Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αναζητούν απεγνωσμένα ένα σχέδιο για να σταματήσουν την κλιμακούμενη ρητορική του Ντόναλντ Τραμπ, που θέλει να αποκτήσει τον έλεγχο της Γροιλανδίας.
«Πρέπει να είμαστε έτοιμοι για άμεση αντιπαράθεση με τον Τραμπ. Βρίσκεται σε επιθετική φάση και πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι», δήλωσε διπλωμάτης της ΕΕ.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ θα συζητήσουν με τη Δανία το ενδεχόμενο απόκτησης της Γροιλανδίας, με τον Λευκό Οίκο να δηλώνει ότι ο Ντόναλντ Τραμπ προτιμά μια διαπραγματευμένη λύση, χωρίς να αποκλείει ακόμη και στρατιωτική επέμβαση.
Οι δηλώσεις αυτές προκάλεσαν έντονη ανησυχία στην Ευρώπη, με τη Γαλλία, τη Γερμανία και την Πολωνία να εξετάζουν κοινή ευρωπαϊκή απάντηση.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι τονίζουν ότι η Γροιλανδία δεν πωλείται ούτε καταλαμβάνεται και ότι η Ευρώπη πρέπει να ενισχύσει την ασφάλεια και τα συμφέροντά της. Παράλληλα, επικρατεί αβεβαιότητα για το πώς μπορεί η Ευρώπη να αποτρέψει τις αμερικανικές κινήσεις και ποιες επιλογές διαθέτει σε περίπτωση κλιμάκωσης.
To δημοσίευμα του Politico παρουσιάζει τι μπορεί να κάνει η Ευρώπη για να σταματήσει τον Αμερικανό πρόεδρο.
Εύρεση συμβιβασμού
Ο Ντόναλντ Τραμπ θεωρεί τη Γροιλανδία κρίσιμη για την ασφάλεια των ΗΠΑ και κατηγορεί τη Δανία για ανεπαρκή προστασία της απέναντι σε κινεζική και ρωσική δραστηριότητα στην Αρκτική.
Ως πιθανή διέξοδος από την ένταση προβάλλεται μια διαπραγματευμένη λύση, με διαμεσολάβηση του ΝΑΤΟ, που θα ικανοποιεί τις αμερικανικές ανησυχίες χωρίς να θίγει τη Δανία και τη Γροιλανδία.
Οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ εξετάζουν μέτρα ενίσχυσης της ασφάλειας στην περιοχή, όπως αυξημένες αμυντικές δαπάνες, περισσότερες ασκήσεις, πιθανή ανάπτυξη στρατευμάτων και τη δημιουργία ενός μηχανισμού «Arctic Sentry».
Παράλληλα, το ενδιαφέρον του Τραμπ συνδέεται και με τους φυσικούς πόρους της Γροιλανδίας, οι οποίοι όμως παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτοι λόγω υψηλού κόστους και δύσκολων συνθηκών. Σταδιακά η ευρωπαϊκή στάση απέναντι στις επενδύσεις στην περιοχή φαίνεται να αλλάζει.
Παροχή μεγάλης οικονομικής στήριξης στη Γροιλανδία
Η κυβέρνηση Τραμπ στηρίζει το κίνημα ανεξαρτησίας της Γροιλανδίας, προβάλλοντας την υπόσχεση μεγάλης αμερικανικής οικονομικής βοήθειας σε περίπτωση αποχώρησης από τη Δανία και συμφωνίας με τις ΗΠΑ, παρότι δεν αποκλείεται και η χρήση βίας.
Απέναντι σε αυτό, η ΕΕ και η Δανία επιχειρούν να προσφέρουν μια πιο ελκυστική εναλλακτική, σχεδιάζοντας σημαντική αύξηση της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης από το 2028, με έμφαση τόσο στην κοινωνική στήριξη όσο και στην ανάπτυξη της εξόρυξης φυσικών πόρων.
Σύμφωνα με τα σχέδια αυτά, τα οποία υπόκεινται σε περαιτέρω διαπραγματεύσεις μεταξύ των κρατών-μελών, η ΕΕ θα διπλασιάσει σχεδόν τις δαπάνες για τη Γροιλανδία στα 530 εκατ. ευρώ για επτά χρόνια.
Στόχος είναι να αντιμετωπιστούν τα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα της Γροιλανδίας και να αποτραπεί η προσέγγισή της με τις ΗΠΑ.
«Έχουμε πάρα πολλούς ανθρώπους κάτω από το όριο της φτώχειας, οι υποδομές στη Γροιλανδία υστερούν και οι πόροι μας εξάγονται κυρίως χωρίς καλό κέρδος για τη Γροιλανδία, αλλά με κέρδη κυρίως για δανικές εταιρείες», δήλωσε ο Κούνο Φένκερ, βουλευτής της αντιπολίτευσης στη Γροιλανδία και υποστηρικτής της ανεξαρτησίας.
Οικονομικά αντίποινα
Μετά την πρώτη θητεία Τραμπ, στην Ευρώπη εξετάζεται το ενδεχόμενο διασφάλισης της ευρωπαϊκής, σκανδιναβικής και αρκτικής ασφάλειας χωρίς ενεργή συμμετοχή των ΗΠΑ, αν και η ιδέα αντιμετώπισης απειλής από την ίδια την Αμερική θεωρείται ακραία.
Παρ’ όλα αυτά, η ΕΕ διαθέτει ένα ισχυρό εργαλείο πίεσης, το Μέσο Αντι-Εξαναγκασμού («εμπορικό μπαζούκα»), που επιτρέπει οικονομικά αντίποινα.
Με τις ΗΠΑ να διατηρούν δασμούς κατά της ΕΕ, οι Βρυξέλλες θα μπορούσαν να το επανενεργοποιήσουν, αξιοποιώντας τη μεγάλη εξάρτηση της αμερικανικής αγοράς από ευρωπαϊκές εξαγωγές, αν και η αξιοπιστία μιας τέτοιας απειλής παραμένει αμφίβολη.
«Έχουμε εξαγωγές προς τις Ηνωμένες Πολιτείες λίγο πάνω από 600 δισ. ευρώ, και για περίπου το ένα τρίτο αυτών των αγαθών έχουμε μερίδιο αγοράς άνω του 50%, και είναι απολύτως σαφές ότι αυτή είναι επίσης η δύναμη που έχουμε στα χέρια μας», δήλωσε ο Μπέρντ Λάνγκε, πρόεδρος της επιτροπής εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Στρατεύματα επί του εδάφους
Σε περίπτωση που οι ΗΠΑ επιχειρήσουν στρατιωτική κατάληψη της Γροιλανδίας, η δυνατότητα αντίδρασης της Ευρώπης θα είναι πολύ περιορισμένη.
Η Δανία δεν θα μπορούσε να προχωρήσει σε προληπτική ενέργεια, αλλά νομικά θα υποχρεωνόταν να απαντήσει στρατιωτικά αν δεχθεί επίθεση στο έδαφός της.
Ευρωπαϊκές χώρες θα μπορούσαν, κατόπιν αιτήματος της Δανίας, να στείλουν στρατεύματα στη Γροιλανδία για αποτροπή, αυξάνοντας το κόστος μιας αμερικανικής επέμβασης, αν και δεν θα μπορούσαν να την αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά.
Μια τέτοια «αποτρεπτική παρουσία» θα ενείχε σοβαρούς κινδύνους και πιθανές απώλειες ανθρώπινων ζωών, καθώς θα επρόκειτο για μια πρωτοφανή και εξαιρετικά επικίνδυνη σύγκρουση.
