Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Λίγο οι δηλώσεις του πρώην πρωθυπουργού της Ισπανίας Μαριάνο Ραχόι για την υπηκοότητα των Γάλλων ποδοσφαιριστών, που πυροδότησαν την έντονη αντίδραση της κυβέρνησης του Πέδρο Σάντσεθ και του γαλλικού πολιτικού κόσμου, λίγο οι επικρίσεις κατά των αργεντινών φιλάθλων για ρατσιστική συμπεριφορά, το φετινό Μουντιάλ δικαιώνει για μια ακόμη φορά τον χαρακτηρισμό του πιο πολιτικού τουρνουά των τελευταίων σαράντα ετών. Κι όλα αυτά χωρίς να συνυπολογίζεται στα παρελκόμενα η φιέστα απονομής του τροπαίου και ο ρόλος του Ντόναλντ Τραμπ.
Ιθαγένειες
Όπως είναι γνωστό, ο αγώνας μεταξύ Γαλλίας και Ισπανίας κατέληξε σε νίκη της δεύτερης με 0-2, οδηγώντας για δεύτερη φορά στην ιστορία τους στον τελικό της διοργάνωσης (η πρώτη ήταν το 2010 στη Νότια Αφρική, όταν κατέκτησαν το πολυπόθητο τρόπαιο).
Αλλά το πραγματικό ματς είχε προηγηθεί της διεξαγωγής του ποδοσφαιρικού και αφορούσε άρθρο του Ραχόι στην ισπανική ιστοσελίδα El Debate, σχετικά με την εθνική ομάδα ποδοσφαίρου της Γαλλίας και την καταγωγή των παικτών της. «Έχουν κερδίσει κάθε αγώνα που έχουν παίξει σε αυτό το Παγκόσμιο Κύπελλο και αυτή τη στιγμή βρίσκονται στην 1η θέση της κατάταξης της FIFA. Έχουν επίσης μια ομάδα υψηλού επιπέδου. Παρότι δεν έχουν γάλλους παίκτες παίζουν πολύ καλά» αναφέρεται μεταξύ άλλων στο επίμαχο άρθρο, το οποίο από πολλούς ερμηνεύεται ως ευθεία αμφισβήτηση της εθνικής υπόστασης των αφρικανικής καταγωγής ποδοσφαιριστών των «Μπλε».
Οι αντιδράσεις υπήρξαν εξίσου σφοδρές κι από τις δύο κατευθύνσεις. Από την ισπανική πλευρά, ο νυν πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ καταδίκασε μέσω της πλατφόρμας Χ τις «ξενοφοβικές δηλώσεις» του προκατόχου του, υπογραμμίζοντας ότι «υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που μετρούν την εθνική ταυτότητα με βάση το επώνυμο, τον τόπο γέννησης ή το χρώμα του δέρματος, ενώ άλλοι την ορίζουν από την αφοσίωση σε μια χώρα και τη διάθεση να συμβάλουν σε αυτήν». Πιο τολμηρός, ο υπουργός Μεταφορών Οσκαρ Πουέντε χαρακτήρισε τον πρώην πρωθυπουργό «μεταφρανκικό ηλίθιο». Σε πιο ήπιο τόνο ο ποδοσφαιριστής της εθνικής Πάου Κουμπαρσί, τόνισε ότι οι γάλλοι ποδοσφαιριστές είναι γάλλοι ανεξαρτήτως χρώματος και καταγωγής, προτρέποντας «να είμαστε πιο ανεκτικοί».
Από την άλλη πλευρά των Πυρηναίων, ο γαλλικός πολιτικός κόσμος εξαπέλυσε δηλητηριώδη βέλη, με τον γραμματέα του Σοσιαλιστικού Κόμματος, Ολιβιέ Φορ, να τονίζει ότι «η Γαλλία δεν είναι εθνοτικό έθνος, δεν ορίζεται από το χρώμα του δέρματος ή τη θρησκεία, αλλά είναι ένα πολιτικό έθνος που ενώνεται γύρω από τις αξίες της δημοκρατίας» και τον γενικό γραμματέα του Γαλλικού Κομμουνιστικού Κόμματος, Φαμπιέν Ρουσέλ, να κάνει λόγο για «ωμό ρατσισμό». Παρέμβαση έκανε και η πρεσβεία της Γαλλίας στη Μαδρίτη, επισημαίνοντας πως όλοι οι ποδοσφαιριστές της εθνικής ομάδας είναι γάλλοι πολίτες και διευκρινίζοντας πως 23 εξ αυτών έχουν γεννηθεί σε γαλλικό έδαφος.
Δεν είναι πρώτη φορά που αφρικανικής καταγωγής παίκτες της Γαλλίας γίνονται αντικείμενο ρατσιστικών επιθέσεων. Το 2021 η αστοχία του σταρ της ομάδας Κιλιάν Εμπαπέ σε πέναλτι σήμανε τον πρόωρο αποκλεισμό της ομάδας από τη διοργάνωση, με τον ίδιο να δέχεται σωρεία ρατσιστικών σχολίων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ακολούθησε η στοχοποίηση των Κινγκσλέι Κομάν και Ορελιέν Τσουαμενί για τα χαμένα πέναλτι στον τελικό του Μουντιάλ του 2022 στο Κατάρ. Και πριν τον Ραχόι παραγουανή γερουσιαστής καταφέρθηκε κατά του Εμπαπέ, χαρακτηρίζοντάς τον «αποικιοκρατούμενο Καμερουνέζο που παριστάνει τον Γάλλο», σε μια τοποθέτηση που προκάλεσε την αντίδραση του γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν και την απολογία της κυβέρνησης της Παραγουάης.
Ρατσισμός από τα κάτω
Αν ο ισπανός πολιτικός επικρίθηκε για ρατσιστικές δηλώσεις, οι αργεντίνοι φίλαθλοι που ακολούθησαν την εθνική ομάδα της χώρας τους στα γήπεδα των ΗΠΑ είναι αντιμέτωποι με καταγγελίες για την άσκηση ρατσιστικών συμπεριφορών σε μαζικότερη κλίμακα. Θύμα των λεκτικών επιθέσεων ο αφροαμερικανός YouTuber iShowSpeed, ο οποίος κατά τη διάρκεια των νοκ άουτ αγώνων της Αργεντινής κατά του Πράσινου Ακρωτηρίου (04/07) και της Αιγύπτου (07/07). Στον πρώτο αγώνα φίλαθλος των «Αλμπισελέστε» καταφέρεται εναντίον του με σκαιές εκφράσεις, καλώντας τον «να κλάψει στον ζωολογικό κήπο». Στον δεύτερο, άλλος αργεντίνος εμφανίζεται σε βίντεο να χλευάζει τον αμερικανό, κάνοντας χειρονομίες που παρέπεμπαν σε μαϊμού.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό, αφού το αντιπροσωπευτικό συγκρότημα της Αργεντινής βρέθηκε στο επίκεντρο σφοδρών επικρίσεων, αφότου κέρδισε την Κολομβία και κατέκτησε το Κόπα Αμέρικα του 2024, δύο χρόνια μετά την κατάκτηση του Μουντιάλ. Αφορμή βίντεο που ανέβασε στο Instagram ο αργεντίνος μέσος Έντσο Φερνάντες, και στο οποίο ακούγονταν παίκτες να τραγουδούν συνθήματα κατά παικτών της Γαλλίας, χλευάζοντας τους μαύρους παίκτες για την αφρικανική τους κληρονομιά. «Παίζουν για τη Γαλλία, αλλά είναι από την Ανγκόλα»ανέφερε το τραγούδι, το οποίο συνέχιζε ως εξής: «Η μητέρα τους είναι από το Καμερούν, ο πατέρας τους από τη Νιγηρία, αλλά τα διαβατήριά τους γράφουν Γάλλος». Το περιστατικό προκάλεσε αντιδράσεις, όχι όμως τις αναμενόμενες, αφού η προτροπή του υφυπουργού Αθλητισμού προς τους παίκτες για δημόσια απολογία δεν βρήκε ευήκοα ώτα στον υπερσυντηρητικό πρόεδρο Χαβιέ Μιλέι, που απέλυσε τον υφιστάμενό του.
«H Αργεντινή έχει δικούς της μύθους — κανένα έθνος δεν μπορεί χωρίς αυτούς. Ο δικός μας, μας θέλει είμαστε μια ευρωπαϊκή κοινωνία που μεταφέρθηκε ανεξήγητα στη Λατινική Αμερική, ένα είδος νησιού στην ήπειρο» έγραφε τότε ο αργεντίνος καθηγητής κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μπουένος Άιρες, Πάμπλο Αλαμπάρθες, κάνοντας λόγο για βαθιές ριζωμένες προκαταλήψεις που βρίσκουν έκφραση στο δημοφιλές σπορ, στο οποίο αντίπαλες ομάδες όπως η Βραζιλία ή το Μεξικό θεωρούνται ότι εκπροσωπούν κατώτερους πολιτισμούς. Αξίζει να σημειωθεί ότι εθνική ομάδα της Αργεντινής είναι η μόνη αποκλειστικά λευκή ανάμεσα στις χώρες που συμμετέχουν, καθώς δεν διαθέτει ούτε έναν μαύρο ποδοσφαιριστή στο ρόστερ της, παρότι το ποσοστό των μαύρων αργεντίνων υπολογίζεται μεταξύ 0,6 και 3% του συνολικού πληθυσμού.
Φιέστα αλά Τραμπ;
Το φετινό Μουντιάλ σημαδεύεται από μια ακόμη ιδιαιτερότητα, που ακούει στο όνομα Ντόναλντ Τραμπ. Δεδομένου ότι η απονομή του τροπαίου την ερχόμενη Κυριακή θα γίνει από τον ίδιο, δεν είναι λίγοι όσοι φοβούνται μια επανάληψη του περσινού φιάσκου του Παγκοσμίου Κυπέλλου Συλλόγων.
Τότε, ο αμερικανός πρόεδρος εισέβαλε στην τελετή απονομής του τροπαίου της Τσέλσι υπό τη συνοδεία του επικεφαλής της FIFA, Τζιάνι Ινφαντίνο, και παρέμεινε στο πλευρό των παικτών της αγγλικής ομάδας που πανηγύριζαν, προκαλώντας κύμα αποδοκιμασιών. «Ήμουν κάπως μπερδεμένος με την παραμονή του στην εξέδρα όπου είχαμε συγκεντρωθεί για να γιορτάσουμε» δήλωσε χαρακτηριστικά ο άγγελος επιθετικός μέσος, Κόουλ Πάλμερ.
Σήμερα, μια επανάληψη του φαινομένου θα επισφραγίσει τον τίτλο του πιο πολιτικού Μουντιάλ στην ιστορία του 21ου αιώνα. Ενός Μουντιάλ που φέρει ανεξίτηλο το αποτύπωμα του 80χρονου προέδρου των ΗΠΑ, από τη δυσμενή μεταχείριση εθνικών αποστολών της Αμερικής, της Αφρικής και της Ασίας και την αιφνίδια αποπομπή διεθνώς αναγνωρισμένου σομαλού διαιτητή, έως την απόφαση της διοργανώτριας αρχής να ανακαλέσει κόκκινη κάρτα αμερικανού ποδοσφαιριστή κατόπιν παράκλησης του Τραμπ.
Η όλη αναστάτωση θα μπορούσε να χαρακτηριστεί συνδυασμός της εξαιρετικά αυστηρής μεταναστευτικής πολιτικής που ακολουθεί η αμερικανική κυβέρνηση, με την προνομιακή μεταχείριση -στα όρια της υποτέλειας για ορισμένους αναλυτές και φιλάθλους- που επιφυλάσσει ο Ινφαντίνο στον ένοικο του Λευκού Οίκου. Αποκορύφωμα αυτής υπήρξε η απονομή βραβείου ειρήνης στον Τραμπ, σε μια κίνηση που προκάλεσε παρέμβαση δεκάδων ευρωβουλευτών στη FIFA, με βασικό αίτημα τη διεξαγωγή έρευνας στο πρόσωπο του ισχυρού άνδρα του παγκοσμίου ποδοσφαίρου, στον οποίο το BBC είχε έγκαιρα αποδώσει τον τίτλο «αυτοκράτορας».
