Ο εμβολιασμός ενάντια στον έρπητα ζωστήρα προσφέρει με «έναν σμπάρο δυο τρυγόνια»: δρα προληπτικά ενάντια στον έρπητα αλλά συγχρόνως δείχνει να επιβραδύνει τη βιολογική γήρανση στους μεγαλύτερους σε ηλικία ενηλίκους, σύμφωνα με νέα μελέτη ερευνητών της Σχολής Γεροντολογίας Leonard Davis του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας (USC).
Το προφίλ της μελέτης
Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία από τη μεγάλη μελέτη U.S. Health and Retirement Study προκειμένου να εξετάσουν πώς ο εμβολιασμός ενάντια στον έρπητα ζωστήρα μπορεί να επηρεάσει διαφορετικές πτυχές της βιολογικής γήρανσης. Η ανάλυση αφορούσε περισσότερους από 3.800 εθελοντές που ήταν ηλικίας 70 ετών και άνω το 2016.
Επιβράδυνση της βιολογικής γήρανσης
Ακόμη και όταν ελήφθησαν υπόψη άλλες κοινωνικο-δημογραφικές παράμετροι καθώς και παράμετροι υγείας, φάνηκε ότι τα άτομα που έλαβαν το εμβόλιο για τον έρπητα ζωστήρα παρουσίασαν επιβράδυνση της βιολογικής γήρανσης σε σύγκριση με όσους δεν εμβολιάστηκαν.
Επώδυνη λοίμωξη του δέρματος και των νεύρων
Ο έρπης ζωστήρας είναι μια επώδυνη ιογενής λοίμωξη του δέρματος και των νεύρων, η οποία προκαλείται από την επανενεργοποίηση του ιού της ανεμευλογιάς (VZV). Εκδηλώνεται συνήθως με μια χαρακτηριστική γραμμική σειρά από φυσαλίδες στη μία πλευρά του κορμού, της πλάτης, ή του προσώπου. Εμφανίζεται σε άτομα που έχουν νοσήσει από ανεμευλογιά, καθώς ο ιός παραμένει ανενεργός στο νευρικό σύστημα και επανενεργοποιείται, συχνά λόγω εξασθενημένου ανοσοποιητικού συστήματος ή προχωρημένης ηλικίας (συνήθως μετά τα 50-60 έτη). Τα εξανθήματα διαρκούν περίπου 2-4 εβδομάδες ενώ μπορεί να συνυπάρχουν και άλλα συμπτώματα όπως πυρετός, πονοκέφαλος, κόπωση και φωτοευαισθησία.
«Ασπίδα» ενάντια στη μεθερπητική νευραλγία
Ο εμβολιασμός για τον έρπητα ζωστήρα, ο οποίος γίνεται δωρεάν στη χώρα μας σε άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω, προσφέρει προστασία ενάντια στην ιογενή λοίμωξη ενώ παράλληλα μειώνει τις πιθανότητες μεθερπητικής νευραλγίας, ενός χρόνιου, έντονου νευροπαθητικού πόνου που μπορεί να επιμείνει για μήνες ή χρόνια μετά την υποχώρηση της λοίμωξης. Η μεθερπητική νευραλγία προσβάλλει κυρίως άτομα άνω των 50-60 ετών και αποτελεί συχνή επιπλοκή του έρπητα ζωστήρα (αφορά το 10%-20% των περιπτώσεων).
Μείωση του κινδύνου νευροεκφυλιστικών νόσων
Παρότι το εμβόλιο έχει σχεδιαστεί ώστε να προστατεύει από την οξεία λοίμωξη, πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι μπορεί επίσης να συνδέεται με μείωση του κινδύνου άνοιας και άλλων νευροεκφυλιστικών νόσων, ανέφερε η αναπληρώτρια καθηγήτρια Γεροντολογίας του USC Γιουν Κι Κιμ και προσέθεσε ότι «η μελέτη αυτή έρχεται να προστεθεί στα αναδυόμενα στοιχεία που δείχνουν ότι τα εμβόλια μπορούν να παίξουν ρόλο στην προαγωγή της υγιούς γήρανσης τροποποιώντας βιολογικά συστήματα πάνω και πέρα από την πρόληψη των λοιμώξεων».
Ανάλυση επτά παραμέτρων
Στο πλαίσιο της νέας μελέτης η δρ Κιμ και η έτερη κύρια συγγραφέας της μελέτης Εϊλίν Κρίμινς, καθηγήτρια Γεροντολογίας του USC, αξιολόγησαν επτά παραμέτρους της βιολογικής γήρανσης. Αυτές ήταν η φλεγμονή, η έμφυτη ανοσία (η γενική άμυνα ενάντια στις λοιμώξεις), η προσαρμοστική ανοσία (η απόκριση σε συγκεκριμένα παθογόνα μετά την έκθεση στον εμβολιασμό), η καρδιαγγειακή αιμοδυναμική (ροή του αίματος), η νευροεκφύλιση, η επιγενετική γήρανση (οι αλλαγές στον τρόπο που τα γονίδια «ανάβουν» και σβήνουν»), η γήρανση του μεταγραφώματος (οι αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο οι πληροφορίες των γονιδίων μεταγράφονται σε RNA προκειμένου να συντίθενται οι πρωτεΐνες). Οι ερευνήτριες χρησιμοποίησαν επίσης όλους αυτούς τους δείκτες σε συνδυασμό προκειμένου να εξαγάγει ένα σκορ βιολογικής γήρανσης.
Σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα φλεγμονής
Οπως προέκυψε από την ανάλυση, τα εμβολιασμένα ενάντια στον έρπητα ζωστήρα άτομα εμφάνιζαν σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα φλεγμονής, πιο αργή επιγενετική γήρανση και γήρανση του μεταγραφώματος αλλά και χαμηλότερο συνολικό σκορ βιολογικής γήρανσης. Τα ευρήματα αυτά ρίχνουν φως στους μηχανισμούς που κρύβονται πίσω από την αλληλεπίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος με τη διαδικασία της γήρανσης.
Το φαινόμενο inflammaging
Η χρόνια, χαμηλού βαθμού φλεγμονή είναι γνωστό ότι συμβάλλει στην εμφάνιση πολλών νόσων που συνδέονται με τη γήρανση, όπως οι καρδιοπάθειες, τα μυοσκελετικά προβλήματα και η γνωστική φθορά. «Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως ‘‘inflammaging’’» σημείωσε η καθηγήτρια Κιμ και εξήγησε ότι «συμβάλλοντας στη μείωση αυτής της φλεγμονής – μέσω της πρόληψης της επανενεργοποίησης του ιού που προκαλεί τον έρπητα ζωστήρα – το εμβόλιο μπορεί να παίξει ρόλο στην εξασφάλιση πιο υγιούς γήρανσης».
Αντιφλεγμονώδης δυναμική του εμβολίου
Η δρ Κιμ τόνισε πως παρότι οι ακριβείς μηχανισμοί μέσω των οποίων το εμβόλιο μειώνει τη φλεγμονή δεν έχουν καταστεί πλήρως κατανοητοί «η αντιφλεγμονώδης δυναμική του εμβολίου το καθιστά μια υποσχόμενη προσθήκη στις στρατηγικές προαγωγής της επιβράδυνσης της γήρανσης».
Μακροπρόθεσμα οφέλη
Αυτά τα σημαντικά οφέλη φάνηκε μάλιστα μέσα από τη μελέτη ότι είχαν διάρκεια. Οι ερευνήτριες ανακάλυψαν ότι εθελοντές στους οποίους το εμβόλιο για τον έρπητα ζωστήρα είχε χορηγηθεί τέσσερα ή και περισσότερα χρόνια πριν από την παροχή δείγματος αίματος για ανάλυση συνέχιζαν να εμφανίζουν επιβράδυνση όλων των βασικών δεικτών της γήρανσης σε σύγκριση με τους ανεμβολίαστους συνομηλίκους τους.
Υπόσχεση για υγιή γηρατειά
«Τα ευρήματα αυτά μαρτυρούν ότι ο εμβολιασμός για τον έρπητα ζωστήρα επιδρά σε βασικούς τομείς που συνδέονται με τη γήρανση» τόνισε η καθηγήτρια Κρίμινς και κατέληξε λέγοντας πως «παρότι απαιτούνται περαιτέρω μελέτες οι οποίες θα επιβεβαιώσουν αυτά τα αποτελέσματα, η μελέτη μας έρχεται να προστεθεί σε άλλες που δείχνουν ότι τα εμβόλια μπορούν να παίξουν ρόλο στα υγιή γηρατειά».
