Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Μια συμφωνία που επεξεργάζονται τα Ηνωμένα Έθνη για τον τερματισμό του Κυπριακού θα μπορούσε να βάλει τέλος σε 52 χρόνια αδιεξόδου, με μια αποδυναμωμένη ομοσπονδιακή λύση που προσεγγίζει τις τουρκικές απαιτήσεις για δύο χωριστά κράτη.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Indepedent η προοπτική μιας συμφωνίας θα ήταν εξαιρετικά σημαντική για το Ηνωμένο Βασίλειο λόγω του συνεχιζόμενου καθεστώτος των δύο κυρίαρχων βάσεών του στο νησί, οι οποίες είναι κρίσιμης σημασίας για την αντιμετώπιση προβλημάτων στη Μέση Ανατολή. Έρχεται επίσης σε συνέχεια μιας επίθεσης από το Ιράν εναντίον μιας από αυτές τις βάσεις κατά τη διάρκεια του πρόσφατου πολέμου που ξεκίνησε ο Ντόναλντ Τραμπ, καθώς και της μετακίνησης του βρετανικού αντιτορπιλικού HMS Dragon για την προστασία των βρετανικών και συμμαχικών συμφερόντων εκεί.
Η στρατηγική της «δημιουργικής ασάφειας»
Ωστόσο, η Μαρία Άνχελα Ολγκίν, προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για την Κύπρο, εργάζεται πάνω σε μια συμφωνία με την Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου (ΤΔΒΚ), επιχειρηματολογώντας ότι το καθεστώς των Τουρκοκυπρίων δεν αντιμετωπίζεται ισότιμα, όπως είχε αρχικά συμφωνηθεί όταν το νησί απέκτησε την ανεξαρτησία του από τη βρετανική αυτοκρατορία το 1960.
Λεπτομέρειες που περιήλθαν σε γνώση του Independent υποδηλώνουν ότι η Ολγκίν προτείνει μια πιο χαλαρή λύση εντός της ΕΕ, απομακρυνόμενη από το ομοσπονδιακό μοντέλο των προηγούμενων διαπραγματεύσεων. Σύμφωνα με πληροφορίες, ελπίζει ότι η δομή αυτή θα είναι τέτοια ώστε οι Ελληνοκύπριοι να μπορούν να την αποκαλούν ομοσπονδία και οι Τουρκοκύπριοι συνομοσπονδία, γεφυρώνοντας το χάσμα μέσω σκόπιμης «δημιουργικής ασάφειας».
Η αλλαγή ηγεσίας στην ΤΔΒΚ και το νέο μοντέλο
Υπό τον προηγούμενο πρόεδρο της ΤΔΒΚ, Ερσίν Τατάρ, με την υποστήριξη της τουρκικής κυβέρνησης στην Άγκυρα, οι Τουρκοκύπριοι πίεζαν για μια καθαρή λύση δύο κρατών. Όμως, μετά τη νίκη του στις εκλογές του προηγούμενου έτους, ο νέος πρόεδρος της ΤΔΒΚ, Τουφάν Ερχιουρμάν, έχει υιοθετήσει μια πιο ευέλικτη προσέγγιση.
Καθοριστικό είναι ότι το προσχέδιο λύσης του ΟΗΕ θα μπορούσε ενδεχομένως να δημιουργήσει δύο συνιστώντα κράτη με πολιτική ισότητα και δραστική μείωση των κοινών αρμοδιοτήτων· το μεγαλύτερο μέρος της καθημερινής διακυβέρνησης θα ασκείται από τα δύο κράτη, με μια μικρή κεντρική δομή για όσα δεν μπορούν να αφεθούν στην κάθε πλευρά. Ως αντάλλαγμα όμως για την αναγνώριση και την αυτονομία, η ΤΔΒΚ θα έπρεπε να παραχωρήσει εδάφη, συμπεριλαμβανομένου του έρημου θερέτρου των Βαρωσίων (Maraş).
Το ακανθώδες ζήτημα των εγγυήσεων
Για τις κοινές αρμοδιότητες θα υπήρχε ένα εκ περιτροπής προεδρικό συμβούλιο υπό την ηγεσία των δύο ηγετών (με αναλογία 2-1 ή 3-1 υπέρ της ελληνοκυπριακής πλευράς)· ένα γενικό συμβούλιο Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων βουλευτών αντί για ένα άμεσα εκλεγμένο ομοσπονδιακό κοινοβούλιο· ένα κοινό υπουργικό συμβούλιο περίπου πέντε ή έξι υπουργείων (Εξωτερικών, Άμυνας, Εσωτερικών/Ιθαγένειας, Οικονομικών, Ευρωπαϊκών Υποθέσεων).
Τουλάχιστον μία καθοριστική ψήφος για Τουρκοκύπριο υπουργό στο Υπουργικό Συμβούλιο -στοιχείο κεντρικής σημασίας για την πραγματική πολιτική ισότητα- προτείνεται ως δικλείδα ασφαλείας, αλλά θα μπορούσε να αποτελέσει σημείο τριβής στις συνομιλίες. Η κυπριακή κυβέρνηση στον νότο επιθυμεί την απομάκρυνση των τουρκικών δυνάμεων από το νησί, τις οποίες θεωρεί στρατό κατοχής, ενώ η ΤΔΒΚ επιμένει ότι βρίσκονται εκεί για την προστασία της.
Για τη διαχείριση του συστήματος των εγγυήσεων που θεσπίστηκε το 1960, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Τουρκία και η Ελλάδα θα αντικαθίσταντο από μια φόρμουλα του ΝΑΤΟ, επιτρέποντας ενδεχομένως μια μικρή πολυεθνική παρουσία στο νησί.
Η μεταβατική περίοδος και το πακέτο ΕΕ-Τουρκίας
Πληροφορίες αναφέρουν ότι ο ΟΗΕ εξετάζει μια μεταβατική περίοδο δύο ή τριών ετών, με αρχικές επιστροφές εδαφών (πρώτα τα Βαρώσια) και τη σταδιακή εισαγωγή των «three Ds» της τουρκοκυπριακής πλευράς –άμεσο εμπόριο (direct trade), άμεσες πτήσεις (direct flights) και άμεσες επαφές (direct contacts)– συν τη χαλάρωση των τουρκικών περιορισμών και την πρόσβαση σε τουρκικά λιμάνια.
Υπάρχει επίσης ελπίδα για πιθανή κινητικότητα στην εκμετάλλευση του φυσικού αερίου, καθώς και μια ρητή σύνδεση μεταξύ της επίλυσης του Κυπριακού και της ατζέντας Τουρκίας-ΕΕ όσον αφορά την τελωνειακή ένωση, καθιστώντας το αυτό μέρος ενός ευρύτερου πακέτου ΕΕ-Τουρκίας.
Οι τοποθετήσεις των δύο πλευρών
Ο πρόεδρος της ΤΔΒΚ, Ερχιουρμάν, ανέφερε στο Facebook: «Η βούληση του λαού μας για λύση είναι σαφής. Έχουμε δηλώσει την υποστήριξή μας στις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ και συνεχίζουμε να τις υποστηρίζουμε. Είχαμε πει ότι δεν υπήρχε σχέδιο, παρά μόνο κάποιες ιδέες (αν κάποιος είχε αμφιβολίες, νομίζω ότι κατάλαβε με τις νέες δηλώσεις ότι δεν πρέπει να υπάρχει καμία αμφιβολία). Παρόλα αυτά, ενημερώσαμε το Συμβούλιο των Πολιτικών μας Κομμάτων, τα συνδικάτα μας, το Γραφείο Συντονισμού Νεολαίας, τις επιχειρηματικές μας οργανώσεις και όποιον άλλον επιθυμούσε να ενημερωθεί για τις ιδέες αυτές. Μόνο μας μέλημα είναι τα δικαιώματα, το μέλλον, η ισότητα, η ασφάλεια και η επαφή του λαού μας με τον κόσμο, ιδιαίτερα των παιδιών μας, καθώς και η διατήρηση της θέσης των Τουρκοκυπρίων ως “υποκειμένων”».
Σε δήλωσή της την 1η Ιουλίου, η Ολγκίν ανέφερε: «Αναγνωρίζω τις προσπάθειες του παρελθόντος και τις δύσκολες διαπραγματεύσεις κατά τη διάρκεια της ιστορίας. Είμαι πεπεισμένη ότι οι Κύπριοι μπορούν να συνεργαστούν και να μοιραστούν ένα όραμα για το μέλλον των νέων γενεών. Η Κύπρος έχει πραγματικά τη δυνατότητα να γίνει ένας κεντρικός περιφερειακός παίκτης ενώνοντας τις δυνάμεις της γύρω από κοινά συμφέροντα, σεβόμενη παράλληλα τα δικά της εσωτερικά χαρακτηριστικά και την ποικιλομορφία της. Η Κύπρος μπορεί να γίνει ένας τόπος όπου χτίζονται γέφυρες προς όλες τις κατευθύνσεις και προωθείται η συνύπαρξη σε αυτή την περίπλοκη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Ως εκ τούτου, η Κύπρος μπορεί πραγματικά να γίνει παράδειγμα για την περιοχή, για την Ευρώπη και για τον υπόλοιπο κόσμο».
