Μια από τις πιο απαιτητικές και πολυσυζητημένες διεθνείς θεατρικές παραγωγές των τελευταίων ετών ξεκίνησε το ταξίδι της στην Ελλάδα, στο Θέατρο Πορεία. Το «Πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέι» του Οσκαρ Ουάιλντ, στη ριζοσπαστική και πολυβραβευμένη διασκευή του Κιπ Γουίλιαμς, που θριάμβευσε στο West End και στο Μπρόντγουεϊ, παρουσιάζεται σε σκηνοθεσία Δημήτρη Αγιοπετρίτη Μπογδάνου, με τη Νάντια Κοντογεώργη να αναλαμβάνει έναν άθλο: να ενσαρκώσει και τους 25 ρόλους του έργου, σε ένα σύνθετο υβριδικό σύμπαν όπου το θέατρο συναντά την κινηματογραφική αφήγηση, την οθόνη και την ψηφιακή εικόνα.

Η παράσταση επιχειρεί μια ριζική ανανέωσης της σκηνικής γλώσσας, μετατρέποντας το εμβληματικό έργο του Ουάιλντ σε μια σύγχρονη υπαρξιακή εμπειρία που συνομιλεί ανοιχτά με την εποχή των social media, των άβαταρ και της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Σε αυτό το απαιτητικό πλαίσιο, η Νάντια Κοντογεώργη μιλά στο ΒΗΜΑ για τη σωματική και ψυχική δοκιμασία της παράστασης, τη γοητεία και τον φόβο του αγνώστου, τη συνύπαρξη των πολλαπλών εαυτών μας, αλλά και για τα μεγάλα ερωτήματα που εξακολουθεί να θέτει ο Ντόριαν Γκρέι γύρω από την ταυτότητα μας σήμερα και το τίμημα της επιλογής στο ευρύτερο σχέδιο της ανθρώπινης ευτυχίας.

Η παράσταση που παρουσιάζετε φέτος έχει μεγάλο ενδιαφέρον. Πρόκειται για μια παραγωγή με σημαντικές διακρίσεις και εξαιρετικές κριτικές. Πώς προσεγγίσατε αυτό το τόσο απαιτητικό εγχείρημα;

Παρακολούθησα την παράσταση αρχικά μέσα από δημοσιεύματα στο εξωτερικό, καθώς μιλούσαν για τη δημιουργία μιας νέας αφηγηματικής γλώσσας, κάτι που με ενδιέφερε πάρα πολύ. Πόσο μάλλον όταν αυτή συνδυάζεται με την πρόκληση μιας ηθοποιού που υποδύεται 26 διαφορετικούς ρόλους. Ήταν εξαιρετικά ενδιαφέρον, γιατί κατάλαβα εξαρχής ότι γίνεται με όρους μουσικού θεάτρου, με την έννοια ότι είναι μία παρτιτούρα πάνω στην οποία κινείται το όλον και σε συνδυασμό με το ότι αυτό αφορά μια ιστορία η οποία υπηρετείται στην αφήγησή της μέσα από αυτό τον τρόπο. Δηλαδή, μέσα από μία ηθοποιό που υποδύεται όλους τους ρόλους.

Γιατί ο Ντόριαν καθρεφτίζεται πολλαπλώς στο σύμπαν της συνείδησή τους, με εικόνες αλληλένδετες που υπηρετούν η μία την άλλη σε συνάφεια με τη σύγχρονη πραγματικότητα, τις οθόνες, την εικόνα μας. Οπότε θεώρησα ότι είναι η κατάλληλη στιγμή για να ειπωθεί αυτή η ιστορία με αυτόν τον τρόπο, συνυπολογίζοντας την πρόκληση στην ερμηνεία και ότι εμείς έχουμε τη δυνατότητα να φέρουμε τη σύσταση αυτής της νέας αφηγηματικής γλώσσας.

Σαφώς η προσέγγισή μας σχετίζεται με τον φόβο του αγνώστου, γιατί για όλους μας ήταν άγνωστος ο τρόπος που έπρεπε να κινηθούμε.

Η Νάντια Κοντογεώργη στο Πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέι. Photo by Alex Kat.

Πόσο δύσκολο ήταν τεχνικά και καλλιτεχνικά αυτό το εγχείρημα;

Εξαιρετικά δύσκολο. Για πρώτη φορά στη ζωή μου δούλεψα ενάμιση μήνα αποκλειστικά πάνω στο βιντεοσκοπημένο υλικό και άλλο τόσο στο live μέρος της παράστασης. Οι δύο αυτοί κόσμοι έπρεπε να συνυπάρχουν σε απόλυτο συγχρονισμό. Σε κάποιες σκηνές παίζω ταυτόχρονα με τον εαυτό μου, καθώς συνομιλώ επί σκηνής με προβιντεοσκοπημένους ρόλους που έχω υποδυθεί. Αυτό απαιτούσε μαθηματική ακρίβεια: έπρεπε να γνωρίζω πού βρίσκεται κάθε ρόλος, ποια είναι η συναισθηματική του θερμοκρασία και πώς συνομιλεί με τη ζωντανή παρουσία. Ήταν πραγματικά ένα τεράστιο παζλ. Κανείς δεν ήξερε εξαρχής πώς να το διαχειριστεί.

«Ήταν πολύ γοητευτικό για να μην το κυνηγήσω. Ήταν σαν μια παιδική χαρά που ταυτόχρονα χρειαζόταν τον ενήλικο εαυτό για να τη φέρει στο υψηλό αισθητικό και τεχνικό επίπεδο που απαιτούνταν για να ειπωθεί η ιστορία σωστά».

Πώς προέκυψε η ιδέα της μεταφοράς της παράστασης στην θεατρική σκηνή στην Ελλάδα;

Ήταν δική μου πρωτοβουλία. Εγώ προσέγγισα και τον παραγωγό και τον σκηνοθέτη.  Με τον Δημήτρη Μπογδάνο δουλέψαμε μαζί στο «Into the woods» στην Εθνική Λυρική Σκηνή και εμπιστεύομαι απόλυτα την αισθητική του. Επιπλέον, οι σπουδές του είναι ακριβώς πάνω στην ένταξη του digital performance στις θεατρικές παραστάσεις. Ήταν η ιδανική συνθήκη για να πραγματοποιηθεί αυτή η παράσταση με τρόπο ουσιαστικό με συνεργάτες ιδανικούς και στα κοστούμια, στο μέικ απ, στη μουσική, το οποίο και θα αντιληφθεί όποιος έρθει να δει την παράσταση.

Αντιλαμβάνομαι ότι θέλατε να μπείτε στην πρόκληση των πολλαπλών ρόλων.

Ήταν πολύ γοητευτικό για να μην το κυνηγήσω. Ήταν σαν μια παιδική χαρά που ταυτόχρονα χρειαζόταν τον ενήλικο εαυτό για να τη φέρει στο υψηλό αισθητικό και τεχνικό επίπεδο που απαιτούνταν για να ειπωθεί η ιστορία σωστά.

Πώς μεταβάλλεται η ερμηνεία σας όταν παίζετε ταυτόχρονα για τον θεατή και για τον φακό;

Στις πρόβες κάποια στιγμή συνειδητοποίησα ότι θα παίζω με τον ίδιο μου τον εαυτό, γιατί σε όλες τις σκηνές συνδιαλέγομαι με τους ρόλους που έχω προ-υποδυθεί. Αυτή είναι μια παράξενη συνθήκη που δύσκολα θα βιώσει ένας ηθοποιός στην καλλιτεχνική του ζωή. Ταυτόχρονα είναι εξαιρετικά αληθινή υπαρξιακά. Συνομιλώντας με τους ρόλους που έχω ήδη δημιουργήσει, έρχομαι σε επαφή με μια βαθύτερη αλήθεια: το πώς καθρεφτιζόμαστε στις σχέσεις μας και πώς συγκροτείται η ταυτότητά μας μέσα από αυτές. Είναι μια εμπειρία έντονα βιωματική, που για 90 λεπτά δύο φορές την εβδομάδα, με φέρνει σε ουσιαστική επαφή με την ανθρώπινη ύπαρξη.

Προερχόμαστε από μια κοινή πηγή και διαμορφώνουμε ψυχοσυνθέσεις βάσει των παιδικών μας βιωμάτων και των σχέσεων στη ζωή μας. Οπότε μέσω της παράστασης αντιλαμβάνομαι μια αλήθεια με ένα πολύ καθαρό τρόπο, σχεδόν ψυχοδραματικό.

«Ζούμε σε μια εποχή όπου επικοινωνούμε κυρίως μέσα από εικόνες, άβαταρ και ψηφιακές ταυτότητες. Η σύνδεσή μας γίνεται πρώτα με την εικόνα και μετά με τον αυθεντικό εαυτό. Το έργο φωτίζει ακριβώς αυτή τη συνθήκη.»

Και στο πλαίσιο ενός έργου όπως είναι το Πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέι, που στην ψηφιακή εποχή μας φαντάζει εξαιρετικά σύγχρονο και αποκτά νέα διάσταση.

Ζούμε σε μια εποχή όπου όσοι έχουμε την πολυτέλεια, την πρόθεση και τη διάθεση, επικοινωνούμε κυρίως μέσα από εικόνες, άβαταρ και ψηφιακές ταυτότητες. Η σύνδεσή μας γίνεται πρώτα με την εικόνα και μετά με τον αυθεντικό εαυτό. Το έργο φωτίζει ακριβώς αυτή τη συνθήκη. Ο Όσκαρ Ουάιλντ έγραψε ένα αριστοτεχνικό κείμενο που αγγίζει βαθιά υπαρξιακά ζητήματα, γι’ αυτό και παραμένει διαχρονικό: περιστρέφεται γύρω από την σωκρατική αντίληψη του «εξεταζόμενου βίου», του τι συνιστά ευ ζην, την επαφή με τη συνείδηση και τον αυθεντικό εαυτό, τη γενναιότητα να δεις τον εαυτό σου μέσα στους καθρέφτες σου και να τον επαναφέρεις στο αξιακό του σύστημα. Πρόκειται για βασικές αρχές στις οποίες θα έπρεπε να εκπαιδευόμαστε από την παιδική μας ηλικία.

Νάντια Κοντογεώργη @Alex Kat

Η εμμονή με την εικόνα και την τελειότητα θεωρείτε ότι γίνεται πλέον επικίνδυνη ή απλώς είναι πλέον ορατή λόγω της ενασχόλησής μας με τα social media;

Πρόκειται για ένα υστερικό κομμάτι του ανθρώπου που όταν συντονίζεται με τα υπόλοιπα υστερικά κομμάτια του, δημιουργεί ένα οπερατικό σύνολο. Όλη αυτή η έκρηξη και η ασχολία με τα social media είναι μια μετάβαση. Πιστεύω ότι με την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης και της ψηφιακής τελειότητας, ο άνθρωπος κινδυνεύει να αισθάνεται όλο και πιο ατελής, όλο και πιο ανεπαρκής. Αυτό τον ωθεί σε μια συνεχή προσπάθεια βελτίωσης της εικόνας του, στην εξουσιαστική πυραμίδα που έχει μάθει να τοποθετεί τα πράγματα προκειμένου να τα εκλογικεύσει, συχνά εις βάρος της εσωτερικής του ζωής.

Έργα σαν το «Πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέι» μάς επαναφέρουν στο ερώτημα του τι έχει πραγματική αξία. Αυτό καθρεφτίζεται ιδιαίτερα στην τέχνη καθώς τα τελευταία χρόνια δίνονται περισσότερα χρήματα στις διαφημίσεις των παραστάσεων και των ταινιών παρά στην ίδια την παραγωγή τους. Αλλά και στην κοινωνία μας, σκεφτείτε τι συμβαίνει όταν για να επιλέξεις σε ποιον γιατρό θα πας, κοιτάς αν το προφίλ του είναι καλοσχεδιασμένο στα σόσιαλ, το οποίο καμιά φορά είναι πιο βασικό κριτήριο επιλογής από τις σπουδές του.

«Δεν θεωρώ ότι μπορεί να υπάρξει ευτυχία χωρίς να εξετάζεις το βίο σου και την συνείδησή σου, την εσωτερική σου ζωή. Δεν πιστεύω ότι μπορεί να υπάρξει ευτυχία αν δεν υπάρχει εσωτερική γαλήνη».

Επομένως πιο είναι το πιο σκληρό ερώτημα που θέτει το έργο στον θεατή;

Όλοι γνωρίζουμε βαθιά μέσα μας ποιο είναι το καλό και ποιο το κακό. Στις στιγμές που καλούμαστε να διαλέξουμε για ένα κλάσμα δευτερολέπτου ακόμα κι αν επιλέξουμε το κακό, θα έχουμε μια δεύτερη ευκαιρία. Τι επιλέγουμε στη ζωή είναι το πιο σκληρό ερώτημα. Την εύκολη ευχαρίστηση ή την ουσιαστική ευτυχία, που θα χτίσουμε οι ίδιοι;

Ο Ντόριαν αναφέρει σε ένα σημείο: «Αναζητούσα πάντα την ευχαρίστηση. Την ευτυχία τι να την κάνω;». Αυτό είναι σημαντικό ερώτημα για τον σύγχρονο άνθρωπο – πώς ορίζει ο ίδιος την ευτυχία και την ευχαρίστηση και τι οφείλει να κάνει για να την κατακτήσει. Δεν θεωρώ ότι μπορεί να υπάρξει ευτυχία χωρίς να εξετάζεις το βίο σου και την συνείδησή σου, την εσωτερική σου ζωή. Δεν πιστεύω ότι μπορεί να υπάρξει ευτυχία αν δεν υπάρχει εσωτερική γαλήνη. Για την ευχαρίστηση υπάρχουν πολλές διαδρομές – και το βραχυπρόθεσμο όφελος και όλα αυτά που η εποχή μας φροντίζει να παρέχει.

H Νάντια Κοντογεώργη και τα πολλαπλά πρόσωπα του Ντόριαν Γκρέι @Alex Kat

Σε έναν χώρο όπως αυτός που εργάζεστε εσείς όπου η προβολή είναι απαραίτητη, πώς διατηρείτε την ισορροπία σας;

Έχω ανάγκη από τη μοναχικότητά μου και τα διαλείμματα να φροντίζω τον εαυτό μου. Η προβολή είναι απαραίτητη για τη δουλειά αλλά όχι αυτοσκοπός. Φροντίζω να παίρνω αποστάσεις όταν νιώθω ότι το χρειάζομαι. Πολλές φορές έχω πει σε εκπομπές που με έχουν καλέσει – αν δεν έχω κάποια δουλειά για την οποία πρέπει να μιλήσω – ότι πρέπει να απομακρυνθώ λίγο.

Κοιτάτε πίσω στη διαδρομή σας; Υπήρξε συνειδητή στροφή προς το θέατρο μετά το «Φλερτ», την τηλεοπτική σας εκπομπή;

Δεν αισθάνθηκα ποτέ ότι εγκατέλειψα κάτι, απλώς δημιουργείται αυτή η αίσθηση σε σχέση με μένα επειδή την περίοδο που έκανα την εκπομπή, περάσαμε την περιπέτεια της πανδημίας με κλειστά τα θέατρα. Αντίθετα θα έλεγα ότι προστέθηκε μια νέα κατεύθυνση στο προσωπικό μου δέντρο, μια νέα διακλάδωση, πολύ ενδιαφέρουσα, ευχάριστη, με τεράστια δώρα. Είχε πολύ άγχος γιατί το live είναι δύσκολο, αλλά έφυγα από την τηλεόραση πλουσιότερη, το απήλαυσα. Ήταν προσωπική μου επιλογή να ολοκληρωθεί αυτό για μένα τότε, γιατί είχα πολύ ανάγκη και το θέατρο..

Σήμερα ρισκάρετε περισσότερο;

Έχει σημασία το ότι έμεινα ένα χρόνο εκτός θεάτρου λόγω του ατυχήματος που είχα στο πόδι και στερήθηκα αυτό που αγαπώ. Φέτος κλείνω 20 χρόνια στη δουλειά, που σημαίνει ότι ο χρόνος φέρνει νέες ανάγκες – μεγαλώνοντας επαναπροσδιορίζεσαι. Πλέον με ενδιαφέρει περισσότερο η ιστορία που θα πω, ο διάλογος που θα ανοίξω με το κοινό και οι άνθρωποι με τους οποίους συνεργάζομαι. Θέλω η καθημερινότητά μου να έχει ποιότητα και ασφάλεια ψυχής.

Τι σημαίνει σήμερα για εσάς επιτυχία και ευτυχία;

Να μπορώ να απολαμβάνω όσα κάνω και να χωράω τις στιγμές, γιατί μέσα στον αυτοματισμό της καθημερινότητας πολλές φορές χάνουμε στιγμές που μπορεί να είναι μαγικές ή σημαντικές. Όσο μεγαλώνω στέκομαι περισσότερο στα βλέμματα των ανθρώπων, κάθομαι λίγο παραπάνω στις αγκαλιές, δίνω λίγο περισσότερο χώρο στα πράγματα. Επιτυχία και ευτυχία είναι να απολαμβάνεις τη ζωή σου σε όλες τις εκφάνσεις της, στα επαγγελματικά και στα προσωπικά. Να μπορείς να διαχειριστείς ακόμα και τις δύσκολες στιγμές, με επίγνωση και αποδοχή. Νομίζω ότι όλοι αυτό θέλουμε, να ζήσουμε μια ζωή την οποία μπορούμε να τη χωρέσουμε.

Από την παράσταση σας, τι θα θέλατε να πάρει μαζί του ο θεατής;

Θα ήθελα πολύ να συζητήσω με τους θεατές, για να δω πώς βιώνουν την ιστορία, γιατί στον καθένα από εμάς το «Πορτρέτο του Ντόραν Γκρέι» επιδρά διαφορετικά. Όλοι έχουμε περάσει πίκρες, χαρές, τραύματα, όνειρα, συμπεριφορές που δεν μας τιμούν. Έχουμε ζητήσει συγγνώμη και αντίστοιχα θα θέλαμε να μας ζητήσουν και οι άλλοι. Θα ήθελα κάθε θεατής να φύγει με μεγαλύτερη κατανόηση για τον εαυτό του και τους άλλους, να μπορεί να χωρέσει μέσα του την ανθρώπινη ατέλεια και τις αντιφάσεις του. Αν καταφέρουμε αυτό, έχουμε πετύχει κάτι ουσιαστικό.

INFO «Το πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέι», Θέατρο Πορεία (Τρικόρφων 3, Αθήνα). Παραστάσεις: Δευτέρα και Τρίτη, 21.00

Αγοράστε εισιτήρια για τις κορυφαίες πολιτιστικές εκδηλώσεις από το InTickets.