Τα επτά δευτερόλεπτα που γέννησαν ελπίδες

Η περίφημη χειραψία που αντήλλαξαν ο Μπαράκ Ομπάμα με τον Ραούλ Κάστρο στην κηδεία του Νέλσον Μαντέλα την Τρίτη, με πρωτοβουλία του αμερικανού προέδρου,

Η περίφημη χειραψία που αντήλλαξαν ο Μπαράκ Ομπάμα με τον Ραούλ Κάστρο στην κηδεία του Νέλσον Μαντέλα την Τρίτη, με πρωτοβουλία του αμερικανού προέδρου, διήρκεσε μόλις 7 δευτερόλεπτα αλλά αντηχεί επί ημέρες παγκοσμίως. Και γέννησε ελπίδες. Το ερώτημα είναι αν σηματοδοτεί μια αλλαγή στο εμπάργκο που έχει επιβάλει η Ουάσιγκτον στην Κούβα από το 1961 και το οποίο, κατά πολλούς, αποτελεί ένα «ξεπερασμένο ψυχροπολεμικό λείψανο».

«Δεν πιστεύω ότι θα υπάρξει ουσιαστική αλλαγή στην αμερικανική πολιτική προς την Κούβα»
λέει μιλώντας στο «Βήμα» ο Ερικ Χέρσμπεργκ, διευθυντής του Κέντρου Λατινοαμερικανικών Σπουδών του American University στην Ουάσιγκτον, σχολιάζοντας την πολυσυζητημένη χειραψία ανάμεσα στον Ομπάμα και στον Κάστρο. «Αλλωστε στα πέντε χρόνια που βρίσκεται στον Λευκό Οίκο ο Ομπάμα έκανε ελάχιστα προς αυτή την κατεύθυνση. Παραμένει προσηλωμένος στο σκεπτικό της αλλαγής καθεστώτος στην Κούβα και όσο διατηρείται αυτός ο δηλωμένος στόχος οι πιθανότητες προσέγγισης δεν είναι πολλές».
Και συνεχίζει : «Κανείς δεν ωφελείται από την πολιτική αυτή, εκτός από μια εξτρεμιστική ιδεολογικά ομάδα – κυρίως από το κουβανικό λόμπι, όχι την κοινότητα των Κουβανών. Αυτοί πιέζουν στο Κογκρέσο για διατηρηθεί το εμπάργκο. Αν ο Ομπάμα θελήσει να το άρει, θα υποστεί αντίποινα. Γι’ αυτό προς το παρόν ο πρόεδρος θεωρεί προτιμότερο να συνεχίζει την ανόητη αυτή πολιτική».
Η Κούβα αλλάζει: 53 χρόνια μετά την επανάσταση του Φιντέλ Κάστρο, οι Κουβανοί αγωνίζονται να δημιουργήσουν μια υβριδική σοσιαλιστική οικονομία της αγοράς. Ο Ραούλ Κάστρο εισήγαγε μεταρρυθμίσεις για να εκσυγχρονίσει την οικονομία και τις επεκτείνει σε όλο και περισσότερους τομείς. Αν και δειλές και σταδιακές, δημιούργησαν μια τάξη μικροεπιχειρηματιών και εμπόρων. Η νέα αυτή τάξη τροφοδοτήθηκε και από τη χαλάρωση στους περιορισμούς στα ταξίδια και στα εμβάσματα προς την Κούβα που αποφάσισε ο Ομπάμα στην πρώτη θητεία του.
Ο κ. Χέρσμπεργκ δεν αναμένει ριζική αλλαγή στην αμερικανική πολιτική προς την Κούβα αλλά μόνο παρόμοια μικρά μέτρα.
Ο Ραούλ Κάστρο παραδίδει σιγά-σιγά τη σκυτάλη σε μια νεότερη γενιά. Δήλωσε ότι αυτή η θητεία του θα είναι η τελευταία και όρισε έναν πολύ νεότερό του αντιπρόεδρο. Κάνει επίσης κινήσεις συμφιλίωσης με τους 1,8 εκατομμύρια Αμερικανοκουβανούς. Μερικοί από αυτούς δεν καλοείδαν τη χειραψία και κατηγορούν τον Ομπάμα ότι προσέδωσε νομιμότητα στον Κάστρο και τροφή στην προπαγανδιστική μηχανή της Αβάνας.
Αλλά μια χειραψία δεν είναι παρά μια χειραψία. Την είχαν ανταλλάξει ο Μπιλ Κλίντον με τον Φιντέλ το 2000, σήμερα, όμως, 13 χρόνια μετά, έχουν αλλάξει μόνο μικροπράγματα στις σχέσεις ΗΠΑ – Κούβας.

Ο ΚΟΥΒΑΝΟΣ
«Το εμπάργκο συμφέρει μια μικρή ομάδα του Κογκρέσου»
Για πολιτικά συμφέροντα που συνδέονται με την ψήφο των κουβανών μεταναστών στις ΗΠΑ κάνει λόγο μιλώντας στο «Βήμα» ο Τομάς Μπιλμπάο, διευθυντής της οργάνωσης Κουβανοαμερικανών Cuba Study Group: «Μια χειραψία στο πλαίσιο της κηδείας ενός συμβόλου της συμφιλίωσης, η οποία θα ήταν ανάρμοστο να μην είχε πραγματοποιηθεί, δεν λέει πολλά. Οι πράξεις μετρούν. Η σχέση ΗΠΑ – Κούβας είναι όμηρος μιας μικρής ομάδας μελών του Κογκρέσου που έχουν συμφέρον να διατηρηθεί η παρούσα πολιτική.
Πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η συντριπτική πλειοψηφία των Κουβανοαμερικανών πιστεύει πως το αμερικανικό εμπάργκο προς την Κούβα έχει αποτύχει και περιμένει να ακούσει ποια πολιτική θα το αντικαταστήσει. Ο Ομπάμα πρέπει να εξηγήσει τα οφέλη μιας προσέγγισης και να πάρει πιο ουσιαστικά μέτρα για τη χαλάρωση του εμπάργκο.
Ο στόχος του εμπάργκο να πιέσει το καθεστώς έως ότου καταρρεύσει έχει αποτύχει. Στο Αφγανιστάν και άλλού έγινε σαφές ότι η κατάρρευση ενός καθεστώτος δεν είναι ο καλύτερος δρόμος προς τη δημοκρατία. Καλούμε την αμερικανική κυβέρνηση να αλλάξει τον στόχο αυτόν και να διατυπώσει μια πολιτική που δεν θα αποσκοπεί πια στο πώς θα πλήξει το καθεστώς του Κάστρο αλλά στο πώς θα βοηθήσει τον κουβανικό λαό.
Οι Κουβανοαμερικανοί είναι μια ποικίλη κοινότητα. Περιέχει μια φθίνουσα αλλά πολύ φωνασκούσα μειονότητα που είναι υπέρ της διατήρησης του στάτους κβο. Δίπλα της υπάρχει μια πλειοψηφία που επιθυμεί να τερματιστεί η πολιτική απομόνωσης της Κούβας. Ομως η μειοψηφία κάνει πολύ περισσότερη φασαρία.
Πιστεύω ότι ο πιο εφικτός στόχος για την κυβέρνηση Ομπάμα θα ήταν να συσφίξει τις σχέσεις με τον κουβανικό λαό, διότι η ομαλοποίηση των σχέσεων με την κυβέρνηση της Κούβας πρέπει αναγκαστικά να πάρει την έγκριση του Κογκρέσου όπου θα συναντήσει σφοδρές αντιδράσεις. Η προσέγγιση με τον λαό θα προηγηθεί και μετά θα ακολουθήσει η ομαλοποίηση με την κυβέρνηση της Κούβας».

Ο ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΣ
«Κοινά τα προβλήματα: μετανάστευση, ναρκωτικά και μόλυνση»

Για τα κοινά οφέλη μιας ενδεχόμενης προσέγγισης Ουάσιγκτον – Αβάνας μίλησε, μεταξύ άλλων, στο «Βήμα» ο Τζέισον Μάρκζακ, υποδιευθυντής στο Κέντρο Λατινικής Αμερικής του think tank Atlantic Council.
«Δεν δίνω μεγάλη σημασία στη χειραψία. Πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του πνεύματος συμφιλίωσης που επικρατούσε στην κηδεία του Μαντέλα. Ο Ομπάμα θα προκαλούσε μεγαλύτερο σάλο αν δεν χαιρετούσε τον Κάστρο. Αναμένεται να αντιδράσουν οι Κουβανοαμερικανοί που αντιτίθενται στις συμφιλιωτικές κινήσεις όσο ο Κάστρο βρίσκεται στην εξουσία. Πρόκειται για ένα είδος διπλωματίας χαρακτηριστικής του Ομπάμα: υπέρ των διαύλων επικοινωνίας και του ανοιχτού διαλόγου.
Η παρωχημένη αμερικανική πολιτική προς την Κούβα διατηρείται εξαιτίας του ισχυρού κουβανικού λόμπι στις ΗΠΑ. Το λόμπι αυτό είναι πανίσχυρο στη Φλόριδα, Πολιτεία που αμφιταλαντεύεται μεταξύ Ρεπουμπλικανών και Δημοκρατικών, και οι ψήφοι των Κουβανών κάνουν τη διαφορά. Η παλαιά γενιά των Κουβανοαμερικανών αισθάνεται τη μεγαλύτερη εχθρότητα προς τον Κάστρο και αντιτίθεται στην προσέγγιση των δύο χωρών – κατανοητό γιατί εκδιώχθηκε από την Κούβα. Η νεότερη γενιά κοιτάζει πιο μπροστά. Επιπλέον υπάρχουν ισχυρά μέλη του Κογκρέσου που εκπροσωπούν κοινότητες Κουβανών και πιέζουν για τη διατήρηση της πολιτικής προς την Κούβα.
Λόγω της γεωγραφικής εγγύτητα των δύο χωρών – η Κούβα απέχει μόλις 90 μίλια από τη Φλόριδα -, αν επιτυγχανόταν μια προσέγγιση, θα ωφελούσε πολύ και τις δύο πλευρές. Θα μπορούσαν να συνεργαστούν για να χειριστούν, λ.χ., τις μεταναστευτικές ροές που κατά καιρούς έχουν αποτελέσει πρόβλημα και για τους δύο, την περιβαλλοντική προστασία του Κόλπου του Μεξικού και το λαθρεμπόριο ναρκωτικών.
Σε περίπτωση προσέγγισης ο Ομπάμα θα αντιμετωπίσει πρόβλημα εντός ΗΠΑ. Η κουβανική πολιτική είναι σε μεγάλο βαθμό εσωτερική πολιτική. Ο Ομπάμα χαλάρωσε μερικές από τις κυρώσεις που είχε επιβάλει ο Μπους, π.χ. επέτρεψε απευθείας πτήσεις από 10 αμερικανικά αεροδρόμια. Το κρίσιμο ερώτημα είναι πώς θα βοηθήσει τον κουβανικό λαό χωρίς να θεωρηθεί ότι διευκολύνει τη διαιώνιση του καθεστώτος Κάστρο».

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Κόσμος
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk