Google Button Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή

«Καμία συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι δυνατή χωρίς ειρήνη στον Λίβανο», προειδοποίησε το Ιράν λίγο πριν από την έναρξη των συνομιλιών με τις ΗΠΑ στις ελβετικές Άλπεις, λίγες ημέρες μετά την υπογραφή του προσχεδίου συμφωνίας ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη για τον τερματισμό των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή.

Οι συνομιλίες της Κυριακής, οι οποίες διεξάγονται στο πολυτελές θέρετρο Μπούργκενστοκ, αποτελούν την πρώτη επίσημη επαφή υπό τους όρους του μνημονίου συναντίληψης που συμφωνήθηκε προ εβδομάδος. Το συγκεκριμένο πλαίσιο προβλέπει μια μεταβατική περίοδο διαπραγματεύσεων 60 ημερών με αντικείμενο το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και την άρση των διεθνών κυρώσεων, με απώτερο στόχο μια οριστική ειρηνευτική συμφωνία, τον τερματισμό των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα (συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, όπου το Ισραήλ εισέβαλε τον Μάρτιο) και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.

«Παγώνει» η επόμενη φάση, στο επίκεντρο ο Λίβανος

Ωστόσο, με τις μάχες να συνεχίζονται αμείωτες, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαΐ, ξεκαθάρισε μέσω του δικτύου Χ: «Χωρίς την εφαρμογή των όρων αυτών –κυρίως της ρήτρας 1 που προβλέπει τον τερματισμό του πολέμου σε όλα τα μέτωπα– δεν είναι δυνατόν να εισέλθουμε στη φάση της διαπραγμάτευσης για τελική συμφωνία».

Σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA, η κατάσταση στον Λίβανο αποτελεί το βασικό θέμα της ατζέντας, με την Τεχεράνη να κατηγορεί το «σιωνιστικό καθεστώς» ότι παραβιάζει τις δεσμεύσεις του και τις ΗΠΑ ότι δεν άσκησαν την απαραίτητη πίεση στον σύμμαχό τους.

Παράλληλα, ο Μπαγαΐ δήλωσε ότι οι συνομιλίες, οι οποίες θα διαρκέσουν μόλις μία ημέρα, θα περιοριστούν στην εφαρμογή του ίδιου του μνημονίου και σε ζητήματα όπως η αποδέσμευση των παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων και οι εξαγωγές πετρελαίου. Ο Ιρανός Πρόεδρος, Μασούντ Πεζεσκιάν, εξέφρασε την αισιοδοξία του ότι η αποκατάσταση της πρόσβασης σε αυτούς τους οικονομικούς πόρους μπορεί να δώσει ώθηση στην οικονομία της χώρας.

Λίγο πριν από την έναρξη, ο Πεζεσκιάν έσπευσε να υπογραμμίσει ότι το Ιράν δεν επιδιώκει να αποκτήσει ατομική βόμβα, αλλά επιμένει στο δικαίωμά του για εμπλουτισμό ουρανίου για μη στρατιωτικούς σκοπούς, όπως εγγυάται η Συνθήκη Μη Διάδοσης των Πυρηνικών Όπλων (NPT). Στην Ελβετία βρίσκεται και ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA), Ραφαέλ Γκρόσι, ο οποίος αναμένεται να αναλάβει την επαλήθευση οποιασδήποτε μελλοντικής πυρηνικής συμφωνίας.

Παρέμβαση από τον Ντόναλντ Τραμπ

Το κλίμα των διαπραγματεύσεων δυναμίτισε ακόμη περισσότερο η έκτακτη, ιδιαίτερα επιθετική ανάρτηση του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος απηύθυνε τελεσίγραφο στην Τεχεράνη, απειλώντας την με άμεσα στρατιωτικά αντίποινα εάν δεν συγκρατήσει τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο.

Θρίλερ με τα Στενά του Ορμούζ και τις αγορές πετρελαίου

Στο πεδίο της παγκόσμιας οικονομίας, επικρατεί συναγερμός. Το σώμα των Φρουρών της Επανάστασης ανακοίνωσε το εκ νέου κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, κατηγορώντας το Ισραήλ για παραβίαση της εκεχειρίας. Το πρακτορείο Fars, επικαλούμενο στρατιωτική πηγή, μετέδωσε ότι το ιρανικό ναυτικό δεν εκδίδει νέες άδειες διέλευσης για κανένα πλοίο μέχρι νεωτέρας.

Αν και Αμερικανοί αξιωματούχοι αμφισβήτησαν το κλείσιμο, υποστηρίζοντας ότι 55 εμπορικά πλοία διέσχισαν τα στενά το Σάββατο, τα εμπορικά δεδομένα εντοπισμού πλοίων υποδεικνύουν ότι το Ιράν έχει πράγματι διακόψει τη ναυσιπλοΐα, καθώς μετά την ανακοίνωση δεν καταγράφηκαν διελεύσεις πλοίων που εξέπεμπαν το σήμα τους, πλην όσων κατευθύνονταν σε ιρανικά λιμάνια.

Η εξέλιξη αυτή απειλεί να ανατρέψει την πρόσφατη πτώση των τιμών του πετρελαίου. Το κλείσιμο των στενών για σχεδόν τέσσερις μήνες είχε προκαλέσει τη μεγαλύτερη αναταραχή στην ιστορία του παγκόσμιου ενεργειακού εφοδιασμού. Ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είχε δηλώσει ότι συνήψε το μνημόνιο της προηγούμενης εβδομάδας ακριβώς για να αποτρέψει μια παγκόσμια οικονομική ύφεση. Μετά την ανακοίνωση της αρχικής συμφωνίας, οι τιμές του πετρελαίου είχαν υποχωρήσει σε επίπεδα προπολεμικά, όμως το νέο «μπλόκο» ενδέχεται να αναστρέψει πλήρως το σκηνικό με το άνοιγμα των αγορών τη Δευτέρα.

Το παρασκήνιο των συναντήσεων

Οι αντιπροσωπείες των ΗΠΑ και του Ιράν συναντήθηκαν αρχικά με μεσολαβητές από το Κατάρ και το Πακιστάν, πριν από την τετραμερή διάσκεψη.

Ο Αμερικανός Αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, συνοδευόμενος από τον απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ και τον γαμπρό του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, εμφανίστηκε για λίγο στους δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια της συνάντησής του με τον Πακιστανό Πρωθυπουργό Σεχμπάζ Σαρίφ και τον αρχηγό του στρατού της χώρας, Ασίμ Μουνίρ, σε ένα ιδιαίτερα θερμό κλίμα με χειραψίες και εναγκαλισμούς.

Πριν αναχωρήσει, ο Βανς είχε δηλώσει συγκρατημένα αισιόδοξος: «Πιστεύω ότι ελπίζουμε να σημειώσουμε πρόοδο τόσο στο πυρηνικό ζήτημα όσο και στο θέμα της κατάπαυσης του πυρός στον Λίβανο».

Χάος στον Λίβανο

Παρά τις επανειλημμένες ανακοινώσεις για εκεχειρία –με τελευταία αυτή της Παρασκευής– η κατάσταση στον Λίβανο παραμένει δραματική. Περισσότεροι από ένα εκατομμύριο άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί από την ισραηλινή εισβολή.

Το Σάββατο, οι λιβανικές αρχές έκαναν λόγο για 20 νεκρούς από ισραηλινά πλήγματα, τα οποία έχουν μετατρέψει ολόκληρες περιοχές σε συντρίμμια που θυμίζουν τη Λωρίδα της Γάζας.

Μοναδική αχτίδα ελπίδας αποτέλεσε η εικόνα εκατοντάδων κατοίκων που επέστρεφαν την Κυριακή στα σπίτια τους στον νότιο Λίβανο, σχηματίζοντας ουρές στον αυτοκινητόδρομο και ανεμίζοντας σημαίες της Χεζμπολάχ.

Δημοσκόπηση-σοκ στο Ισραήλ

Την ίδια ώρα, το πολεμικό μνημόνιο του Τραμπ, το οποίο συνδιαμορφώθηκε με τον Ισραηλινό Πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου τον Φεβρουάριο, αποδεικνύεται εξαιρετικά μη δημοφιλές στο εσωτερικό του Ισραήλ, με την κυβέρνηση Νετανιάχου να αρνείται να αποσυρθεί από τα εδάφη του Λιβάνου που έχει καταλάβει.

Μια νέα, αποκαλυπτική δημοσκόπηση που διενεργήθηκε από το Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ και το Ινστιτούτο Agam (17-20 Ιουνίου, σε δείγμα 3.644 ατόμων) φέρνει στο φως τη βαθιά απογοήτευση της ισραηλινής κοινής γνώμης:

  •  Το 92%των ερωτηθέντων θεωρεί ότι το Ιράν βγήκε ενισχυμένο ή κέρδισε περισσότερα από τη στρατιωτική αναμέτρηση, ενώ μόλις το 8% βλέπει το Ισραήλ ως νικητή. Στους δεξιούς ψηφοφόρους του Νετανιάχου, το ποσοστό αυτό αγγίζει το 93%.
  • Το 83% πιστεύει ότι η μακροπρόθεσμη ασφάλεια του Ισραήλ έχει αποδυναμωθεί.
  • Το 63% απορρίπτει το ιρανοαμερικανικό πρωτόκολλο συμφωνίας (μόλις 12% το εγκρίνει).
  • Το 72,5% δηλώνει ότι δεν πιστεύει τις θριαμβευτικές διακηρύξεις του Νετανιάχου, με το 56% να χαρακτηρίζει τη διαχείρισή του «αποτυχημένη» ή «μέτρια». Η υποστήριξη για την παραμονή του στην εξουσία κατέρρευσε στο 29% (από 40,5% τον Μάρτιο).

Παρά τη δυσαρέσκεια για τους χειρισμούς της κυβέρνησης, η έρευνα αναδεικνύει μια σκληρή στάση της κοινής γνώμης όσον αφορά την ασφάλεια, καθώς το 48% των Ισραηλινών τάσσεται υπέρ μιας μεγάλης κλίμακας στρατιωτικής επίθεσης στον Λίβανο κατά της Χεζμπολάχ, ακόμη και αν αυτό προκαλέσει ρήξη στις σχέσεις με την Ουάσινγκτον, με μόλις το 21% να διαφωνεί.

Οι αρχικοί στόχοι της εκστρατείας των Τραμπ και Νετανιάχου για ολοκληρωτική καταστροφή του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, εξουδετέρωση των proxies του και ανατροπή της κυβέρνησης της Τεχεράνης φαίνεται πως απέχουν πολύ από την πραγματικότητα, παρά τις διαβεβαιώσεις Αμερικανών αξιωματούχων ότι μια ισχυρή τελική συμφωνία παραμένει εφικτή.