Καινοτομία σε τρία λεπτά

Μια πρωτοποριακή φορητή συσκευή που μπορεί να κάνει στεφανιαιογραφία με μη επεμβατικό τρόπο, ακόμη και κατ’ οίκον


Ο πρώτος νικητής Σωτήρης Ευγενίδης ανάμεσα στον Αλέξανδρο Ρόγκενκαμπ, της DAAD, και τη Σοφία Τσελένη-Μπαλαφούτα, καθηγήτρια στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ και πρόεδρο της κριτικής επιτροπής

Μια πρωτοποριακή φορητή συσκευή που μπορεί να κάνει στεφανιαιογραφία με μη επεμβατικό τρόπο, ακόμη και κατ’ οίκον, μια προηγμένη μέθοδος που φωτοσυνθέτει καύσιμα «τρώγοντας» το διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα και μια έξυπνη πλατφόρμα που προσφέρει στα παιδιά με δυσλεξία εκπαιδευτικά παιχνίδια κομμένα και ραμμένα στα μέτρα του καθενός ξεχωριστά. Οι παραπάνω προτάσεις φέρουν ελληνικές υπογραφές και διακρίθηκαν στο πρώτο Falling Walls Lab που διοργανώθηκε την περασμένη εβδομάδα στην Αθήνα. Η συσκευή στεφανιογραφίας CorIS, που παρουσιάστηκε από τον Σωτήρη Ευγενίδη και απέσπασε το πρώτο βραβείο, θα εκπροσωπήσει τη χώρα μας στον τελικό του ομότιτλου διεθνούς διαγωνισμού που θα διεξαχθεί στις 8 και 9 Νοεμβρίου στο Βερολίνο.

Το Falling Walls Labs είναι ένας θεσμός που διαφέρει από τους άλλους, συνηθισμένους διαγωνισμούς. Ξεκίνησε ως παρακλάδι του Falling Walls Conference, μιας διοργάνωσης που από το 2009 συγκεντρώνει στη γερμανική πρωτεύουσα κατά τις ημέρες της επετείου της πτώσης του Τείχους διακεκριμένους επιστήμονες από διαφορετικές χώρες και από διαφορετικούς κλάδους – όχι μόνο της θετικής αλλά και της θεωρητικής κατεύθυνσης. Στόχος, μεταξύ άλλων, το γκρέμισμα και των τειχών – ή σπάσιμο των στεγανών, αν προτιμάτε – ανάμεσα στις επιστήμες, με την τριβή και την ανταλλαγή απόψεων. Η ίδια διεπιστημονική προσέγγιση διέπει και τα «Labs», τα οποία από το 2011 επιβραβεύουν νέους ερευνητές από όλο το επιστημονικό φάσμα, από την ιατρική και τη μηχανική ως τη γεωργία ή τις ανθρωπιστικές επιστήμες. Μόνη προϋπόθεση είναι να έχουν μια πρωτοποριακή ιδέα η οποία μπορεί να κάνει τη διαφορά στη ζωή ή στην κοινωνία μας. Και να μπορούν να την παρουσιάσουν απλά και κατανοητά μέσα σε μόλις τρία λεπτά της ώρας!
Φορητή στεφανιαιογραφία
Στο πρώτο Athens Falling Walls Lab που παρακολουθήσαμε την περασμένη Πέμπτη, 8 Οκτωβρίου, το πρώτο βραβείο και το εισιτήριο για τον τελικό του Βερολίνου απονεμήθηκε σε μια καινοτομία η οποία σπάζει τα τείχη της έγκαιρης διάγνωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων μετρώντας τα τοιχώματα των αγγείων μας. Το CorIs φιλοδοξεί να γίνει η πρώτη φορητή συσκευή διάγνωσης της στεφανιαίας νόσου προσφέροντας τη δυνατότητα μιας πρώτης εξέτασης εύκολα και με μικρό κόστος αφού θα μπορεί να χρησιμοποιείται από τον καθένα και οπουδήποτε, ακόμη και στο σπίτι. Είναι μη επεμβατική, βασίζεται στην τεχνική της φασματοσκοπίας σύνθετης αντίστασης και δανείζεται τη φιλοσοφία της υπερηχογραφικής εξέτασης FMD. Με την τοποθέτηση ηλεκτροδίων στο μπράτσο η συσκευή μετρά την ηλεκτρική σύνθετη αντίσταση. «Αυτό που μας ενδιαφέρει είναι οι μεταβολές των ηλεκτρικών σημάτων κατά τη ροή του αίματος, οι οποίες εξαρτώνται από την παρουσία αθηρωματικών πλακών στη βραχιόνια αρτηρία» λέει στο «Βήμα» ο Σωτήρης Ευγενίδης, μεταδιδακτορικός ερευνητής στην Ομάδα Δυναμικής Πολυφασικών Συστημάτων του Τμήματος Χημείας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), ο οποίος έκανε την παρουσίαση.
Οπως εξηγεί, από την κατάσταση της βραχιόνιας αρτηρίας οι ειδικοί μπορούν να εξαγάγουν συμπεράσματα και για τη στεφανιαία αρτηρία – με τον ίδιο «δείκτη», τη βραχιόνια αρτηρία, βγάζει τα συμπεράσματά της και η υπερηχογραφική μέθοδος, μόνο που αυτή απαιτεί επίσκεψη στον γιατρό, επισημαίνει. Η συσκευή έχει περάσει το λεγόμενο «proof of concept» και τώρα αναμένεται να προχωρήσει στο επόμενο στάδιο: «Εχει δοκιμαστεί σε διαφορετικές ομάδες ατόμων και έχουμε πάρει διαφορετικά αποτελέσματα. Αυτό που μας μένει είναι να κάνουμε συστηματικές κλινικές δοκιμές σε ασθενείς ώστε να προχωρήσουμε στην τελική βαθμονόμηση του οργάνου» λέει ο κ. Ευγενίδης προσθέτοντας ότι η ομάδα έχει ήδη καταθέσει αίτηση στις ευρωπαϊκές αρμόδιες αρχές για τη χορήγηση διπλώματος ευρεσιτεχνίας.
Τεχνητή φωτοσύνθεση
Ο Νίκος Μουστάκας από το ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», δεύτερος νικητής του διαγωνισμού, επιτίθεται ταυτόχρονα στα τείχη της ενεργειακής κρίσης και του φαινομένου του θερμοκηπίου με την τεχνητή φωτοσύνθεση. Ο ίδιος και η ομάδα του μελετούν φωτοκαταλύτες με βάση τα οξείδια του τιτανίου σε έναν αντιδραστήρα που έχουν αναπτύξει ειδικά για τον σκοπό αυτόν στο εργαστήριό τους. Οι προσεγγίσεις του είδους αποτελούν μια από τις τελευταίες λέξεις της νανοτεχνολογίας για την παραγωγή υδρογονανθράκων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως καύσιμα από τη διάσπαση του διοξειδίου του άνθρακα της ατμόσφαιρας με τη βοήθεια του ηλιακής ενέργειας. Βρίσκονται ακόμη στην αρχή τους και θεωρούνται υποσχόμενες, αν και οι αποδόσεις τους είναι προς το παρόν πολύ μικρές.
Οι ερευνητές του ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος προσπαθούν να τις αυξήσουν βελτιώνοντας τις ιδιότητες του διοξειδίου του τιτανίου. «Επειδή αυτό απορροφά μόνο την υπεριώδη ακτινοβολία, δηλαδή μόνο το 4% του φάσματος του φωτός, το τροποποιούμε ώστε να απορροφά και μέρος του ορατού φάσματος για να μπορέσουμε να εκμεταλλευθούμε μεγαλύτερη ποσότητα του ηλιακού φωτός» εξηγεί ο κ. Μουστάκας στο «Βήμα». Οι έλληνες επιστήμονες έχουν επιτύχει απορρόφηση κοντά στα 566 νανόμετρα (κοντά στο πράσινο χρώμα) μεταβάλλοντας τη μορφολογία και τη σύσταση του διοξειδίου του τιτανίου. Ετσι, έχουν ενισχύσει την απόδοση του υλικού, αν και οι υδρογονάνθρακες που παράγουν εξακολουθούν να περιορίζονται στις ποσότητες των μερικών ppm (μέρη ανά εκατομμύριο). Αυτό ωστόσο δεν τους αποθαρρύνει. Οπως άλλωστε εξήγησε ο κ. Μουστάκας στην παρουσίασή του, και τα φωτοβολταϊκά αρχικά είχαν μικρές αποδόσεις αλλά σήμερα αποτελούν μια αξιόπιστη και αποδοτική ενεργειακή πηγή.
Παίζοντας με τη δυσλεξία
Η ιδέα που απέσπασε το τρίτο βραβείο εφορμά στα τείχη της δυσλεξίας με όχημα το «à la carte» παιχνίδι στον υπολογιστή. Ο Χρήστος Λίτσας από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και η ομάδα του έχουν αναπτύξει μια πλατφόρμα η οποία βοηθάει παιδιά με δυσλεξία και δυσορθογραφία να βελτιωθούν στην ανάγνωση και στη γραφή. Είναι η πρώτη στο είδος της που μπορεί να αναγνωρίσει τα ιδιαίτερα προβλήματα κάθε δυσλεκτικού παιδιού και να του προτείνει τα κατάλληλα παιχνίδια και τις ασκήσεις που θα το βοηθήσουν περισσότερο. Παράλληλα το λογισμικό, το οποίο έχει αναπτυχθεί στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος iLearnRW (https://ssl.ilearnrw.eu/orb/), προσφέρει τη δυνατότητα στους δασκάλους να σχεδιάσουν ασκήσεις για τους μαθητές τους και να παρακολουθούν ταυτόχρονα εξατομικευμένα την πρόοδό τους. Πώς λειτουργεί; «Αρχικά γίνεται ένα τεστ ώστε να καταλάβουμε σε ποιες γλωσσικές περιοχές είναι αδύναμος ο κάθε μαθητής αλλά και πού είναι καλός, δημιουργούμε δηλαδή ένα προφίλ του» απαντά στο «Βήμα» ο κ. Λίτσας. «Μετά ο μαθητής ξεκινά να παίζει και βάσει αυτού του προφίλ το κάθε παιχνίδι τού δίνει κατάλληλες ασκήσεις ώστε να βελτιωθεί στα κομμάτια της γλώσσας που πάσχει. Για παράδειγμα, αν έχει πρόβλημα με τον συλλαβισμό, ο παίκτης θα κληθεί από διάφορα παιχνίδια να συλλαβίσει κατάλληλες λέξεις». Αυτή τη στιγμή η πλατφόρμα υπάρχει στα ελληνικά και στα αγγλικά αλλά έχει τη δυνατότητα να προσαρμοστεί και σε άλλες γλώσσες.
Ο ελληνικός διαγωνισμός διοργανώθηκε από τη Γερμανική Υπηρεσία Ακαδημαϊκών Ανταλλαγών (DAAD) – τον φορέα που προωθεί την ακαδημαϊκή συνεργασία ανάμεσα στη Γερμανία και την Ελλάδα, την ανταλλαγή ακαδημαϊκών και φοιτητών καθώς και τις υποτροφίες – σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Γκαίτε. «Το Falling Walls Foundation, που είναι ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός, απευθύνθηκε σε εμάς γιατί ήθελε να προωθήσει τον θεσμό και εδώ» λέει στο «Βήμα» ο Αλέξανδρος Ρόγκενκαμπ, διευθυντής του ενημερωτικού κέντρου Αθηνών της DAAD. «Ανάλογες διοργανώσεις γίνονται εδώ και χρόνια σε άλλες χώρες αλλά μέχρι τώρα δεν είχε γίνει κάτι στην Ελλάδα. Ηταν η πρώτη φορά». Αυτό σημαίνει ότι στο εξής ένας ερευνητής ή μια ερευνήτρια από την Ελλάδα έχει πλέον εξασφαλισμένη μια θέση στον τελικό του Βερολίνου: όπως μας αποκάλυψε ο κ. Ρόγκενκαμπ, η διοργάνωση είχε επιτυχία και θα επαναληφθεί του χρόνου (πληροφορίες στα www.falling-walls.com και www.daad.gr).

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Science
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk