Η Μπιενάλε της Αθήνας εισέρχεται σε μια νέα φάση: μετασχηματίζεται, διευρύνεται και ενδυναμώνεται, υιοθετώντας μια ανανεωμένη δομή διακυβέρνησης, που περιλαμβάνει Εποπτικό Συμβούλιο (Board of Trustees), Συμβουλευτική Επιτροπή (Advisory Board) και Συμβουλευτική Επιτροπή Επιμέλειας (Curatorial Committee).
Η νέα αυτή αρχιτεκτονική συγκεντρώνει σημαντικές προσωπικότητες από την τέχνη, τον πολιτισμό, τη διανόηση, και την επιχειρηματικότητα, υπηρετώντας ένα κοινό όραμα.
Ο Poka-Yio, συνιδρυτής της Μπιενάλε της Αθήνας, παραμένει Εκτελεστικός και Καλλιτεχνικός Διευθυντής, διασφαλίζοντας τη συνέχεια της στρατηγικής κατεύθυνσης και του καλλιτεχνικού προσανατολισμού.
Είκοσι χρόνια μετά την ίδρυσή της το 2005 ως μια ανεξάρτητη πρωτοβουλία, η Μπιενάλε της Αθήνας συνεχίζει να επαναπροσδιορίζει τον ρόλο των πολιτιστικών οργανισμών.
Ομαδικό πορτρέτο μελών του Εποπτικού Συμβουλίου και της Συμβουλευτικής Επιτροπής της Μπιενάλε της Αθήνας, μαζί με τον Εκτελεστικό & Καλλιτεχνικό Διευθυντή Poka-Yio. Φωτογραφία: Πηνελόπη Γερασίμου.
Με αρχικό στόχο την τοποθέτηση της Αθήνας στον διεθνή χάρτη της σύγχρονης τέχνης, εξελίχθηκε σε μια από τις πιο δυναμικές πλατφόρμες σύγχρονου πολιτισμού στην Ευρώπη.
Με καινοτόμες επιμελητικές πρακτικές, ενίσχυση του καλλιτεχνικού πειραματισμού και ενεργή συμμετοχή στον διεθνή διάλογο, η Μπιενάλε της Αθήνας έχει διαμορφώσει ισχυρό αποτύπωμα, αναγνωρισμένο και με το Βραβείο Πολιτισμού Princess Margriet του European Cultural Foundation (2015).
Σήμερα προτείνει ένα νέο μοντέλο λειτουργίας: όχι ως στατικός οργανισμός, αλλά ως ένα συλλογικό και διαρκώς εξελισσόμενο οικοσύστημα. Απέναντι σε ένα συχνά εσωστρεφές και ανταγωνιστικό πολιτιστικό περιβάλλον, προκρίνει ένα διαφορετικό μοντέλο: συνεργατικό, βιώσιμο, εξωστρεφές. Από την Αθήνα –μια πόλη ανήσυχη, αντιφατική, ζωντανή– η Μπιενάλε συνεχίζει να θέτει ερωτήματα που δεν μπορούν να περιμένουν.
Μια νέα αρχιτεκτονική διακυβέρνησης
Το Εποπτικό Συμβούλιο, υπό την προεδρία των Δάκη Ιωάννου και Γιώργου Οικονόμου, αναλαμβάνει τη στρατηγική εποπτεία, διασφαλίζοντας τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα, τη θεσμική ανάπτυξη και τον πολιτισμικό αντίκτυπο του οργανισμού.
Τα ιδρυτικά μέλη του Εποπτικού Συμβουλίου:
- Αλεξία Αντσακλή Βαρδινογιάννη, ιδρύτρια του ARTFLYER
- Νινέττα Βαφειά, δικηγόρος, συλλέκτρια έργων τέχνης
- Μαρέβα Γκραμπόφσκι-Μητσοτάκη, δημιουργική σύμβουλος, επιχειρηματίας
- Δημήτρης Δασκαλόπουλος, συλλέκτης σύγχρονης τέχνης, θεματοφύλακας της Συλλογής Δ.Δασκαλόπουλου και ιδρυτής του Οργανισμού Πολιτισμού και Ανάπτυξης ΝΕΟΝ
- Χάρης Δαυίδ, συλλέκτης σύγχρονης αφρικανικής τέχνης και τέχνης της αφρικανικής διασποράς (The Harry David Art Collection)
- Αλέξανδρος Διογένους, επιχειρηματίας, συλλέκτης, ιδρυτής του Pylon Art & Culture
- Füsun Eczacıbaşı, αρχιτέκτονας, συλλέκτρια έργων τέχνης και υποστηρίκτρια της τέχνης (επίτιμο μέλος)
- Δάκης Ιωάννου, επιχειρηματίας, συλλέκτης, ιδρυτής και πρόεδρος του Ιδρύματος ΔΕΣΤΕ (προεδρείο)
- Μάγδα Μπαλτογιάννη-Καλλιτσάντση, συλλέκτρια
- Γιώργος Οικονόμου, επιχειρηματίας και συλλέκτης έργων τέχνης (προεδρείο)
- Ειρήνη Παναγοπούλου, συλλέκτρια και υποστηρίκτρια του πολιτισμού
Η Συμβουλευτική Επιτροπή λειτουργεί ως δεξαμενή σκέψης, ενισχύοντας τη στρατηγική ανάπτυξη και τη διεθνή εμβέλεια του οργανισμού.
Μέλη της Συμβουλευτικής Επιτροπής:
- Χλόη Βαΐτσου, ανεξάρτητη σύμβουλος τέχνης και πολιτιστικής στρατηγικής
- Γεράσιμος Γιαννόπουλος, συν-διαχειριστής εταίρος, Ζέπος & Γιαννόπουλος
- Ελίνα Κουντούρη, διευθύντρια του Οργανισμού Πολιτισμού και Ανάπτυξης ΝΕΟΝ – Δ. Δασκαλόπουλος
- Δημήτρης Κουτσόπουλος, CEO της Deloitte Greece
- Thomas Oberender, επιμελητής, καλλιτεχνικός διευθυντής φεστιβάλ και συγγραφέας με έδρα το Βερολίνο και την Αθήνα
Η Συμβουλευτική Επιτροπή Επιμέλειας συγκροτείται για πρώτη φορά, εισάγοντας ένα νέο μοντέλο επιμελητικής διαδικασίας. Σε συνεργασία με τον Poka-Yio, εισηγείται τον επιμελητή / την επιμελήτρια κάθε διοργάνωσης και συμβάλλει στον σχεδιασμό του καλλιτεχνικού προγράμματος. Η Επιμελητική Επιτροπή της 8ης Μπιενάλε της Αθήνας αποτελείται από τους Κατερίνα Γρέγου, Massimiliano Gioni, Stefanie Hessler και Gabi Ngcobo.
Ο Thiago de Paula Souza επιμελητής της 8ης Μπιενάλε της Αθήνας
Κατόπιν εισήγησης της Συμβουλευτικής Επιτροπής Επιμέλειας, το Εποπτικό Συμβούλιο ανέθεσε στον Thiago de Paula Souza την επιμέλεια της 8ης Μπιενάλε της Αθήνας, που θα πραγματοποιηθεί την Άνοιξη του 2027.
Πορτρέτο του Thiago de Paula Souza, επιμελητή της 8ης Μπιενάλε της Αθήνας. Φωτογραφία: Νύσος Βασιλόπουλος.
Ο Thiago de Paula Souza είναι επιμελητής με έδρα το Σάο Πάολο. Το ενδιαφέρον του εστιάζει στη δημιουργία εκθέσεων και στις δυνατότητες που εξακολουθεί να προσφέρει η επιμελητική πρακτική για την καλλιέργεια πολιτικών φαντασιακών.
Τα τελευταία χρόνια εστιάζει σε ιδέες και καλλιτεχνικές πρακτικές που προσεγγίζουν την έννοια της μεταστοιχείωσης ως κεντρικό άξονα, είτε μέσα από τον ερωτισμό, τη μη συμμόρφωση ως προς το φύλο και τις μορφές οικειότητας, είτε μέσω του μετασχηματισμού της οργανικής ύλης και της πνευματικής έκστασης.
Πιστεύει πως οι πρακτικές αυτές μπορούν να συμβάλλουν στον επαναστοχασμό γύρω από πιο ισορροπημένες μορφές συνύπαρξης ανάμεσα στην ανθρωπότητα και άλλα όντα.
Η επιμελητική του δραστηριότητα περιλαμβάνει: συνεπιμελητής της 36ης Μπιενάλε του Σάο Πάολο (2025), συνεπιμελητής του 38ου Panorama da Arte Brasileira στο MAM São Paulo (2024), συνεπιμελητής της έκθεσης Some May Work as Symbols: Art Made in Brazil, 1950s–70s στο Raven Row, Λονδίνο (2024), συνεπιμελητής του Nomadic Program στο Vleeshal Center for Contemporary Art, Ολλανδία (2022–2023), συνεπιμελητής των εκθέσεων While we are embattled στο Para Site, Χονγκ Κονγκ, και Atos de Revolta στο MAM Rio, Βραζιλία (2022), μέλος της επιμελητικής ομάδας της 3ης διοργάνωσης του Frestas – Trienal de Artes στο Σάο Πάολο, Βραζιλία (2020–2021), σύμβουλος επιμέλειας της 58ης Carnegie International, ΗΠΑ (2021/2022), επιμελητής της πρώτης ατομικής έκθεσης του Tony Cokes στην Ολλανδία, στο BAK, Ουτρέχτη (2018-2019), καθώς και μέλος της επιμελητικής ομάδας της 10ης Μπιενάλε του Βερολίνου (2018).
Σήμερα συμμετέχει στην Καλλιτεχνική Επιτροπή του NESR Art Foundation στην Αγκόλα. Ο Thiago de Paula Souza είναι υποψήφιος διδάκτορας στο πρόγραμμα τεχνών του HDK-Valand – Academy of Art and Design στο Πανεπιστήμιο του Γκέτεμποργκ, Σουηδία. Η έρευνά του εξετάζει καλλιτεχνικές πρακτικές που συνδυάζουν την άρνηση και τη συνεργασία ως εργαλεία απέναντι στη νεοφιλελεύθερη οικειοποίηση.
