέπει να αποκλειστεί η πιθανότητα να πρόκειται για ενέργειες εχθρικού κράτους, σε μια λογική καταστροφής ανθρώπινου δυναμικού. Αποκορύφωμα, η συνέντευξη Τύπου της εκπροσώπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ, την περασμένη εβδομάδα, όπου η ίδια προανήγγειλε έρευνα. Στον απόηχο των προαναφερθέντων και μετά η Επιτροπή Εποπτείας της Βουλής των Αντιπροσώπων και το FBI διεξάγουν παράλληλες κι ανεξάρτητες έρευνες επί του ζητήματος. «Θα ξέρουμε μέσα στις επόμενες μέρες» διευκρίνισε από πλευράς του ο αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, μιλώντας σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο.
Θεωρίες συνωμοσίας ή παρερμηνεία;
Επιστρέφοντας στην υπόθεση αυτή καθεαυτή, δεν είναι λίγοι όσοι κάνουν λόγο για την επόμενη θεωρία συνωμοσίας, επισημαίνοντας πως δεν υπάρχει η παραμικρή συσχέτιση μεταξύ των διαφορετικών περιπτώσεων. Το αμερικανικό περιοδικό Vanity Fair αποδίδει τη δημοφιλία της θεωρίας στην κινητοποίηση σκανδαλοθηρικών μέσων όπως η Daily Mail και στην ακάματη ενασχόληση podcasters φιλικών προς τον Τραμπ και το κίνημα MAGA, που συγκεντρώνει τάσεις και παραδόσεις της παλαιάς και νέας Δεξιάς των ΗΠΑ, με εκλογικό «όχημα» τον Τραμπ και αιχμή του δόρατος τα συνωμοσιολογικά αφηγήματα. «Η θεωρία των χαμένων επιστημόνων ταξίδεψε από τη Daily Mail και τη New York Post σε πασίγνωστες φιγούρες του MAGA και τον δημοφιλή podcaster Τζο Ρόγκαν, ο οποίος θέλοντας να δώσει μια εξήγηση είπε ότι οι εξαφανίσεις ίσως οφείλονται στην τεχνολογία plasma».
Μιλώντας για plasma ο αρθρογράφος του Atlantic, Ντάνιελ Ένγκμπερ, επιχειρεί μια αποδόμηση των ισχυρισμών. «Οι συνωμοσιολόγοι δεν μπορούν καν να προσδιορίσουν με ακρίβεια τον τομέα εκείνο της έρευνας που έχει τεθεί υπό απειλή. Οι κορυφαίοι επιστήμονες μας στοχοποιούνται από ξένες δυνάμεις – αλλά ποιες ακριβώς; Και ποιοί είναι αυτοί οι άνθρωποι; Εκείνοι που μελετούν τις διαστημικές τεχνολογίες, ή όσοι μελετούν αστεροειδείς και κομήτες, ή ίσως οι άνθρωποι που εργάζονται στον κλάδο της φυσικής του πλάσματος;» τονίζει. Και παραθέτει μεμονωμένες περιπτώσεις όπως εκείνη της Έσκριτζ που ήταν κάτοχος διδακτορικού διπλώματος στην Επιστήμη των Υλικών από το Πανεπιστήμιο της Αλαμπάμα, αλλά δραστηριοποιούνται ως πρόεδρος στο Ινστιτούτο Εξωτικών Επιστημών, με ερευνητικό αντικείμενο τη «μελέτη της αντιβαρύτητας». Ή σαν εκείνη του χημικού βιολόγου Τζέισον Τόμας, ο οποίος εργαζόταν για τη φαρμακευτική εταιρία Novartis και βρέθηκε νεκρός στις αρχές του 2026 στη λίμνη Κουαναπόβιτ της Μασαχουσέτης. Και της διοικητικής υπαλλήλου Μελίσα Κασίας, που εξαφανίστηκε τον Ιούνιο του 2025 αλλά δεν είχε καμία πρόσβαση σε διαβαθμισμένα έγγραφα.
«Τα άτομα που περιλαμβάνονται στη λίστα των αγνοουμένων και νεκρών επιστημόνων δεν έχουν κοινό πεδίο εξειδίκευσης. Σίγουρα, πολλοί τυχαίνει να είναι φυσικοί ή μηχανικοί. Κάποιοι είναι ή ήταν συνδεδεμένοι με κυβερνητικά εργαστήρια» τονίζει ο Ένγκμπερ. Πέρα από το επαγγελματικό τους προφίλ μάλιστα καταγράφει μια σειρά από ψυχικούς και σωματικούς παράγοντες που ενδεχομένως να οδήγησαν ορισμένους στην αυτοκτονία, ενώ για δύο επιστήμονες που απασχολούνταν στο Εργαστήριο Προώθησης Τζετ (JPL) της NASA προκρίνει τον ηλικακό παράγοντα. Και καταλήγει με σκωπτικό ύφος παρατηρώντας ότι αποτελεί τραγική ειρωνεία οι ΗΠΑ να ασχολούνται με δήθεν χαμένους επιστήμονες, την ίδια στιγμή που το προαναφερθέν πρόγραμμα της NASA μετράει 1.000 άτομα λιγότερα, εξαιτίας περικοπών που τέθηκαν σε εφαρμογή από το 2024 και αναμένεται να συνεχιστούν με μεγαλύτερη ένταση.
