Πριν από τη βιομηχανική επανάσταση στα τέλη του 18ου αιώνα τα προϊόντα με αποκλειστικό δημιουργό τον άνθρωπο ήταν η μόνη πραγματικότητα. Σιγά σιγά έγινε η εξαίρεση και χρειάστηκε να περάσουν σχεδόν διακόσια χρόνια για να φθάσουμε στο τέλος του 20ού αιώνα και στο σήμερα που η ένδειξη «χειροποίητο» αποτελεί σημάδι ποιότητας και πολυτέλειας.

Στην εποχή όπου το περιεχόμενο που διαβάζουμε, ακούμε, βλέπουμε και που παράγεται χρησιμοποιώντας την τεχνητή νοημοσύνη, είμαστε στην αρχή μιας αντίστοιχης εξελικτικής διαδικασίας ή μήπως όχι;

Κάποιος θα μπορούσε να υποστηρίξει ότι: Η ραγδαία εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης τα τελευταία χρόνια έχει μεταμορφώσει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο παράγεται, διανέμεται και καταναλώνεται το ψηφιακό περιεχόμενο. Από άρθρα και αναλύσεις έως εικόνες, βίντεο και μουσική, η AI μπορεί πλέον να δημιουργήσει υλικό σε ελάχιστο χρόνο, με εντυπωσιακή ποικιλία και συχνά υψηλή ποιότητα. Ωστόσο, αυτή η εντυπωσιακή ικανότητα δεν αναιρεί την αξία της ανθρώπινης δημιουργικότητας· αντίθετα, την αναδεικνύει με ακόμη μεγαλύτερη σαφήνεια. Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, η συμβολή του ανθρώπου στην παραγωγή περιεχομένου αποκτά ιδιαίτερη σημασία και αξία, ακριβώς επειδή μπορεί να σταθεί ως αντίβαρο σε μια εποχή αυτοματοποιημένης παραγωγής.

Το περιεχόμενο που δημιουργείται από άνθρωπο κουβαλά αυθεντικότητα, εμπειρία και συναίσθημα – στοιχεία που η τεχνητή νοημοσύνη, όσο προηγμένη κι αν γίνει, δεν μπορεί να εκφράσει πραγματικά. Ενας άνθρωπος γράφει έχοντας μνήμες, βιώματα, προσωπικές αναφορές, πολιτισμικό υπόβαθρο και συναισθηματική νοημοσύνη. Αυτά τα στοιχεία ενσωματώνονται, συχνά ασυνείδητα, στον τρόπο με τον οποίο εκφράζεται: στη γλώσσα, στις επιλογές λέξεων, στον ρυθμό, στη χροιά και στις αποχρώσεις του λόγου. Η δημιουργία γίνεται προέκταση της προσωπικότητας του δημιουργού. Ενα κείμενο, μια ιστορία, ένα άρθρο γνώμης ή ένα ποίημα που πηγάζει από την ανθρώπινη εμπειρία μπορεί να προκαλέσει ταύτιση, συγκίνηση, αμφισβήτηση ή έμπνευση. Μπορεί να κάνει τον αναγνώστη να νιώσει ότι «κάποιος τον καταλαβαίνει». Αυτό το αίσθημα σύνδεσης, που αποτελεί τον πυρήνα της ανθρώπινης επικοινωνίας, δεν μπορεί να δημιουργηθεί από μια μηχανή. Παράλληλα, η ανθρώπινη δημιουργία ενέχει και μια ηθική διάσταση: το περιεχόμενο που παράγεται από κάποιον με επίγνωση των κοινωνικών προεκτάσεων, των ευαισθησιών και των συνεπειών είναι πολύ πιο πιθανό να αντανακλά υπευθυνότητα και συνειδητότητα. Ο άνθρωπος μπορεί να επιλέξει τι δεν θα πει, τι πρέπει να αποφύγει, ποια θέματα αξίζει να προσεγγίσει με προσοχή. Αυτή η ικανότητα διάκρισης είναι κάτι που η τεχνητή νοημοσύνη δεν διαθέτει πλήρως, καθώς λειτουργεί κυρίως με βάση δεδομένα, πιθανότητες και μοτίβα.

Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ένα εργαλείο –ισχυρό, χρήσιμο και πολλά υποσχόμενο– αλλά παραμένει εργαλείο. Η σωστή του χρήση απαιτεί κρίση, όρια και δημιουργική σκέψη από τον άνθρωπο που το χειρίζεται. 

Όσο περισσότερο αναγνωρίζουμε την ανάγκη αυτής της ισορροπίας, τόσο πιο υγιής, παραγωγική και δημιουργική θα είναι η σχέση μας με την τεχνολογία. Ο συνδυασμός ανθρώπινης ευαισθησίας και τεχνολογικής δύναμης μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία περιεχομένου υψηλής ποιότητας, πραγματικά πολύτιμου και βαθιά ανθρώπινου.

Υπάρχει όμως και η άποψη ότι: Η αλματώδης εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης τα τελευταία χρόνια δείχνει με σαφήνεια ότι βαδίζουμε προς μια εποχή όπου η παραγωγή περιεχομένου θα βασίζεται σχεδόν εξολοκλήρου σε αυτοματοποιημένα συστήματα. Η AI δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη εργαλείο· έχει μετατραπεί σε έναν παραγωγικό μηχανισμό ικανό να δημιουργεί κείμενα, εικόνες, βίντεο, μουσική και ολοκληρωμένες δημιουργικές ιδέες με ταχύτητα, ακρίβεια και προσαρμοστικότητα που ο ανθρώπινος παράγοντας δύσκολα μπορεί να ανταγωνιστεί. Καθώς η τεχνολογία ωριμάζει και γίνεται ευκολότερα προσβάσιμη, η ανάγκη για ανθρώπινη συμμετοχή στη δημιουργία περιεχομένου αναμένεται να μειωθεί δραματικά.

Η τεχνητή νοημοσύνη έχει τη δυνατότητα να μαθαίνει από τεράστιους όγκους δεδομένων, να εντοπίζει μοτίβα, να προσαρμόζει ύφος και δομή και να παράγει υλικό σχεδόν ακαριαία. Σε αντίθεση με τον άνθρωπο, δεν κουράζεται, δεν χρειάζεται χρόνο έμπνευσης, ούτε παρουσιάζει ασυνέπειες. Μπορεί να γράψει ένα άρθρο, να επεξεργαστεί ένα βίντεο ή να αναπτύξει μια ολοκληρωμένη δημιουργική καμπάνια μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, ενώ παράλληλα αναλύει σε πραγματικό χρόνο το κοινό στο οποίο απευθύνεται. Αυτή η ικανότητα προσαρμογής και αυτοματοποίησης σημαίνει ότι τα περισσότερα καθημερινά, εμπορικά ή επαναλαμβανόμενα, είδη περιεχομένου είναι ήδη πιο αποτελεσματικό να παράγονται από AI.

Η συνεχής βελτίωση της ποιότητας των AI μοντέλων καθιστά όλο και δυσκολότερη τη διάκριση ανάμεσα σε περιεχόμενο που δημιουργεί άνθρωπος και σε περιεχόμενο που δημιουργεί μηχανή. Η δυνατότητα παραγωγής εξατομικευμένου υλικού σε μαζική κλίμακα –προσαρμοσμένου σε προσωπικά ενδιαφέροντα, προτιμήσεις και συμπεριφορές– είναι κάτι που δεν μπορεί να επιτευχθεί από ανθρώπινες ομάδες με την ίδια ταχύτητα και ακρίβεια. Για τον επιχειρηματικό κόσμο, αυτή η αποδοτικότητα είναι καθοριστικής σημασίας. Η μείωση κόστους και χρόνου, σε συνδυασμό με την αύξηση της παραγωγικότητας, καθιστούν την αυτοματοποιημένη δημιουργία περιεχομένου αναπόφευκτη λύση.

Η δημιουργικότητα, που κάποτε θεωρούνταν αποκλειστικά ανθρώπινο προνόμιο, πλέον ανασχηματίζεται. Τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης δεν μιμούνται απλώς υπάρχοντα στιλ· παράγουν νέες εκδοχές, νέες υβριδικές μορφές και ολοκληρωμένες ιδέες χωρίς περιορισμούς, αξιοποιώντας συνδυασμούς που ο ανθρώπινος νους δύσκολα θα εξερευνούσε. Εφόσον αυτή η τάση συνεχιστεί, η ανθρώπινη συμβολή θα περιοριστεί σταδιακά σε ρόλους επίβλεψης, στρατηγικής και επιμέλειας, ενώ η ίδια η παραγωγή του περιεχομένου θα αυτοματοποιηθεί πλήρως.

Δεν είναι υπερβολή, επομένως, να πούμε ότι η AI οδεύει προς το να υποκαταστήσει σχεδόν ολοκληρωτικά την ανάγκη για ανθρώπινη δημιουργία περιεχομένου, διαμορφώνοντας ένα νέο τοπίο όπου η ταχύτητα, η ακρίβεια και η αστείρευτη παραγωγικότητα των μηχανών θα αποτελούν τον βασικό κινητήριο μοχλό. Τι θα συμβεί; Θα αποτελέσει η «σήμανση» «Human-made», όπως ήδη συζητείται για να καθιερωθεί, ένδειξη ανώτερης ποιότητας και αξίας; Ποιο θα είναι το μέλλον; Σύμφωνα με τη ρήση που αποδίδεται στον Ασίμοφ : «Δεν χρειάζεται να προβλέψεις το μέλλον. Διάλεξε μία εκδοχή του και υλοποίησέ τη».

Κουίζ; Το κείμενο αυτό είναι «Human-made» ή «AI-Generated»;

* Ο Σπύρος Ζαβιτσάνος είναι Πρόεδρος του Δ.Σ. της Alter Ego Media