Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Βασικός στόχος των ευρωπαϊκών κρατών-μελών του ΝΑΤΟ και του μεγαλύτερου μέρους του πολιτικού κόσμου στις ΗΠΑ πριν από την πραγματοποίηση της προγραμματισμένης Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Αγκυρα ήταν η αντιμετώπιση της διάβρωσης και αποδυνάμωσης της διατλαντικής σχέσης καθώς και του πλήγματος που είχε δεχθεί η αξιοπιστία της Ατλαντικής Συμμαχίας πρωτίστως λόγω της επιθετικής ρητορικής (απειλή κατάληψης του ευρωπαϊκού εδάφους της Γροιλανδίας) και συμπεριφοράς της κυρίαρχης δύναμης της Συμμαχίας υπό τον Τραμπ.
Μάλιστα, σε αντίθεση με τον λόγο δημιουργίας και ύπαρξης της Ατλαντικής Συμμαχίας ο αμερικανός πρόεδρος δεν δίστασε να απειλήσει με «αντίποινα» ή/και με «αποβολή» (sic) από τη Συμμαχία συγκεκριμένα ευρωπαϊκά κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ επειδή αρνήθηκαν «πρόσβαση», «βάσεις» και «δικαιώματα υπερπτήσεων» στις αμερικανικές δυνάμεις που πήραν μέρος στις επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν, σε έναν πόλεμο τον οποίο ο πρόεδρος Τραμπ αποφάσισε μόνος του.
Αναγνωρίζοντας μάλιστα την ανάγκη να προετοιμαστούν για ένα μέλλον όπου οι αμερικανικές στρατιωτικές εγγυήσεις ασφαλείας θα συνεχίσουν – αν και υπό όλο και αυστηρότερες προϋποθέσεις – να υπάρχουν ενώ οι αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις θα περιορίζονται όλο και περισσότερο, τα ευρωπαϊκά κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ προσήλθαν στη Σύνοδο στην Αγκυρα με κεντρικό στόχο τη διατήρηση της σοβαρά τρωθείσας συνοχής της Συμμαχίας. Και τούτο μέχρι τη διαμόρφωση ενός περισσότερου «ευρωπαϊκού ΝΑΤΟ» όπου η αξιοποίηση των υφιστάμενων ΝΑΤΟϊκών στρατιωτικών δομών και θεσμικών μηχανισμών θα συμπληρωθεί από την ανάληψη αυξημένων αμυντικών δαπανών και μεγαλύτερων διοικητικών ευθυνών από την πλευρά τους.
Ταυτόχρονα κατά την πρόσφατη συνάντηση των G7 στο Εβιάν της Γαλλίας, για λόγους που εξυπηρετούν κυρίως τα οικονομικά συμφέροντα των ΗΠΑ, υπήρξαν ενδείξεις μετακίνησης-μεταστροφής του αμερικανού προέδρου προς την αναγνώριση της ανάγκης για μια περισσότερο ήπια και αποδοτική σχέση των ΗΠΑ με τους ευρωπαίους συμμάχους τους.
Η Σύνοδος στην Αγκυρα αποτύπωσε την αναγνώριση της ανάγκης ικανοποίησης των άμεσων/βραχυπρόθεσμων στόχων και προτεραιοτήτων της Ατλαντικής Συμμαχίας που αφορούσαν τη διατήρηση της συνοχής της και την προσαρμογή της στα νέα δεδομένα (διαμόρφωση «Ευρωπαϊκού ΝΑΤΟ») καθώς και της διατήρησης της αποτρεπτικής αξιοπιστίας της (κυρίως απέναντι στη Ρωσία) σε μια κρίσιμη περίοδο εσωτερικών εντάσεων και εξωτερικών πιέσεων (με δύο ανοικτά πολεμικά μέτωπα στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή).
Παραφράζοντας τη γνωστή ρήση του πρώτου γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ Ismay, η Ατλαντική Συμμαχία πρέπει σήμερα και για το άμεσο μέλλον να συνεχίσει να υπάρχει προκειμένου «να κρατήσει τους Αμερικανούς μέσα, τους Ρώσους έξω και τους Ευρωπαίους ακόμα πιο μέσα».
Συνακόλουθα, στο συμφωνημένο από όλα ανεξαιρέτως τα κράτη-μέλη Κοινό Ανακοινωθέν μετά το πέρας της Συνόδου σημειώθηκε η ανάγκη οικοδόμησης της μελλοντικής «εκσυγχρονισμένης» (modernized) Ατλαντικής Συμμαχίας επί τη βάσει «μιας ισχυρότερης Ευρώπης εντός ενός ισχυρότερου ΝΑΤΟ», αν και απουσίαζαν οι εξηγήσεις σχετικά με το πώς αυτό θα καταστεί δυνατό.
Παράλληλα, στη Σύνοδο επιβεβαιώθηκε η υποχρέωση των ευρωπαϊκών κρατών-μελών για ακόμα μεγαλύτερη αύξηση της συνεισφοράς τους στο αμυντικό προϋπολογισμό της Συμμαχίας (αν και αναγνωρίζεται ότι έχουν μαζί με τον Καναδά δαπανήσει κατά την προηγούμενη χρονιά περισσότερα από 139 δισ. $ σε αμιγώς αμυντικού χαρακτήρα επενδύσεις).
Ενδιαφέρουσα προσθήκη η αναφορά στη συνέχιση της οικονομικής και εξοπλιστικής υποστήριξης της Ουκρανίας (αναφορά που απουσίαζε από το Κοινό Ανακοινωθέν της προηγούμενης Συνόδου στη Χάγη).
Παρά το γεγονός ότι η τελευταία Σύνοδος του ΝΑΤΟ θα «επαναβεβαιώσει την αδιαπραγμάτευτη δέσμευση των κρατών-μελών της στη συλλογική άμυνα της Συμμαχίας, σύμφωνα με το Αρθρο 5 της Συνθήκης του Βορείου Ατλαντικού», εν τούτοις η υφιστάμενη εντός του ΝΑΤΟ για μια τριακονταετία «ιστορική ανορθογραφία» της «απειλής πολέμου» ενός συμμάχου εναντίον άλλου συμμάχου (Τουρκία εναντίον της Ελλάδος) θα βρει μιμητή την κυρίαρχη δύναμη στο ΝΑΤΟ, τις ΗΠΑ του προέδρου Τραμπ (απειλή κατάληψης της Γροιλανδίας).
Δυστυχώς η νέα αυτή πραγματικότητα – την οποία ο πρόεδρος Τραμπ διατήρησε ζωντανή στη Σύνοδο – υποσκάπτει ακόμα περισσότερο τη σοβαρά τρωθείσα συνοχή και αξιοπιστία της Ατλαντικής Συμμαχίας, την οποία επιχείρησε να αντιμετωπίσει η πρόσφατη Σύνοδος Κορυφής στην Αγκυρα.
Ο κ. Παναγιώτης Τσάκωνας είναι καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και επικεφαλής του προγράμματος εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας στο ΕΛΙΑΜΕΠ.
