Οικονομική κρίση ανάμεσα στην κωμωδία και στο δράμα

Ηταν στα τέλη του 2008 που έσκασε η φούσκα της αμερικανικής κτηματαγοράς. Mέσα σε ελάχιστους μήνες oι τιμές των σπιτιών που είχαν εκτιναχθεί σε δυσθεώρητα ύψη κατέρρευσαν συμπαρασύροντας την παγκόσμια οικονομία. Αποτέλεσμα, η χειρότερη κρίση των τελευταίων 80 ετών που παρέσυρε στο διάβα της κυβερνήσεις και υπόγειες διασυνδέσεις.

Ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Μάικλ Λούις κατέγραψε αυτό το δυσοίωνο σκηνικό στο μπεστ σέλερ του «Το μεγάλο σορτάρισμα» (εκδόσεις Παπαδόπουλος), όπου μια χούφτα outsiders μικροεπενδυτές (ένας αθυρόστομος αναλυτής, ένας αντικοινωνικός γιατρός με ταλέντο στα μακροοικονομικά, δύο πιτσιρικάδες μικροεπενδυτές που έστησαν επενδυτικό κεφάλαιο στο γκαράζ του σπιτιού τους και ένας τραπεζίτης που απλώς αξιοποίησε προς ίδιον όφελος μια πληροφορία) διαπιστώνουν αυτό που οι τράπεζες, τα ΜΜΕ και η αμερικανική κυβέρνηση αρνούνταν να δουν, δηλαδή… την επικείμενη κατάρρευση της παγκόσμιας οικονομίας. Ετσι, στο γενικευμένο αυτό παγκόσμιο «κραχ» υπήρχαν και άτομα που ωφελήθηκαν από αυτό και θησαύρισαν.

Οταν ο σκηνοθέτης Ανταμ Μακ Κέι διάβασε το βιβλίο του Λούις ενθουσιάστηκε τόσο πολύ που αποφάσισε να το σκηνοθετήσει αν ποτέ γυριζόταν ταινία. Τελικά η ταινία γυρίστηκε με πρωταγωνιστές τους Κρίστιαν Μπέιλ, Στιβ Καρέλ, Μπραντ Πιτ και Ράιαν Γκόσλινγκ και από την Πέμπτη 7 Ιανουαρίου προβάλλεται στις αίθουσες, υποψήφια σε αρκετές κατηγορίες των Χρυσών Σφαιρών και, απ’ όσο φαίνεται, με μέλλον στα Οσκαρ.

Η εταιρεία Plan B του Μπραντ Πιτ είχε αγοράσει τα δικαιώματα του βιβλίου του Μάικλ Λούις ώστε να γυριστεί η ταινία σε συνεργασία με την Paramount Pictures. Ο Λούις, έχοντας εργαστεί στη Γουόλ Στριτ τη δεκαετία του ’80, έγραψε το μπεστ σέλερ «Liar’s Poker» που αφορούσε τον θαυμαστό αλλά ψεύτικο κόσμο των ομολογιακών συναλλαγών. Μέχρι το 2008 ο συγγραφέας δεν είχε σκοπό να γράψει κάτι ανάλογο, αλλά με την οικονομική κατάρρευση «άρχισα να διαβάζω πώς μεγάλες τράπεζες, όπως εκείνη όπου εργαζόμουν, είχαν χάσει δισεκατομμύρια λόγω των τιτλοποιημένων ενυπόθηκων ομολόγων. Και αναρωτήθηκα γιατί συνέβαινε». Συνομιλώντας, μάλιστα, με τέως τραπεζικούς που είχαν μείνει άνεργοι, συνειδητοποίησε πως με το προαναφερθέν του βιβλίο είχε παρασυρθεί κόσμος και είχε επενδύσει στο χρηματιστήριο, με αποτέλεσμα τώρα να έχει χάσει τα πάντα.

Βιβλίο και ταινία είναι ένα μείγμα κωμωδίας και κοινωνικής καταγραφής ενός ιστορικού συμβάντος όπως το αφηγούνται, παράλληλα, οι βασικοί χαρακτήρες. Για τη διασαφήνιση, μάλιστα, όρων, πολλοί celebrities (η ηθοποιός Μάργκο Ρόμπι από την ταινία «Ο Λύκος της Γουόλ Στριτ», ο σεφ και τηλεπαρουσιαστής Αντονι Μπουρντέν, η τραγουδίστρια Σελίνα Γκόμεζ και ο συμπεριφορικός οικονομολόγος δρ Ρίτσαρντ Θέιλερ) κάνουν την εμφάνισή τους και «μας κάνουν λιανά τα ακαταλαβίστικα».

Σημειώνει ο σκηνοθέτης: «Ξεκίνησα να το διαβάζω στις 22.30 με το σκεπτικό πως θα διαβάσω το πολύ καμιά σαρανταριά σελίδες. Δεν μπορούσα να το αφήσω. Το διάβασα ολόκληρο και το τελείωσα στις 6 το πρωί. Την επομένη μίλησα στη γυναίκα μου για τους χαρακτήρες και τον τρόπο που το βιβλίο κεντάει τις διαφορετικές ιστορίες καταγράφοντας την κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος και τη γενικότερη διαφθορά, που προκαλεί γέλιο και κλάμα μαζί. Και μου λέει “πρέπει να τη γυρίσεις αυτή την ταινία”. Εγώ αρχικά όσο κι αν το ήθελα δεν το πίστευα, λόγω της θητείας μου στην κωμωδία. Αλλά το διεκδίκησα. […] Αλλωστε, ως πολίτης, ανεξαρτήτως του επαγγέλματός σου, καλείσαι να ψηφίσεις, οπότε όλοι πρέπει να ξέρουμε τι συμβαίνει γύρω μας».