Παράθυρο για την ειρήνη ή καταπακτή που οδηγεί στην κόλαση; Οι συνομιλίες μεταξύ Αμερικανών και Ιρανών αξιωματούχων στο Ομάν αποτελούν την τελευταία ευκαιρία για να αποτραπεί μια νέα επίθεση των ΗΠΑ εναντίον του Ιράν που θα μπορούσε να εξελιχθεί σε έναν περιφερειακό πόλεμο με την εμπλοκή αραβικών χωρών και του Ισραήλ.
Μετά από ένα γαϊτανάκι αμερικανικών διαρροών χθες το βράδυ, που έκαναν λόγο για «ναυάγιο» των συνομιλιών πριν αυτές καν αρχίσουν, επιβεβαιώθηκε τελικά και από τις δύο πλευρές ότι οι αντιπροσωπείες τους θα συναντηθούν το πρωί της Παρασκευής στην πρωτεύουσα του Ομάν, Μουσκάτ. Την ίδια ώρα ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς διαβεβαίωνε ότι ο πρόεδρος Τραμπ «δεν θέλει να επαναλάβει την ιστορία του Ιράκ όμως δεν θα επιτρέψει σε τρελούς να αποκτήσουν πυρηνικά όπλα».
Οι αμερικανικές ενστάσεις δεν αφορούσαν τόσο τον τόπο της συνάντησης (που θα μπορούσε να είναι η Κωνσταντινούπολη αντί του Μουσκάτ) αλλά το περιεχόμενο της διαπραγμάτευσης. Η Ουάσιγκτον αξίωσε να μπουν στο τραπέζι το πυρηνικό και το πυραυλικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, ενώ οι Ιρανοί επέμειναν ότι θα μπορούσαν να συζητήσουν «επί ίσοις όροις» μόνο με τους Αμερικανούς και μόνο για τα πυρηνικά. «Τους είπαμε όλα ή τίποτα, και εκείνοι απάντησαν τίποτα», ανέφερε ανώτερη αμερικανική πηγή στον ενημερωτικό ιστότοπο Axios, κάνοντας επίσης λόγο για την ανάγκη να υπάρξει γρήγορα μια «ρεαλιστική συμφωνία» ειδάλλως θα αναζητηθούν «άλλες λύσεις», παραπέμποντας έμμεσα στη στρατιωτική επιλογή.
Στη συνέχεια, ο ίδιος ιστότοπος που μετέδωσε πρώτος τα περί «ναυαγίου», ανέφερε πως οι Αμερικανοί θα προσέλθουν στις συνομιλίες μετά από τις εκκλήσεις εννέα αραβικών και μουσουλμανικών χωρών της περιοχής. Εξηγώντας την «αναδίπλωση» της Ουάσιγκτον Αμερικανοί αξιωματούχοι ισχυρίστηκαν ότι γίνεται «από σεβασμό» στους συμμάχους των ΗΠΑ στην περιοχή, αλλά με «μεγάλο σκεπτικισμό».
Το σχέδιο των Αράβων
Σε αυτό το πλαίσιο παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον η μεσολαβητική πρωτοβουλία που ανέλαβαν το Κατάρ, η Τουρκία και η Αίγυπτος υποβάλλοντας στις δυο πλευρές ένα «πλαίσιο αρχών» προς συζήτηση στο Ομάν. Σύμφωνα με το δίκτυο Al Jazeera, το σχέδιο προβλέπει ότι το Ιράν θα δεσμευτεί να σταματήσει τον εμπλουτισμό ουρανίου για τρία χρόνια και στη συνέχεια θα περιορίσει τον εμπλουτισμό σε ποσοστό κάτω του 1,5%.
Τα αποθέματα του ιρανικού εμπλουτισμένου ουρανίου (που υποτίθεται ότι είναι θαμμένα στις υπόγειες εγκαταστάσεις τις οποίες βομβάρδισαν οι Αμερικανοί τον περασμένο Ιούνιο) θα μεταφερθούν σε τρίτη χώρα. Η Τεχεράνη θα δεσμευτεί πως θα σταματήσει τη μεταφορά οπλισμού στους πληρεξούσιους της στη Μέση Ανατολή (Χεζμπολάχ στο Λίβανο, Χούθι στην Υεμένη) και ότι δεν θα είναι εκείνη που θα προχωρήσει πρώτη στη χρήση βαλλιστικών πυραύλων. Οι μεσολαβητές προτείνουν επίσης να υπάρξει κάποιου είδους «σύμφωνο μη επίθεσης» μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Το «πλαίσιο αρχών» που προτείνουν οι Άραβες δεν ικανοποιεί τις ΗΠΑ, ούτε το Ισραήλ, που θέλουν να «ξεδοντιάσουν» όχι μόνο το πυρηνικό αλλά και το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν. Πιθανώς αυτός είναι ο λόγος των χθεσινοβραδυνών διαρροών, δηλαδή η αύξηση της πίεσης στην Τεχεράνη για διαπραγμάτευση εφ όλης της ύλης.
«Ο Τραμπ δεν θέλει νέο Ιράκ»
Τι θα συμβεί όμως αν ναυαγήσουν οι συνομιλίες στο Ομάν; «Γνωρίζουμε τους βάλτους της Μέσης Ανατολής, γνωρίζουμε την ιστορία και ο πρόεδρος Τραμπ δεν θέλει να επαναλάβει την ιστορία του Ιράκ» διαβεβαίωσε χθες το βράδυ ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς. «(Ο Τραμπ) θέλει να εξασφαλίσει, να αντιμετωπίσει ένα εντελώς διαφορετικό θέμα, ότι δεν αφήνεις τρελούς ανθρώπους να αποκτήσουν πυρηνικά όπλα και να οδηγήσουν όλο τον κόσμο σε μια κούρσα πυρηνικών εξοπλισμών», πρόσθεσε ο Βανς. Ο Τραμπ επανέλαβε χθες ότι ο αγιατολάχ Χαμενεϊ θα πρέπει να ανησυχεί πάρα πολύ.
Είναι προφανές ότι ο Λευκός Οίκος δεν θέλει στο Ιράν μια χερσαία εισβολή και κατοχή τύπου Ιράκ, αλλά δεν αποκλείει αεροπορικούς βομβαρδισμούς, πυραυλικές επιθέσεις και δολοφονίες Ιρανών ηγετών. Ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, επανήλθε στο ζήτημα της σκληρής καταστολής των διαδηλώσεων από το καθεστώς των μουλάδων λέγοντας ότι «η ηγεσία του Ιράν, στο επίπεδο του κλήρου, δεν εκφράζει τον ιρανικό λαό. Δε γνωρίζω να υπάρχει πουθενά αλλού στον κόσμο μεγαλύτερη διαφορά μεταξύ εκείνων που κυβερνούν τη χώρα και του λαού της»..
Ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και ο γαμπρός του Αμερικανού προέδρου Τζάρεντ Κούσνερ, συναντήθηκαν την Τρίτη με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιάμιν Νετανιάχου και σήμερα αναμένονται στο Κατάρ, από όπου θα μεταβούν αύριο στο Ομάν. Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι επρόκειτο να συζητήσουν για το πυρηνικό πρόγραμμα τον περασμένο Ιούνιο, πάλι στο Ομάν, μετά από τελεσίγραφο του Τραμπ. Όμως τους «πρόλαβε» το Ισραήλ εξαπολύοντας αεροπορικούς βομβαρδισμούς εναντίον του Ιράν τα ξημερώματα της 13ης Ιουνίου 2025, για να ακολουθήσει ο Πόλεμος των 12 Ημερών στον οποίο ενεπλάκησαν άμεσα οι ΗΠΑ βομβαρδίζοντας τις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.
