Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Η παιδεία, η εκπαίδευση και ο πολιτισμός, η επιστήμη και η τεχνολογία, υπήρξαν ανέκαθεν εκφράσεις του ανθρώπινου πνεύματος, επικυρωμένες, υποστηριζόμενες και προωθούμενες από την Εκκλησία ως μέσον πρόσβασης στο υπέρτατο Αγαθό, που είναι ο Θεός, και ως εργαλείο για την εξελικτική κατεύθυνση της ανθρωπότητας και την επακόλουθη πνευματική της ανάπτυξη.
Σε αυτό το πλαίσιο και με αυτό το πνεύμα, ο αείμνηστος προκάτοχός μου, Σεβ. Μητροπολίτης Γεννάδιος, ίδρυσε το Ελληνικό Ινστιτούτο Πατριάρχης Αθηναγόρας Α’. Ο αείμνηστος ιεράρχης του Οικουμενικού Θρόνου, ο οποίος άφησε ανεξίτηλο το στίγμα του στην ελληνική παιδεία στη Λατινική Αμερική, αφιέρωσε ένα μεγάλο μέρος της ιερατικής του διακονίας στην εκπαίδευση ως πνευματικό καταλύτη σε κοινωνίες που, ως επί το πλείστον, είχαν κλασική δυτική εκπαίδευση. Ωστόσο, η παιδεία και η εκπαίδευση που οραματιζόταν ο Μητροπολίτης Γεννάδιος διέφερε από άλλες μορφές εκπαίδευσης ως απλή διάδοση γνώσης. Η διαφορά έγκειται στην επιδίωξη της έννοιας της ολιστικής ανάπτυξης και μόρφωσης των μαθητών. Ετσι, η εκπαίδευση έπαψε να είναι μια απλή μετάδοση πληροφοριών και μετατράπηκε σε μια δημιουργική διαδικασία που, αναγκαστικά, διαμόρφωνε ολόκληρο το πρόσωπο, και όχι απλά ένα άτομο.
«Στόχος είναι πάντα η υπέρβαση του ανθρώπινου προσώπου, δηλαδή η υγιής, δημιουργική και μεταμορφωτική σχέση του με τον πλησίον του, το περιβάλλον και, φυσικά, με τον Θεό Δημιουργό».
Σαφώς, η διττή διαμόρφωση – θεολογική και φιλοσοφική – που μας χαρακτηρίζει ως κληρικούς της Ορθόδοξης Εκκλησίας, και δη του Οικουμενικού Πατριαρχείου, μας υποχρεώνει να κατανοούμε και να ασκούμε την παιδεία και την εκπαίδευση από διαφορετική οπτική γωνία και με διαφορετικό σύνολο αξιών. Γι’ αυτό στα σχολεία μας δεν έχουμε απλούς μαθητές, άτομα, αλλά πρόσωπα, δημιουργημένα κατ’ εικόνα και με τη δυνατότητα να αποκτήσουν την ομοίωση του Θεού. Ετσι, η εκπαίδευση, ο πολιτισμός, η επιστήμη και η τεχνολογία προσεγγίζονται ως μέσα και ποτέ ως αυτοσκοποί. Στόχος είναι πάντα η υπέρβαση του ανθρώπινου προσώπου, δηλαδή η υγιής, δημιουργική και μεταμορφωτική σχέση του με τον πλησίον του, το περιβάλλον και, φυσικά, με τον Θεό Δημιουργό.
Επομένως, το περιεχόμενο, οι στρατηγικές μελέτης, οι αξιολογήσεις και άλλες τεχνικές πτυχές της εκπαιδευτικής πρακτικής εφαρμόζονται και υλοποιούνται πάντα σε σχέση με το πρόσωπο και τις συγκεκριμένες περιστάσεις του. Γι’ αυτό οι εκπαιδευτικοί θεσμοί μας, περισσότερο από ουμανιστικοί, είναι Ορθόδοξοι Χριστιανικοί, παρόλο που οι μαθητές μας δεν υποχρεούνται να ομολογούν την πίστη μας. Αυτή η ελευθερία πηγάζει από την εμπειρία μας της Πίστης, η οποία μας καλεί πάντα να την διακηρύττουμε σε όλους χωρίς διάκριση, ως πρόσκληση και ποτέ ως υποχρέωση ή αιτία συμφέροντος. Παρ’ όλα αυτά, το υποκείμενο θεμέλιο, η ιδεολογική μήτρα, αν θέλετε, των εκπαιδευτικών θεσμών μας βασίζεται σε αυτήν την απαραίτητα ευαγγελική και ορθόδοξη βιωμένη εμπειρία.
Ετσι, τα σχολεία μας είναι «εργαστήρια ζωής», όπου το αποτύπωμα της ελληνικής πνευματικότητας (ασφαλώς εννοώ την ορθόδοξη χριστιανική πίστη) και του πολιτισμού αποτελεί κύρια μεθοδολογία και περιβάλλον. Σε αυτό το περιβάλλον, εκπαιδεύουμε τους μαθητές μας για να γίνουν ολοκληρωμένοι άνδρες και γυναίκες και να οικοδομήσουν από τώρα έναν καλύτερο, πιο συμπεριληπτικό, ειρηνικό και συμπονετικό κόσμο· μια κοινωνία περισσότερο ευαίσθητη προς τους φτωχούς, τους ασθενείς, τους άπορους, τους περιθωριοποιημένους και τους απορριφθέντες· μια κοινότητα που να ταυτίζεται με υπερβατικές αξίες και να είναι εξ ολοκλήρου κατ’ εικόνα και καθ´ ομοίωση του Δημιουργού της.
«Εκπαιδεύουμε τους μαθητές μας για να γίνουν ολοκληρωμένοι άνδρες και γυναίκες και να οικοδομήσουν από τώρα έναν καλύτερο, πιο συμπεριληπτικό, ειρηνικό και συμπονετικό κόσμο».
Ταυτόχρονα, τα σχολεία μας επιδιώκουν την ακαδημαϊκή αριστεία. Η επιλογή των εκπαιδευτικών είναι αυστηρή και η ένταξή τους στο διδακτικό προσωπικό εξαρτάται από δύο θεμελιώδη κριτήρια: Πρώτον, την ενσυναίσθηση και τη δέσμευσή τους στις βασικές αρχές του σχολείου και δεύτερον, τη διδακτική τους ικανότητα. Οι εκπαιδευτικοί αλληλεπιδρούν μεταξύ τους με τρόπο που αντανακλά αυτές τις αρχές και για αυτόν τον λόγο, η λειτουργία και των δύο σχολείων * πρέπει να θεωρηθεί ως τελούμενη πάντα μέσα σε ένα οικογενειακό, προσβάσιμο και συμπεριληπτικό περιβάλλον.
Σε αυτό το πλαίσιο, μία από τις κύριες αποστολές μας είναι η διάδοση του Ελληνικού Πολιτισμού μέσω των ποικίλων εκφράσεών του. Μεταξύ αυτών, η γλώσσα είναι υπόθεση πρωταρχικής σημασίας. Για να επιτύχουμε αυτόν τον πρωταρχικό στόχο των σχολείων μας, ο οποίος τελικά ωφελεί ολόκληρο τον Ελληνισμό στην περιοχή, βασιζόμαστε στην ανεκτίμητη και θεμελιώδη υποστήριξη του ελληνικού υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων. Το υπουργείο μάς παρέχει καθηγητές και δασκάλους για να διδάξουν την ελληνική γλώσσα και τον ελληνικό πολιτισμό από το νηπιαγωγείο έως το τέλος του γυμνασίου. Αυτή η συμβολή, όπως έχω ήδη αναφέρει, είναι απαραίτητη και ουσιαστική για την αποστολή μας, καθώς οι εκπαιδευτικοί προέρχονται από την Ελλάδα και αφιερώνονται αποκλειστικά στη διδασκαλία της γλώσσας στους μαθητές μας. Γνωρίζουμε ότι η γλώσσα είναι το ουσιαστικότερο κλειδί εισόδου σε ολόκληρο τον ελληνικό πολιτισμό, εξ ου και το ενδιαφέρον και η προτεραιότητά μας σε αυτόν τον τομέα.
Οποιοσδήποτε, ο οποίος δεν είναι Ελληνας εξ αίματος, αλλά μαθαίνει τη γλώσσα και μέσω αυτής εισέρχεται στο σύμπαν του Ελληνικού Πολιτιστικού και της ανάλογης πνευματικότητας, σταδιακά γίνεται «Ελληνας κατά χάριν». Και αυτός είναι ο στόχος μας! Δεν πρόκειται για ζήτημα σωβινισμού ή πολιτιστικής ηγεμονίας, όχι! Είμαστε πεπεισμένοι ότι η ορθόδοξη χριστιανική πνευματικότητα και ο ελληνικός πολιτισμός σε αυτό το ιδανικό συνδυασμό που μας προσφέρει η δισχιλιετής εμπειρία της Εκκλησίας έχουν καθοριστικό αντίκτυπο στην εσωτερική ζωή όσων τις αγκαλιάζουν σοβαρά και υπεύθυνα: απλώς τους κάνουν καλύτερους άνδρες και γυναίκες όταν τις ζουν ελεύθερα, νόμιμα και δημιουργικά. Και έτσι διδάσκουμε στους μαθητές μας να ζουν αυτή τη μοναδική εμπειρία που έχει σφυρηλατηθεί, δοκιμαστεί και αποφέρει αποτελέσματα εδώ και αιώνες.
Κατανοούμε ότι το πιο σημαντικό και αποτελεσματικότερο έργο που επιτελεί η Εκκλησία, μαζί με την ελληνική κοινότητα, για την αργεντίνικη κοινωνία σήμερα είναι η εκπαίδευση, η οποία καθίσταται δυνατή μέσω των εκπαιδευτικών μας ιδρυμάτων. Γι’ αυτό συνεχίζουμε και θα συνεχίσουμε να αφιερωνόμαστε ακούραστα σε αυτήν την αποστολή μας. Εχουμε ακόμα πολλά να προσφέρουμε και πολλά να βελτιώσουμε σε αυτήν την προσπάθεια. Γνωρίζουμε τις αδυναμίες και τα δυνατά μας σημεία. Αυτή η διαδικασία, φυσικά, ισχύει και για εμάς, καθώς την προωθούμε. Συνεχίζουμε να μαθαίνουμε προσφέροντας στους άλλους την ευκαιρία να εκπαιδεύσουν και να εκπαιδευτούν σε ένα περιβάλλον που κάνει τη διαφορά.
Με πάνω από σαράντα χρόνια λειτουργίας και εμπειρίας, τα ιδρύματά μας βρίσκονται πάντα σε μια δυναμική διαδικασία επανεξέτασης και επανασχεδιασμού, προκειμένου να βελτιώσουν και να τελειοποιήσουν όλα όσα είναι απαραίτητα για να προσφέρουν μια ολιστική εκπαίδευση πρώτης κατηγορίας. Αυτός είναι ο στόχος μας εδώ στην Αργεντινή, σε μια χώρα τόσο γεωγραφικά απομακρυσμένη από την Ελλάδα: μέσω της πρότασής μας ελαχιστοποιούμε αυτή την απόσταση και ενώνουμε τόσο την Αργεντινή όσο και την Ελλάδα μέσω αυτής της εκπαιδευτικής, επιμορφωτικής και διαμορφωτικής πρότασης που υπερβαίνει τα σύνορα, πλατύνει συνειδήσεις και αγγίζει καρδιές.
*O κ. Ιωσήφ αναφέρεται και στο Instituto Incorporado de la Colectividad Helénica de Buenos Aires, που επίσης λειτουργεί υπό την εποπτεία της Μητρόπολης Μπουένος Άϊρες.
