Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Τριάντα χρόνια πριν, δεν είχαμε όλες και όλοι κινητά, το Internet δεν βρισκόταν σε κάθε σπίτι, δεν ξέραμε τι θα πει 5G, apps και roaming. Αν μη τι άλλο, όποιος σκεφτόταν κάτι σαν το Chat GPT εκείνα τα χρόνια θα το χρησιμοποιούσε σε σενάριο ταινίας επιστημονικής φαντασίας. Κι όμως, ήταν τότε, το 1996, σαν σήμερα στις 5 Ιουλίου, που κάπου στη Σκωτία γεννήθηκε η Ντόλι, το πρώτο θηλαστικό που κλωνοποιήθηκε από ένα κύτταρο ενήλικου ζώου.
Αντιδράσεις
Οπως ήταν αναμενόμενο, η είδηση – που μάλιστα έγινε γνωστή σχεδόν έναν χρόνο αργότερα – προκάλεσε πλήθος αντιδράσεις και ερωτήματα. Υπάρχουν όρια στην επιστήμη; Πόσο κοντά είμαστε στο να κλωνοποιηθεί ένας άνθρωπος; Αν μια τεχνολογία μπορεί να αντιγράφει τη ζωή, πώς ξέρουμε ότι δεν βρίσκεται στα λάθος χέρια;
Ξανακοιτώντας τα ερωτήματα για την Ντόλι, μοιάζει ότι εξέφραζαν ανησυχίες που ξεπερνούσαν τις διαθέσιμες τότε δυνατότητες της επιστήμης. Υπό μία έννοια, περισσότερο βοήθησαν να αποκτήσει επιπλέον ορατότητα ο κλάδος της βιοηθικής παρά απέτρεψαν πιθανές επιπλοκές από τη γέννηση του «πιο διάσημου προβάτου του κόσμου», όπως μάλλον σωστά χαρακτηρίστηκε η Ντόλι.
Ωστόσο, τρεις δεκαετίες μετά, και με την τεχνολογική έκρηξη των τελευταίων ετών να έχει μεταλλάξει ζωές, δουλειές και οικονομίες, τα ερωτήματα που τέθηκαν στα τέλη του 20ού αιώνα επανέρχονται με πιο ουσιαστικό περιεχόμενο.
Υπάρχουν άραγε όρια στην επιστήμη; Σε έναν ιδανικό κόσμο δεν θα υπήρχαν. Η ανθρωπότητα θα αφηνόταν ελεύθερη να προσπαθεί για περισσότερη υγεία, περισσότερη ευημερία, περισσότερη επάρκεια αγαθών, μεγαλύτερη κατανόηση του Σύμπαντος. Αλλά αυτός δεν είναι ένας ιδανικός κόσμος. Είναι ένας τόπος και μια εποχή όπου ξοδεύονται σωρεία χρημάτων και εργατοωρών για το πώς θα ανακαλυφθούν αποτελεσματικότεροι τρόποι αλληλοεξόντωσης και για το πώς θα ελεγχθεί η πληροφορία.
Οπότε, ναι, υπάρχουν όρια στην επιστήμη και θα έπρεπε να υπάρχουν και κανόνες για αυτά. Αλλά μάλλον ισχύει κι εδώ αυτό που ισχύει για το έγκλημα: αυτοί που παραβαίνουν τους νόμους είναι κατά κανόνα ένα βήμα πιο μπροστά από αυτούς που προσπαθούν να αποτρέψουν την παραβίασή τους.
Πόσο κοντά είμαστε στην κλωνοποίηση του ανθρώπου; Οσο κοντά επιτρέπει η καθεμία και ο καθένας μας κάνοντας εθελοντικά το πειραματόζωο μιας νέας εποχής. Διότι, εντάξει, εδώ η βιοηθική κρατάει τις αντιστάσεις της όσον αφορά τη βιολογία του πράγματος, ωστόσο η εποχή της ψηφιακής κλωνοποίησης έχει ήδη αρχίσει με τη συμμετοχή μας, απλά μένει να γίνει… υψηλής ευκρίνειας. Η αυξανόμενη χρήση των AI agents, των ψηφιακών βοηθών που προς το παρόν μαθαίνουν να εκτελούν για λογαριασμό μας τις πιο διεκπεραιωτικές ασχολίες μας, μοιάζει μια «καλή» βάση.
Ταυτόχρονα και εμείς, με παραχώρηση στοιχείων και εικόνων σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μηχανές αναζήτησης και εφαρμογές χτίζουμε οικειοθελώς τα δικά μας άβαταρ. Ή έστω έτσι μας βλέπει η τεχνητή νοημοσύνη. Ενα άθροισμα των ψηφιακών ψηφίδων που της δίνουμε, ώστε να ξέρει με τι περιεχόμενο να μας δελεάσει για να πάρει περισσότερα στοιχεία. Ακούγεται λιγότερο τρομακτικό από ό,τι είναι.
30.000 χρόνια
Και, τέλος, πώς ξέρουμε ότι μια ισχυρή τεχνολογία δεν θα πέσει στα χέρια των λάθος ανθρώπων; Εδώ μάλλον αξίζει να επιστρατεύσουμε το κλασικό πια «follow the money». Οταν σε έναν τέτοιο κόσμο ακραίων ανισοτήτων μαθαίνουμε ότι κάποιος έγινε τρισεκατομμυριούχος, τότε ξέρουμε και την απάντηση στην ερώτηση, και δεν είναι και τόσο ευχάριστη. (Για να συνειδητοποιήσει κανείς τι είναι το τρισεκατομμύριο, ας σκεφτεί ότι 1 τρισ. δευτερόλεπτα είναι πάνω από 30.000 χρόνια.)
Η Ντόλι έζησε πριν από 30 χρόνια χωρίς να έχει συνείδηση ότι συμβαίνει κάτι περίεργο στη ζωή της. Μπορεί αυτό να είναι ένα κοινό που έχουμε με την Ντόλι…
