Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Η εικόνα του καλοκαιρινού ουρανού στην Ελλάδα συνδέεται συνήθως με καθαρό αέρα, θάλασσα και εξορμήσεις στη φύση. Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η θερινή περίοδος συνοδεύεται από μια λιγότερο ορατή αλλά ιδιαίτερα επικίνδυνη απειλή για τη δημόσια υγεία: την ατμοσφαιρική ρύπανση.
Το ζήτημα αναδεικνύει η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία (ΕΠΕ), η οποία παρουσίασε στις 9 Ιουνίου τη «Χάρτα της ΕΠΕ» στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «60 χρόνια ΕΠΕ – 5+1 Άξονες», θέτοντας το Περιβάλλον και την Αναπνευστική Υγεία μεταξύ των βασικών προτεραιοτήτων για τα επόμενα χρόνια.
Οι πνευμονολόγοι επισημαίνουν ότι η προστασία της ποιότητας του αέρα αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για την πρόληψη των χρόνιων αναπνευστικών νοσημάτων. Παρότι η ατμοσφαιρική ρύπανση συχνά συνδέεται με τις μεγαλουπόλεις και τον χειμώνα, οι κίνδυνοι γίνονται ιδιαίτερα έντονοι κατά τους θερινούς μήνες εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, των δασικών πυρκαγιών και της αυξημένης συγκέντρωσης όζοντος στην ατμόσφαιρα.
Η ελληνική ιδιαιτερότητα
Η Ελλάδα αντιμετωπίζει ορισμένα ιδιαίτερα φαινόμενα που επιβαρύνουν σημαντικά την ποιότητα του αέρα. Ανάμεσά τους συγκαταλέγονται η μεταφορά αφρικανικής σκόνης, η οποία τα τελευταία χρόνια εμφανίζεται όλο και συχνότερα και με μεγαλύτερη ένταση, καθώς και η έκθεση στον καπνό από δασικές πυρκαγιές.
Οι μεγάλες πυρκαγιές των τελευταίων καλοκαιριών έχουν αναδείξει ότι οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται μόνο στις περιοχές που καίγονται. Τα μικροσκοπικά αιωρούμενα σωματίδια που παράγονται από τις πυρκαγιές μπορούν να μεταφερθούν σε μεγάλες αποστάσεις, επιβαρύνοντας την υγεία εκατομμυρίων πολιτών.
Παράλληλα, σε μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας οι συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων PM2.5 και PM10 συχνά υπερβαίνουν τα όρια που προτείνει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας. Στους επιβαρυντικούς παράγοντες περιλαμβάνονται επίσης η κυκλοφορία των οχημάτων, οι βιομηχανικές δραστηριότητες και η αστική ρύπανση.
Χιλιάδες πρόωροι θάνατοι κάθε χρόνο
Τα στοιχεία που παραθέτει η ΕΠΕ είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του European Environment Agency και του Global Burden of Disease, η μακροχρόνια έκθεση σε αιωρούμενα σωματίδια PM2.5 συνδέεται με περίπου 10.000 έως 12.000 πρόωρους θανάτους κάθε χρόνο στην Ελλάδα.
Η ατμοσφαιρική ρύπανση θεωρείται σήμερα ο σημαντικότερος περιβαλλοντικός παράγοντας κινδύνου για τη δημόσια υγεία στην Ευρώπη. Συμβάλλει στην αύξηση των παροξύνσεων άσθματος και Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας (ΧΑΠ), στις λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος, αλλά και στις νοσηλείες για καρδιοαναπνευστικά νοσήματα.
Μελέτες σε ελληνικούς αστικούς πληθυσμούς έχουν δείξει ότι ακόμη και βραχυχρόνιες αυξήσεις στα επίπεδα των αιωρούμενων σωματιδίων συνδέονται με περισσότερες επισκέψεις στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών και περισσότερες εισαγωγές στα νοσοκομεία, ιδιαίτερα μεταξύ παιδιών, ηλικιωμένων και ατόμων με χρόνια νοσήματα.
Τι φέρνει η κλιματική αλλαγή
Η κατάσταση αναμένεται να επιδεινωθεί τα επόμενα χρόνια. Η κλιματική αλλαγή ευνοεί την αύξηση των επεισοδίων ατμοσφαιρικής ρύπανσης, την εντονότερη παρουσία όζοντος, τη συχνότερη εκδήλωση δασικών πυρκαγιών και τη μεταβολή στη διασπορά αλλεργιογόνων.
«Τα χρόνια αναπνευστικά νοσήματα αποτελούν την έκτη κύρια αιτία θανάτου στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, προκαλώντας περίπου 400.000 θανάτους κάθε χρόνο», τόνισε κατά την παρουσίαση της Χάρτας ο πρόεδρος της ΕΠΕ, καθηγητής Πνευμονολογίας Στέλιος Λουκίδης.
Οι προτάσεις της ΕΠΕ
Στο πλαίσιο της Χάρτας, η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία ζητά ενίσχυση της παρακολούθησης της ποιότητας του αέρα, συστηματική δημοσιοποίηση των σχετικών δεδομένων και υιοθέτηση των κατευθυντήριων ορίων του ΠΟΥ για την ποιότητα της ατμόσφαιρας. Παράλληλα, προτείνει εκστρατείες ενημέρωσης για τους κινδύνους της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, την προστασία των ευάλωτων ομάδων και την ενσωμάτωση δεικτών υγείας στις περιβαλλοντικές πολιτικές.
Καθώς το φετινό καλοκαίρι ξεκινά με τους επιστήμονες να προειδοποιούν για υψηλές θερμοκρασίες και αυξημένο κίνδυνο πυρκαγιών, το μήνυμα των πνευμονολόγων είναι σαφές: η προστασία του περιβάλλοντος δεν αφορά μόνο τη φύση. Αφορά πρωτίστως την υγεία των πολιτών και την προστασία των πνευμόνων τους
Η Χάρτα της ΕΠΕ: Μια ευρύτερη στρατηγική για την αναπνευστική υγεία
Το ζήτημα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης δεν αντιμετωπίζεται αποσπασματικά από την Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία. Αντίθετα, εντάσσεται σε μια συνολική στρατηγική πρόληψης των χρόνιων αναπνευστικών νοσημάτων που παρουσιάστηκε επισήμως την Τρίτη 9 Ιουνίου, με αφορμή τη συμπλήρωση 60 ετών από την ίδρυση της ΕΠΕ.
Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «60 χρόνια ΕΠΕ – 5+1 Άξονες», η επιστημονική εταιρεία παρουσίασε τη νέα «Χάρτα της ΕΠΕ», η οποία περιλαμβάνει παρεμβάσεις σε κρίσιμα ζητήματα δημόσιας υγείας που επηρεάζουν το αναπνευστικό σύστημα: τους εμβολιασμούς, την παχυσαρκία, το περιβάλλον και την αναπνευστική υγεία, τα καπνικά προϊόντα και την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του πνεύμονα.
Κατά την παρουσίαση της Χάρτας, ο πρόεδρος της ΕΠΕ και καθηγητής Πνευμονολογίας του ΕΚΠΑ Στέλιος Λουκίδης υπογράμμισε ότι τα χρόνια αναπνευστικά νοσήματα αποτελούν την έκτη αιτία θανάτου στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, προκαλώντας περίπου 400.000 θανάτους ετησίως. Όπως ανέφερε, τα νοσήματα αυτά συγκαταλέγονται μαζί με τα καρδιαγγειακά νοσήματα, τον διαβήτη και τους καρκίνους στις μη μεταδοτικές ασθένειες που ευθύνονται για το 90% των θανάτων και το 85% των ετών ζωής με αναπηρία στην ευρωπαϊκή περιφέρεια του ΠΟΥ.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στους περιβαλλοντικούς παράγοντες κινδύνου, επισημαίνοντας ότι οι επιβλαβείς περιβαλλοντικές, επαγγελματικές και συμπεριφορικές εκθέσεις μέσω της εισπνοής αποτελούν βασικές αιτίες ανάπτυξης αναπνευστικών παθήσεων. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι το κάπνισμα παραμένει ο σημαντικότερος αποτρέψιμος παράγοντας κινδύνου, ενώ η αυξανόμενη χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων και προϊόντων θερμαινόμενου καπνού δημιουργεί νέες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία.
Τη σημασία της πρόληψης ανέδειξε και ο πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου του ΕΟΔΥ, Θεόδωρος Βασιλακόπουλος, ο οποίος χαρακτήρισε τη Χάρτα ως μια πρωτοβουλία που μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά με το πρόγραμμα «Προλαμβάνω» και να αποτελέσει γέφυρα συνεργασίας ανάμεσα στην Πολιτεία, τις επιστημονικές εταιρείες και τους φορείς ασθενών.
Η Χάρτα τελεί υπό την αιγίδα του ΕΟΔΥ, του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου, του ΣΦΕΕ, της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας και του Συλλόγου Ασθενών με Πνευμονολογικά Νοσήματα «ΑΝΑΣΑ», ενώ συνυπογράφεται από τους εκπροσώπους των φορέων αυτών ως μια κοινή δέσμευση για την ενίσχυση της πρόληψης και της προστασίας της αναπνευστικής υγείας στη χώρα.
