Ο Νεμέσιο Οσεγκέρα, γνωστός με το προσωνύμιο «Ελ Μέντσο», αρχηγός του πανίσχυρου καρτέλ Χαλίσκο Νέα Γενιά (CJNG), σκοτώθηκε σε στρατιωτική επιχείρηση στην πολιτεία Χαλίσκο του δυτικού Μεξικού. Ο 59χρονος πρώην αστυνομικός τραυματίστηκε σοβαρά σε ανταλλαγή πυρών και υπέκυψε κατά την αεροδιακομιδή του στην Πόλη του Μεξικού.

Το CJNG, που είχε εξελιχθεί σε διεθνή εγκληματική επιχείρηση, ανταγωνιζόταν το καρτέλ Σιναλόα και διακινούσε κοκαΐνη και φεντανύλη αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων στις ΗΠΑ. Η επιχείρηση ήρθε μετά από έντονες πιέσεις των ΗΠΑ και της κυβέρνησης Τραμπ προς τη μεξικανική κυβέρνηση, η οποία είχε απειλήσει με άμεση παρέμβαση αν η Μεξικό δεν ενέτεινε την καταστολή των καρτέλ.

Κύμα βίας στο Μεξικό – Η οδηγία σε πολίτες των ΗΠΑ

Η εξόντωση του «Ελ Μέντσο» πυροδότησε κύμα βίας σε έξι πολιτείες, με πυρπολήσεις αυτοκινήτων, αποκλεισμούς δρόμων και ενόπλους στους δρόμους.

Η πρόεδρος του Μεξικού, Κλαούντια Σέινμπαουμ, απηύθυνε έκκληση για ψυχραιμία, ενώ οι ΗΠΑ προειδοποίησαν τους πολίτες τους να παραμείνουν σε ασφαλή καταφύγια, ιδίως σε περιοχές δημοφιλών τουριστικών προορισμών όπως το Κανκούν, η Γουαδαλαχάρα και η Μπάχα Καλιφόρνια.


Οι αεροπορικές εταιρείες United Airlines, Southwest Airlines, Alaska Airlines, Air Canada και WestJet/Sunwing ανέστειλαν πτήσεις προς Πουέρτο Βαγιάρτα, Γουαδαλαχάρα και Μανσανίγιο, ενώ ορισμένα αεροσκάφη που είχαν αναχωρήσει αναγκάστηκαν να επιστρέψουν.

Η εμπλοκή των ΗΠΑ και η νέα υπηρεσία JIATF-CC

Η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε από τον μεξικανικό στρατό, με σημαντική συμβολή αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών. Η νεοσύστατη Κοινή Διυπηρεσιακή Μονάδα Κατά των Καρτέλ (Joint Interagency Task Force-Counter Cartel / JIATF-CC), που συγκροτήθηκε πρόσφατα από διάφορες αμερικανικές υπηρεσίες, συνέβαλε στη συλλογή πληροφοριών για τον «Ελ Μέντσο».

Αν και οι ΗΠΑ δεν συμμετείχαν άμεσα στις επιχειρήσεις, παρείχαν λεπτομερείς πληροφορίες και χάρτες του δικτύου του CJNG, βοηθώντας τον στρατό του Μεξικού να εντοπίσει τον βαρόνο. Η JIATF-CC αξιοποιεί εμπειρία από την καταπολέμηση τρομοκρατικών οργανώσεων όπως η Αλ Κάιντα και το Ισλαμικό Κράτος για να χαρτογραφήσει τα δίκτυα των καρτέλ.

Η ζωή και η δράση του «Ελ Μέντσο»

Ο Οσεγκέρα γεννήθηκε το 1966 σε ένα φτωχό χωριό της πολιτείας Μιτσοακάν και ξεκίνησε ως εργαζόμενος στα χωράφια. Μετά από σύντομη φυλάκιση στις ΗΠΑ, επέστρεψε στο Μεξικό, εντάχθηκε αρχικά στην αστυνομία και στη συνέχεια στο καρτέλ Μιλένιο.

Αποτυγχάνοντας να αναλάβει ηγετικό ρόλο εκεί, ίδρυσε το CJNG, στρεφόμενος εναντίον πρώην συμμάχων και εξασφαλίζοντας υποστήριξη από τοπικούς πολιτικούς και κοινωνικές ομάδες.

Στην πανδημία της Covid-19, ο Οσεγκέρα χρησιμοποίησε το δίκτυό του για διανομή τροφίμων, ενισχύοντας τη βάση του στον πληθυσμό. Η δράση του περιλάμβανε βία, εκβιασμούς, διακίνηση όπλων και ανθρώπων, κλοπές πετρελαίου και εμπόριο ναρκωτικών.

Ο Χοσέ Ρεβέλες, συγγραφέας ειδικευμένος στο θέμα της διακίνησης ναρκωτικών, περιέγραψε τον «Ελ Μέντσο» ως έναν άνδρα «βίαιο εκ φύσης» που δεν φοβόταν να συγκρουστεί ευθέως με τις αρχές, όταν τα άλλα καρτέλ περνούσαν στην άμυνα. Έτσι, στις 20 Ιουνίου 2020, εξαπέλυσε άνευ προηγουμένου επίθεση εναντίον του νυν ομοσπονδιακού υπουργού Δημόσιας Ασφάλειας, Ομάρ Γκαρσία Αρφούτς, που τότε ήταν αρχηγός της αστυνομίας της πρωτεύουσας. Ο Αρφούτς τραυματίστηκε, τρεις άνθρωποι σκοτώθηκαν, μεταξύ αυτών και δύο σωματοφύλακές του.

Για μεγάλο χρονικό διάστημα ο «Ελ Μέντσο» δεν μπορούσε να συναγωνιστεί τα καρτέλ που ήλεγχαν τα σύνορα με τις ΗΠΑ. Στράφηκε τότε σε άλλες αγορές. «Η Ευρώπη, η Ασία, η Αφρική, ακόμη και η Αυστραλία, δεν ήταν τόσο διεκδικούμενες από τους Μεξικανούς και, εκεί, τα ναρκωτικά πληρώνονται ακριβότερα», εξήγησε ο Ρεβέλες.

Ο Οσεγκέρα «πρόσεχε πολύ να μην εκτίθεται δημοσίως, γνωρίζουμε ελάχιστα πράγματα για τη ζωή του», πρόσθεσε.

Στη λίστα των καταζητούμενων του Στέιτ Ντιπάρτμεντ εικονίζεται ένας άνδρας με γωνιώδες πρόσωπο καλοχτενισμένα μαλλιά και λεπτό μουστάκι. Αντιθέτως, σε μια αφίσα της αμερικανικής υπηρεσίας δίωξης ναρκωτικών (DEA) του 1989 εμφανίζεται με κατσαρά μαλλιά και πιο τραχιά χαρακτηριστικά.

Ο Οσεγκέρα γεννήθηκε το 1966 σε ένα φτωχό χωριό στα κακοτράχαλα και διαβόητα για την ανομία τους βουνά της πολιτείας Μιτσοακάν. Εκεί, η καλλιέργεια παπαρούνας και μαριχουάνας συναγωνιζόταν επί δεκαετίες την παραγωγή αβοκάντο. Όταν ήταν μικρός δούλευε στα χωράφια και αργότερα αναζήτησε την τύχη του στις ΗΠΑ, όπου οι εισαγγελείς λένε ότι ενεπλάκη σε εμπόριο ηρωίνης. Έπειτα από μερικά χρόνια συνελήφθη και εξέτισε ποινή φυλάκισης στις ΗΠΑ Απελάθηκε στο Μεξικό, όπου αρχικά εντάχθηκε στην αστυνομία και κατόπιν στο καρτέλ Μιλένιο, έναν «δορυφόρο» του καρτέλ Σιναλόα. Εκεί, αναλάμβανε αποστολές ως «σικάριο» ή πληρωμένος δολοφόνος του καρτέλ.

Αφού απέτυχε να αναλάβει την ηγεσία του Μιλένιο, κήρυξε τον πόλεμο στο καρτέλ Σιναλόα και ίδρυσε το CJNG σε συνεργασία με μια τοπική συμμορία που ξέπλενε βρόμικο χρήμα. Επί χρόνια, πλήρωνε αστυνομικούς για να τον καλύπτουν ενώ δρούσε σχεδόν ατιμώρητος στο Χαλίσκο. Επιδίωξε επίσης να αποκτήσει και πολιτική προστασία. «Το CJNG ήταν από τους μεγαλύτερους αγοραστές πολιτικών και πολιτικών εκστρατειών, γεγονός που του χάρισε μια τεράστια κοινωνική βάση», είπε ο Εντγκάρντο Μπουσκάγλια, ειδικός του Πανεπιστήμιου Κολούμπια στο οργανωμένο έγκλημα. Επισημαίνοντας πόσο εύκολα κέρδιζε την υποστήριξη του κόσμου, ο Μπουσκάγλια θύμισε τα πλάνα που δόθηκαν στη δημοσιότητα κατά τη διάρκεια της πανδημίας της Covid-19, όταν ο κόσμος έκανε ουρά για να παραλάβει δέματα με τρόφιμα, που έφεραν το λογότυπο του CJNG, από τα χέρια ανδρών του καρτέλ και όχι από κυβερνητικούς υπαλλήλους.

«Σε σύγκριση με τη μεξικανική κυβέρνηση, ήταν η λιγότερο κακή επιλογή», σχολίασε.

Τι σηματοδοτεί η εξόντωση του «Ελ Μέντσο» – Οι προκλήσεις για το Μεξικό

Η εξόντωση του «Ελ Μέντσο» αποτελεί σημαντική νίκη για το Μεξικό στον πόλεμο κατά των καρτέλ, αλλά εκτιμάται ότι θα πυροδοτήσει νέα κύματα βίας. Από το 2006, περισσότεροι από 450.000 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους σε βίαια επεισόδια που σχετίζονται με τα καρτέλ, ενώ πάνω από 100.000 αγνοούνται.

Η επιχείρηση δείχνει τη σημασία της διεθνούς συνεργασίας στη μάχη κατά της διακίνησης ναρκωτικών και τον ρόλο της στρατηγικής πίεσης των ΗΠΑ προς το Μεξικό, εν μέσω ενός σύνθετου και επικίνδυνου περιβάλλοντος οργανωμένου εγκλήματος.

Δείτε εικόνες από το χάος στο Μεξικό