Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Κάθε τέσσερα χρόνια επαναλαμβάνεται το ίδιο τελετουργικό. Παιδιά, έφηβοι, γονείς και συλλέκτες κάθε ηλικίας ανοίγουν φακελάκια, ανταλλάσσουν «διπλά» αυτοκόλλητα και προσπαθούν να συμπληρώσουν το επίσημο άλμπουμ του Παγκοσμίου Κυπέλλου. Για εκατομμύρια ανθρώπους σε ολόκληρο τον κόσμο το Mundial δεν ξεκινάει με τη σέντρα του πρώτου αγώνα, αλλά με το πρώτο πακέτο αυτοκόλλητων που ανοίγουν. Πίσω όμως από αυτή την αθώα συνήθεια κρύβεται μια τεράστια παγκόσμια βιοµηχανία, η οποία, σύµφωνα µε τις εκτιµήσεις, αναµένεται φέτος να ξεπεράσει σε έσοδα το 1,4 δισ. ευρώ.
Το 2026 FIFA World Cup σε Ηνωμένες Πολιτείες, Καναδά και Μεξικό είναι το μεγαλύτερο στην ιστορία της διοργάνωσης (48 ομάδες, 104 αγώνες, 39 ημέρες διεξαγωγής σε 3 χώρες) και ταυτόχρονα ίσως το τελευταίο μεγάλο Mundial της Panini ως επίσημου παραγωγού του συλλεκτικού άλμπουμ, μια και η σχεδόν 60 ετών συνεργασία της με τη Διεθνή Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία ολοκληρώνει τον κύκλο της. Η FIFA έχει κατοχυρώσει τα αποκλειστικά δικαιώματα για τις συλλογές καρτών και αυτοκόλλητων στη Fanatics, η οποία θα αναλάβει την παραγωγή μέσω θυγατρικής εταιρείας της, ξεκινώντας από το 2031. Η συμφωνία αφορά τόσο φυσικά όσο και ψηφιακά συλλεκτικά αντικείμενα και σηματοδοτεί το οριστικό τέλος εποχής για την Panini μετά τη διοργάνωση του 2030.
Panini και Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου
Η σχέση της εταιρείας με τον κορυφαίο διεθνή θεσμό ξεκίνησε στο Μεξικό το 1970. Τότε οι ιταλοί αδελφοί Τζουζέπε και Μπενίτο Πανίνι δημιούργησαν το πρώτο επίσημο άλμπουμ της διοργάνωσης, βασισμένοι πάνω σε μια απλή ιδέα: οι φίλαθλοι έπρεπε να συλλέξουν εικόνες παικτών σε αυτοκόλλητα και να τις κολλήσουν στις σελίδες ενός άλμπουμ. Η τεράστια επιτυχία συνέδεσε άρρηκτα την Panini με το ποδόσφαιρο μέσα από τη σταδιακή απόκτηση επίσημης άδειας από τη FIFA και από άλλες ομοσπονδίες.
Η πρώτη έκδοση αποτελούνταν από μόλις 50 σελίδες και 271 αυτοκόλλητα, ενώ, περισσότερο από μισόν αιώνα αργότερα, εκείνη για το FIFA World Cup 2026 περιλαμβάνει 120 σελίδες και 980 διαφορετικά αυτοκόλλητα, αντικατοπτρίζοντας την τεράστια ανάπτυξη του προϊόντος αλλά και του ίδιου του ποδοσφαίρου. Το δε άλμπουμ έχει εξελιχθεί από ένα διασκεδαστικό χόμπι σε παγκόσμιο πολιτιστικό φαινόμενο.
AP Photo/Esteban Felix
Οι εντυπωσιακοί αριθμοί
Για το φετινό Mundial υπολογίζεται ότι διατίθενται παγκοσμίως 35 εκατομμύρια άλμπουμ, 500 έως 800 εκατομμύρια φακελάκια και περίπου 7 δισεκατομμύρια αυτοκόλλητα! Οι αριθμοί αυτοί εξηγούν το γιατί η αγορά των συλλεκτικών ειδών, της οποίας επιτυχημένο τμήμα αποτελούν τα ποδοσφαιρικά αυτοκόλλητα, έχει μετατραπεί σε μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες παγκοσμίως – σύμφωνα με τη Morgan Stanley, σήμερα αποτιμάται σε περίπου 100 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως.
Σε ό,τι αφορά τις εστίες του ενδιαφέροντος, παρότι η Ευρώπη παραμένει μια σημαντική αγορά, η πραγματική έκρηξη καταγράφεται στη Λατινική Αμερική, που αντιπροσωπεύει περίπου το 10% των συνολικών δραστηριοτήτων της Panini και εμφανίζει τους υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης, με επίκεντρο τη Βραζιλία, την Αργεντινή, την Κολομβία και τη Χιλή. Σύμφωνα μάλιστα με τον εμπορικό διευθυντή της Panini στην τελευταία, Μίλτον Μπενίτες, οι φετινές πωλήσεις στη Νότια Αμερική έχουν ήδη ξεπεράσει κατά 24% εκείνες της διοργάνωσης του Κατάρ το 2022.
Ο ίδιος αποδίδει την άνοδο στην έντονη ποδοσφαιρική κουλτούρα της περιοχής, αλλά και στις πρόσφατες επιτυχίες αρκετών εθνικών ομάδων: «Στην Κολομβία υπάρχει ενθουσιασμός για την πορεία της εθνικής ομάδας, ενώ Βραζιλία και Αργεντινή αποτελούν παραδοσιακά συνώνυμα του Παγκοσμίου Κυπέλλου. Το ποδόσφαιρο σε αυτές ζει σε κάθε γειτονιά» εξηγεί. Εντυπωσιακό όμως είναι και αυτό που συμβαίνει με τη Χιλή, όπου παρά το γεγονός ότι η Εθνική της δεν συμμετέχει στο Mundial, οι πωλήσεις έχουν εκτοξευθεί.
Ενας πιθανός λόγος για αυτό το φαινόμενο είναι ότι η «χρυσή γενιά» που κατέκτησε τα Copa América του 2015 και του 2016 έχει αφήσει βαθύ αποτύπωμα στη συλλογική μνήμη των φιλάθλων, με τη νοσταλγία εκείνων των επιτυχιών να τροφοδοτεί ακόμη το ενδιαφέρον για τα μεγάλα ποδοσφαιρικά γεγονότα. Οπως και να έχει, εκτιμήσεις κάνουν λόγο για περισσότερα από 30 εκατομμύρια φακελάκια που θα πωληθούν στη χώρα, αύξηση που αγγίζει το 100% σε σχέση με το προηγούμενο Mundial.
Η συλλεκτική αξία
Ολα τα αυτοκόλλητα δεν αξίζουν το ίδιο… Ορισμένα κυκλοφορούν σε εξαιρετικά περιορισμένο αριθμό, έχουν διαφορετικά χρώματα, ανάγλυφα στοιχεία ή ειδικές επιφάνειες. Υπολογίζεται ότι ένα τέτοιο σπάνιο αυτοκόλλητο εμφανίζεται περίπου μία φορά ανά εκατό φακελάκια. Η πιο περιζήτητη φέτος φαίνεται πως είναι μια ειδική κάρτα με τον Λιονέλ Μέσι, η οποία έχει χρυσές λεπτομέρειες και αποτελεί ήδη αντικείμενο αγοραπωλησιών μεταξύ συλλεκτών, με τις τιμές να ξεπερνούν συχνά τα 250 ευρώ. Ετσι, έχει δημιουργηθεί μια τεράστια δευτερογενής αγορά, όπου οι σπάνιες κάρτες αποκτούν αξία πολλαπλάσια της αρχικής τιμής τους.
AP Photo/Julio Cortez
Αξίζει εδώ να αναφερθεί και ο ρόλος των πιθανοτήτων στην αύξηση των πωλήσεων της Panini: κάθε φακελάκι περιέχει 5 αυτοκόλλητα, άρα ένας συλλέκτης θα χρειαστεί τουλάχιστον 196 φακελάκια και επομένως τουλάχιστον 196 ευρώ, αν υποθέσουμε το αδύνατο σενάριο του μηδενικού «διπλού» αυτοκόλλητου. Σε πραγματικές συνθήκες όμως το κόστος για το «γέμισμα» του άλμπουμ είναι σημαντικά μεγαλύτερο λόγω των διπλότυπων, οδηγώντας τον συλλέκτη σε μια κατά μέσο όρο δαπάνη άνω των 1.000 ευρώ, ειδικά χωρίς ανταλλαγές των «διπλών».
Το πάθος για τη συλλογή φαίνεται, δε, πως μπορεί να μετατραπεί σε τεράστιο κοινωνικό γεγονός, αν σκεφτεί κανείς ότι τον περασμένο Μάιο στο Σαντιάγο της Χιλής η μεγάλη εκδήλωση ανταλλαγής αυτοκόλλητων «Cambiatón» συγκέντρωσε περισσότερα από 8.000 άτομα κάθε ηλικίας στο Estadio Bicentenario de La Florida. Ολόκληρες οικογένειες συναντήθηκαν εκεί για να ανταλλάξουν «διπλά» αυτοκόλλητα και να συμπληρώσουν τα άλμπουμ τους. Μάλιστα, η διευθύντρια Marketing της Panini στη Χιλή Μπάρμπαρα Κιντέρο έκανε λόγο για ένα από τα μεγαλύτερα events συλλεκτών που έχουν πραγματοποιηθεί ποτέ στη χώρα.
Παραμένοντας στη Χιλή, πρέπει να ειπωθεί πως το φαινόμενο δημιουργεί επιπλέον επιχειρηματικές ευκαιρίες. Για παράδειγμα, ο Χούλιο Μαλβίνο, πωλητής συλλεκτικών ειδών στο κέντρο του Σαντιάγο, ασχολείται με τα αυτοκόλλητα εδώ και 44 χρόνια. Σήμερα εξυπηρετεί περίπου 1.000 πελάτες καθημερινά. Λίγα μέτρα πιο πέρα, ο 19χρονος Φράνκο Ριβέρα, που ξεκίνησε πριν από λίγες εβδομάδες να πουλάει αυτοκόλλητα για να αγοράσει ένα καινούργιο κινητό τηλέφωνο, έχει ήδη συγκεντρώσει το απαιτούµενο ποσό και συνεχίζει την επιχειρηµατική του δραστηριότητα.
Η επόμενη μέρα
Παρά τη φετινή εμπορική επιτυχία, το μέλλον της Panini δεν είναι βέβαιο, αφού, όπως προαναφέρθηκε, η FIFA με ανακοίνωσή της παραχωρεί τα δικαιώματα παραγωγής των επίσημων συλλεκτικών προϊόντων στην αμερικανική εταιρεία Fanatics, η οποία έχει ήδη αναλάβει σημαντικό ρόλο στη φετινή διοργάνωση ως επίσημος συνεργάτης εμπορικών πωλήσεων και merchandising της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου. Σημειωτέον ότι από το 2023 έχει ξεσπάσει και ένας τεράστιος επιχειρηματικός και νομικός πόλεμος μεταξύ Panini και Fanatics, με εκατέρωθεν αγωγές για τον έλεγχο της αγοράς των συλλεκτικών καρτών. Ανεξαρτήτως έκβασης, το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2034 στη Σαουδική Αραβία θα αποτελέσει την πρώτη διοργάνωση εδώ και περισσότερες από έξι δεκαετίες χωρίς το λογότυπο της Panini.
Στον ιταλικό όμιλο πάντως δηλώνουν έτοιμοι για την επόμενη ημέρα. Επενδύουν πλέον σε νέες συνεργασίες με μεγάλες ψυχαγωγικές βιομηχανίες, όπως η Netflix και η Disney, επιδιώκοντας να μειώσουν την «εξάρτηση» της Panini από το ποδόσφαιρο.
Πάντως, ακόμη και χωρίς το Παγκόσμιο Κύπελλο, η κληρονομιά της θα αργήσει να σβήσει. Για εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους, οι αναμνήσεις από το σπουδαιότερο ποδοσφαιρικό γεγονός στον κόσμο είναι συνδεδεμένες με τα χρωματιστά φακελάκια, τις ανταλλαγές στην αυλή του σχολείου, τα σπάνια αυτοκόλλητα και τη χαρά της συμπλήρωσης ενός άλμπουμ.
Και μάλλον αυτό είναι το μεγαλύτερο επίτευγμα της Panini, η οποία κατάφερε να μετατρέψει ένα απλό αυτοκόλλητο σε κομμάτι της ποδοσφαιρικής ιστορίας.
