200 ΧΡΟΝΙΑ ΔΑΡΒΙΝΟΣ

«Είχαμε αρκετούς καβγάδες» σημειώνει ο Δαρβίνος στην αυτοβιογραφία του αναφερόμενος στη σχέση του με τον καπετάνιο του «Βeagle», του σκάφους με το οποίο περιόδευσε τον κόσμο για πέντε χρόνια. Και ποιος καβγάς μένει χαραγμένος στη μνήμη του δεκαετίες αργότερα; Αυτός που αφορούσε τη διαφωνία τους για τη δουλεία. Συνεχίζει λοιπόν γράφοντας: «Νωρίς κατά τη διάρκεια του ταξιδιού στην Μπαΐα της Βραζιλίας υποστήριξε και επαίνεσε τη δουλεία,την οποία εγώ απεχθανόμουν,και μου είπε ότι μόλις είχε επισκεφθεί έναν καταπληκτικό ιδιοκτήτη σκλάβων ο οποίος είχε καλέσει πολλούς από τους σκλάβους του και τους είχε ρωτήσει αν θα εύχονταν να ήταν ελεύθεροι και όλοι είχαν απαντήσει “όχι”.

200 ΧΡΟΝΙΑ  ΔΑΡΒΙΝΟΣ | tovima.gr

Δαρβίνος, ο ανθρωπιστής
«Είχαμε αρκετούς καβγάδες» σημειώνει ο Δαρβίνος στην αυτοβιογραφία του αναφερόμενος στη σχέση του με τον καπετάνιο του «Βeagle», του σκάφους με το οποίο περιόδευσε τον κόσμο για πέντε χρόνια. Και ποιος καβγάς μένει χαραγμένος στη μνήμη του δεκαετίες αργότερα; Αυτός που αφορούσε τη διαφωνία τους για τη δουλεία. Συνεχίζει λοιπόν γράφοντας: «Νωρίς κατά τη διάρκεια του ταξιδιού στην Μπαΐα της Βραζιλίας υποστήριξε και επαίνεσε τη δουλεία,την οποία εγώ απεχθανόμουν,και μου είπε ότι μόλις είχε επισκεφθεί έναν καταπληκτικό ιδιοκτήτη σκλάβων ο οποίος είχε καλέσει πολλούς από τους σκλάβους του και τους είχε ρωτήσει αν θα εύχονταν να ήταν ελεύθεροι και όλοι είχαν απαντήσει “όχι”.Εγώ τότε τον ρώτησα,ίσως με λίγο σαρκασμό,αν πίστευε ότι οι απαντήσεις σκλάβων παρόντος του αφεντικού τους ήταν αξιόπιστες.Αυτό τον έκανε να θυμώσει εξαιρετικά,είπε πως αμφισβητούσα τον λόγο του και πως δεν θα μπορούσαμε πια να συγκατοικούμε».

Η απέχθεια του Δαρβίνου για τη δουλεία ήταν οικογενειακή υπόθεση: τόσο η οικογένεια Δαρβίνου όσο και η οικογένεια Wedgwood (από την πλευρά της μητέρας του και αργότερα της συζύγου του) είχαν φιλελεύθερες απόψεις και όχι μόνο. Δραστηριοποιούνταν για την κατάλυση της δουλείας. Είναι χαρακτηριστικό το μετάλλιο που δημιούργησε η οικογένεια Wedgwood (η οποία διέθετε εργοστάσιο πορσελάνης) και στο οποίο απεικονίζεται ένας αλυσοδεμένος σκλάβος ενώ η επιγραφή σημειώνει: «Δεν είμαι άνθρωπος και αδελφός;» (Αm Ι not a man and a brother?). Η κατοχή του μεταλλίου αυτού ήταν ένδειξη αλληλεγγύης και σημάδι αναγνώρισης μεταξύ των προοδευτικών της Αγγλίας.

Οι εμπειρίες του Δαρβίνου κατά τη διάρκεια του ταξιδιού ενίσχυσαν την απέχθειά του για τη δουλεία. Στην Αργεντινή, όπου ο Δαρβίνος πραγματοποίησε μια μεγάλη εκδρομή στην ενδοχώρα με τη βοήθεια Βρετανών που κατοικούσαν εκεί, έζησε το εξής περιστατικό: ο οικοδεσπότης του, ο οποίος υπήρξε ευγενής και πολιτισμένος κατά τη διάρκεια της εκδρομής, άρχισε να καβγαδίζει με τον επιστάτη του και τον απείλησε ότι θα πουλήσει το αγαπημένο του παιδί σε δημοπρασία. Καθώς ο καβγάς άναψε περισσότερο, ο άνδρας συγκέντρωσε τις γυναίκες και τα παιδιά 30 οικογενειών σκλάβων με την πρόθεση να τα πουλήσει ξέχωρα από τους συζύγους και τους πατέρες στο Ρίο. Ο Δαρβίνος έμεινε άφωνος! Δεν μπορούσε να συλλάβει πώς ένας άνθρωπος μπορούσε να φτάσει σε τέτοια βάθη εξαχρείωσης και σημείωσε στο ημερολόγιό του: «Πόσο αδύνατα είναι τα επιχειρήματα όσων υποστηρίζουν ότι η δουλεία είναι ένα ανεκτό κακό!».

Τη δύναμη που είχαν οι εμπειρίες αυτές στην ψυχή του Δαρβίνου αναλύουν στο πρόσφατο βιβλίο τους δύο από τους καλύτερους βιογράφους του, οι Αndrian Desmond και James Μoore. Σύμφωνα με τους Desmond και Μoore, οι εμπειρίες αυτές προσέθεσαν διαμελισμένη σάρκα στο μετάλλιο των Wedgwood και άφησαν ανεξίτηλα σημάδια στον νεαρό φυσιοδίφη, ο οποίος σημείωνε αργότερα στο ημερολόγιό του: «Ως σήμερα,αν ακούσω μια απομακρυσμένη κραυγή,ξαναζώ με οδυνηρή ζωντάνια τα αισθήματά μουόταν περνώντας από ένα σπίτι στο Ρernambuco άκουσα τα πιο αξιοθρήνητα κλάματα και δεν μπορούσα παρά να υποπτευθώ ότι κάποιος φτωχός σκλάβος βασανιζόταν,παρ΄ όλα αυτά γνώριζα πως ήμουν τόσο αδύναμος όσο και ένα παιδί ακόμη για να παραπονεθώ επισήμως». Οι Desmond και Μoore φτάνουν στο σημείο να θεωρούν ότι το βάθος των αισθημάτων του κατά της δουλείας ήταν η κινητήριος δύναμη για τη συγγραφή του βιβλίου του Δαρβίνου για την προέλευση των ειδών καθώς καταδεικνύει την αδελφότητα όλων των ανθρώπων μέσα από την κοινή καταγωγή μας. Σίγουρα μια πολύ ενδιαφέρουσα υπόθεση…

Βιβλιογραφία

1. Αndrian Desmond and James Μoore, Darwin΄s sacred cause, Ηow a hatred for slavery shaped Darwin΄s views on human evolution. Εκδόσεις Ηoughton Μifflin Ηarcourt, 2009.

2. Αndrian Desmond and James Μoore, Darwin, Εκδόσεις Ρenguin, 1992,

3. Αutobiography of Charles Darwin, Εκδόσεις Ιcon Βooks, 2003.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Science
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk