Στο «παράθυρο ευκαιρίας» που ανοίγεται μπροστά του, ο Βλαντιμίρ Πούτιν φαίνεται έτοιμος να δοκιμάσει τα αντανακλαστικά της Δύσης.
Με τις ΗΠΑ υπό τον Ντόναλντ Τραμπ να αποσύρονται σταδιακά από την Ευρώπη και την ΕΕ να μην έχει θωρακιστεί ακόμη πλήρως, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις σημαίνουν συναγερμό: ο Ρώσος πρόεδρος ίσως επιχειρήσει ένα στοχευμένο χτύπημα, ένα «γκρίζο» θερμό επεισόδιο, για να διασπάσει την ενότητα του ΝΑΤΟ, δοκιμάζοντας τα όρια του Άρθρου 5 χωρίς απαραίτητα να καταφύγει σε μια ολοκληρωτική χερσαία εισβολή.
Το «παράθυρο ευκαιρίας» για τον Πούτιν και ο φόβος του ΝΑΤΟ
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ανησυχούν ότι ο Βλαντιμίρ Πούτιν θα εκλάβει την τρέχουσα συγκυρία ως την ιδανική στιγμή για να χτυπήσει. Αξιωματικοί της άμυνας και νομοθέτες φοβούνται ότι το Κρεμλίνο θα θεωρήσει τα επόμενα 1,5-2 χρόνια, διάστημα κατά το οποίο ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται στον Λευκό Οίκο και η ΕΕ δεν έχει ακόμη ενισχύσει πλήρως την αμυντική της ικανότητα, ως την κατάλληλη στιγμή για να δοκιμάσει τη δέσμευση της Δύσης απέναντι στο ΝΑΤΟ αναφέρει το δημοσίευμα του POLITICO.
Αν και ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία έχει δείξει τα όρια της ισχύος της Μόσχας, ο Ρώσος πρόεδρος σηματοδοτεί εδώ και καιρό την επιθυμία του να καταλάβει περισσότερα εδάφη.
«Κάτι θα μπορούσε να συμβεί πολύ σύντομα, υπάρχει ένα ρωσικό παράθυρο ευκαιρίας», δήλωσε ο Mika Aaltola, Φινλανδός ευρωβουλευτής του κεντροδεξιού κόμματος στην επιτροπή εξωτερικών υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. «Οι ΗΠΑ αποσύρονται από την Ευρώπη, οι διατλαντικές σχέσεις βρίσκονται σε χάλια και η ΕΕ δεν είναι ακόμη πλήρως έτοιμη να αναλάβει τις ευθύνες της μόνη της».
Η απειλή της «ασάφειας» και του υβριδικού πολέμου
Αν και οι αμυντικοί αξιωματούχοι δεν αποκλείουν μια χερσαία επίθεση, θεωρούν ότι είναι απίθανο, δεδομένου ότι η Ρωσία είναι εξαντλημένη από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Αντίθετα, είναι πολύ πιο πιθανό ο Πούτιν να κάνει κάτι πιο στοχευμένο ή να πραγματοποιήσει μια εισβολή που αποσκοπεί στη δημιουργία ασάφειας, ελπίζοντας να σπείρει διχόνοια στο ΝΑΤΟ σχετικά με το αν η ενέργεια αυτή πληροί τις προϋποθέσεις για την ενεργοποίηση της ρήτρας αμοιβαίας άμυνας του Άρθρου 5, δήλωσε ο Aaltola.
Το Άρθρο 5 ορίζει ότι οι σύμμαχοι πρέπει να θεωρούν μια ένοπλη επίθεση εναντίον ενός εξ αυτών «ως ένοπλη επίθεση εναντίον όλων», αλλά ο Τραμπ έχει αποκαλέσει το ΝΑΤΟ «χάρτινη τίγρη». Ο Τραμπ αναμένεται να αποχωρήσει από το αξίωμα τον Ιανουάριο του 2029.
Ο αστάθμητος παράγοντας Τραμπ και η στάση των ΗΠΑ απέναντι στο ΝΑΤΟ
Ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ δήλωσε το Σάββατο ότι «η μεγαλύτερη απειλή για τη διατλαντική κοινότητα» είναι «η συνεχιζόμενη αποσύνθεση της συμμαχίας μας».
Αν ο Πούτιν παρακολουθεί τη δέσμευση του Τραμπ στο ΝΑΤΟ, τότε οι εσωτερικές πολιτικές προκλήσεις του τελευταίου θα παίξουν ρόλο. Αν οι Ρεπουμπλικάνοι δεν τα πάνε καλά στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, ο Τραμπ μπορεί να επιδιώξει να κερδίσει πίσω τη βάση του πιέζοντας σκληρότερα κατά των «εχθρών» του -του ΝΑΤΟ και της Ευρώπης- και αποσύροντας περαιτέρω την υποστήριξη προς την Ουκρανία ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2028, σύμφωνα με ανώτερο Ευρωπαίο αξιωματούχο άμυνας. Οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν ήδη την απόσυρση 5.000 στρατιωτών από τη Γερμανία, με τον Τραμπ να έχει απειλήσει με αντίστοιχες κινήσεις σε Ιταλία και Ισπανία.
Γιατί η «ρωσική απελπισία» παραμένει επικίνδυνη
Παρόλο που η Ρωσία είναι εξασθενημένη, με την Ουκρανία να διαπερνά τις άμυνές της και το Κίεβο να ανακαταλαμβάνει εδάφη, αυτό καθιστά τον Πούτιν ακόμη πιο επικίνδυνο.
«Η κλιμάκωση της σύγκρουσης σε άλλα θέατρα επιχειρήσεων θα μπορούσε να δώσει στη Ρωσία ένα χαρτί για να παίξει», επισημαίνει ο Aaltola. «Ο πόλεμος εξαντλεί τους πόρους τους, οπότε αναζητούν μια διέξοδο. Και αυτή η διέξοδος δεν είναι οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, είναι η επέκταση της σύγκρουσης».
Από την Αρκτική έως τα drones: Τα πιθανά σενάρια μιας ρωσικής κλιμάκωσης
Ο Πούτιν έχει πολλούς «μαλακούς» στόχους να επιλέξει, με μια επίθεση να μπορεί να πάρει πολλές μορφές. Είναι απίθανο το Κρεμλίνο να κάνει κάτι τόσο ξεκάθαρο όπως μια εισβολή εκεί όπου το ΝΑΤΟ είναι ισχυρό, όπως στα πολωνικά σύνορα.
«Θα μπορούσε να είναι μια επιχείρηση με drones, μια επιχείρηση στη Βαλτική Θάλασσα ή κάτι στην Αρκτική, στοχεύοντας μικρά νησιά», εξηγεί ο Aaltola. «Έχουν τον σκιώδη στόλο, ο οποίος είναι ήδη εν μέρει στρατιωτικοποιημένος. Μια επίθεση με drone δεν απαιτεί στρατεύματα, δεν απαιτεί διάσχιση των συνόρων».
Εξαπολύοντας μια τέτοια επιχείρηση, ο Πούτιν θα επιδίωκε να ασκήσει πίεση στους Ευρωπαίους συμμάχους της Ουκρανίας, αποφεύγοντας παράλληλα οποιαδήποτε απάντηση από τις ΗΠΑ, οι οποίες ίσως συμβούλευαν διαπραγματεύσεις αντί για εμπλοκή.
Κινδυνολογία ή ρεαλισμός; Η διχασμένη Ευρώπη μπροστά στην απειλή
Η Ευρώπη δεν είναι ενωμένη όσον αφορά τον υπολογισμό της σοβαρότητας της άμεσης ρωσικής απειλής. Υπάρχει ένταση μεταξύ πολιτικών από χώρες όπως η Φινλανδία και η Λιθουανία, που ζητούν άμεση αμυντική θωράκιση, και της πιο προσεκτικής προσέγγισης στην Εσθονία και το ίδιο το ΝΑΤΟ, όπου θεωρούν ότι η «κινδυνολογία» τροφοδοτεί τα σχέδια του Πούτιν.
Ωστόσο, οι υποστηρικτές της ετοιμότητας προειδοποιούν: όσοι υποβαθμίζουν την απειλή κινδυνεύουν να καλλιεργήσουν μια ψευδή αίσθηση ασφάλειας. «Αυτό είναι στην πραγματικότητα το χειρότερο πράγμα που μπορείς να δημιουργήσεις σε δημοκρατικές χώρες», λέει ο Aaltola. «Πρέπει να διαθέσουμε πόρους, και αν υπάρχει ψευδής αίσθηση ασφάλειας, οι πόροι δεν διατίθενται στην άμυνα».
Γιατί πολλοί αμφιβάλλουν για μια άμεση ρωσική επίθεση
Παρά τις προειδοποιήσεις, πολλοί αξιωματούχοι παραμένουν σκεπτικοί. «Η Ρωσία είναι πολύ απασχολημένη στην Ουκρανία», δήλωσε ο Εσθονός πρόεδρος Alar Karis. «Δεν νομίζω ότι έχει αρκετή ικανότητα να προσπαθήσει να διεξάγει πόλεμο και στη Βαλτική».
Ομοίως, ανώτερος διπλωμάτης του ΝΑΤΟ χαρακτήρισε το σενάριο «εξαιρετικά απίθανο», σημειώνοντας ότι η «αυτοκτονική τάση» του Πούτιν έχει τα όριά της, ειδικά όταν δεν υπάρχει άμεσο κέρδος.
Ωστόσο, η επαγρύπνηση παραμένει το δόγμα της ημέρας. «Ποτέ δεν ξέρεις. Και, κανείς δεν περίμενε τον πόλεμο στην Ουκρανία», καταλήγει ο Karis. «Είμαστε σε εγρήγορση. Είμαστε έτοιμοι. Έχουμε τα μάτια μας ανοιχτά».
