Πώς οι ιοί και οι πανδημίες χτυπούν αγορές και οικονομίες

Αν και για τις αγορές η εξάπλωση του ιού Εμπολα παραμένει στο κάτω μέρος τις λίστας με τους πιθανούς κινδύνους που θα μπορούσαν να ανατρέψουν άρδην το οικονομικό και επενδυτικό τοπίο μεσοπρόθεσμα

Αν και για τις αγορές η εξάπλωση του ιού Εμπολα παραμένει στο κάτω μέρος τις λίστας με τους πιθανούς κινδύνους που θα μπορούσαν να ανατρέψουν άρδην το οικονομικό και επενδυτικό τοπίο μεσοπρόθεσμα, εν τούτοις κορυφαίες επενδυτικές τράπεζες εξετάζουν ενδελεχώς τα δεδομένα και τις προοπτικές, ώστε οι επενδυτές να έχουν καλύτερη εικόνα των εξελίξεων. Εξάλλου δεν έχουν περάσει πολλές ημέρες από τότε που ο πρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας Τζιμ Γιονγκ Κιμ ανέφερε πως «ο ιός Εμπολα θα μπορούσε να καταστρέψει την παγκόσμια οικονομία», ενώ σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Παγκόσμιας Τράπεζας το χειρότερο σενάριο θα ήταν να εξαπλωθεί η επιδημία πέραν της Σιέρα Λεόνε, της Λιβερίας και της Γουινέας και στις γειτονικές χώρες.
Δαπάνες $32,6 δισ.

Οι νοσούντες τότε θα έφθαναν τις 200.000, το οποίο θα μεταφραζόταν σε δαπάνες 32,6 δισ. δολαρίων ως το τέλος του 2015. Με βάση τα σημερινά δεδομένα, το κόστος στις χώρες που βρίσκονται στη δίνη του κυκλώνα φθάνει σύμφωνα με αναλυτές στο 5% του ΑΕΠ, ενώ το ΔΝΤ φέρεται ότι εξετάζει ελάφρυνση του χρέους τους, ώστε να περιοριστούν οι επιπτώσεις.

Οι σημαντικότεροι λόγοι για την εξάπλωση του ιού πάντως σύμφωνα με αναλυτές είναι η φτώχεια, το χαμηλό βιοτικό επίπεδο, η έλλειψη εκπαίδευσης και η κακή υποδομή για τη δημόσια υγεία, αφού από τις 193 χώρες-μέλη του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας μόνο οι 80 εκπλήρωναν τις βασικές προϋποθέσεις για την αντιμετώπιση του φαινομένου.
Αν πάντως ο ιός εξαπλωθεί ανεξέλεγκτα, κάτι που οι χώρες του G-20 ανέφεραν πως δεν θα το επιτρέψουν, ίσως αποτελέσει σημαντική απειλή τόσο για τη Δυτική Αφρική όσο και δυνητικά για την παγκόσμια οικονομία, καθώς μόνο η παγκόσμια τουριστική βιομηχανία υπολογίζεται σε 3 τρισ. δολάρια ετησίως.
Από την πανούκλα και την ευλογιά που αφάνισε το 20% του πληθυσμού της Αθήνας το 430 π.Χ. πάντως, ως τη μάστιγα της εποχής του Ιουστινιανού το 541 μ.Χ. και τη μαύρη πανώλη (ή Μαύρος Θάνατος) του 1334, οι επιπτώσεις ήταν καταστροφικές.
Αμεσες επιπτώσεις

Τα τελευταία 110 χρόνια π.χ., μόνο τρεις πανδημίες γρίπης σκότωσαν περισσότερους από 40 εκατομμύρια ανθρώπους («ισπανική γρίπη» το 1918, «ασιατική γρίπη» το 1957 και «γρίπη Χονγκ Κονγκ» το 1968). Ακόμη όμως και σε ήπιες περιπτώσεις, όπως το ξέσπασμα της άτυπης πνευμονίας (SΑRS) το 2003 ή της γρίπης των πτηνών το 2006, και της γρίπης των χοίρων του 2009 στον σύγχρονο (διασυνδεόμενο) κόσμο, οι επιπτώσεις ήταν άμεσες.
Σύμφωνα με μια μελέτη της Παγκόσμιας Τράπεζας, οι οικονομικές συνέπειες από μια «ήπια» πανδημία όπως η γρίπη του Χονγκ Κονγκ του 1968-1969 θα οδηγούσαν σε συρρίκνωση του παγκόσμιου ΑΕΠ κατά 2%, ενώ μια πανδημία «ευρείας κλίμακας», όπως αυτή της ισπανικής γρίπης του 1918-1920, θα οδηγούσε σε πτώση του παγκόσμιου ΑΕΠ σε ποσοστό μεγαλύτερο του 4%.
Και ευκαιρίες

Σε περίπτωση που η όποια πανδημία είναι τελικά ήπιας μορφής, σε γενικές γραμμές οι επιπτώσεις στις οικονομίες και στις αγορές είναι βραχύβιες και ίσως δημιουργηθούν ευκαιρίες για τους επενδυτές. Το 2003 π.χ. το ξέσπασμα του SARS, σε μια περίοδο μάλιστα που οι αγορές μάχονταν να ανακάμψουν από το «σκάσιμο» της τεχνολογικής «φούσκας» και τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, δεν απέτρεψε τελικά τη νέα μακροχρόνια ανοδική τάση των αγορών που μόλις ξεκινούσε.
Σε γενικές γραμμές, στο ακραίο σενάριο μιας ισχυρής έντασης πανδημίας, οι αναλυτές εκτιμούν πως οι μετοχές θα υποχωρήσουν, τα ομόλογα θα σημειώσουν κέρδη και ανάλογα με την ένταση του φαινομένου οι επενδυτές θα αναζητήσουν «ασφαλή λιμάνια» για τις επενδύσεις τους. Η ύφεση θα παραταθεί, οι τιμές των πρώτων υλών θα καταρρεύσουν και τα επιτόκια θα παραμείνουν χαμηλά.
Δείκτης ευαισθησίας

Περιοχές με ανελαστική αγορά εργασίας θα επηρεαστούν αρνητικά. Θα πληγούν ο αγροτικός τομέας, τα εμπορικά κέντρα, τα μπαρ, τα καζίνα, τα ταξίδια, ο τουρισμός, οι βασικές πρώτες ύλες, οι βιομηχανίες εντάσεως εργασίας, οι ασφαλιστικές εταιρείες και οι εταιρείες με υψηλό δείκτη ευαισθησίας στο φαινόμενο.
Στον αντίποδα, χώρες με ελαστική αγορά εργασίας και γενικά οι ισχυρές ανεπτυγμένες αγορές θα ευνοηθούν, όπως και οι βιομηχανίες εντάσεως κεφαλαίων, οι τηλεπικοινωνίες και οι τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες, το ηλεκτρονικό εμπόριο, η οικιακή ψυχαγωγία και τα ΜΜΕ, η υγειονομική περίθαλψη, η διακίνηση φορτίων και τα καταναλωτικά αγαθά οικιακής και προσωπικής φροντίδας.

Οι επιπτώσεις
Οι χώρες που βρίσκονται στη δίνη του κυκλώνα
Παρά το γεγονός ότι η Γουινέα, η Λιβερία και η Σιέρα Λεόνε είναι ήδη φτωχές χώρες, εν τούτοις η επιδημία του Εμπολα τις καθιστά μάλλον φτωχότερες, ενώ το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ έχει ήδη προειδοποιήσει ότι ο ιός κινδυνεύει να προκαλέσει επισιτιστική κρίση στη Δυτική Αφρική.

Οι χώρες οι οποίες βρίσκονται στην ακτίνα της κρίσης έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην παραγωγή ορισμένων αγροτικών προϊόντων και ο φόβος ότι θα επηρεαστούν οι τιμές είναι διάχυτος. Ορισμένα εμπορεύματα όπως το κακάο και ο καφές αναμένεται να επηρεαστούν σημαντικά, ενώ συνολικά οι εξαγωγές εμπορευμάτων της Λιβερίας αφορούν το σίδηρο, το καουτσούκ, την ξυλεία, τα διαμάντια, τον χρυσό, τον καφέ, το κακάο και το φοινικέλαιο, στη Σιέρα Λεόνε τον σίδηρο, τα διαμάντια, τα ρουμπίνια, τον χρυσό, τον καφέ και το κακάο, ενώ στη Ν. Γουινέα τον βωξίτη, την αλουμίνα, τον σίδηρο, τα διαμάντια, τον χρυσό, τον καφέ και το βαμβάκι.
Παράλληλα η Ακτή Ελεφαντοστού και η Γκάνα μπορεί να μη βρίσκονται στο επίκεντρο της κρίσης του Εμπολα, αλλά ήδη καταγράφουν τις επιπτώσεις του στις τιμές του κακάο, με αποτέλεσμα μεγάλες πολυεθνικές όπως η Nestle να ανησυχούν.
Η Ακτή Ελεφαντοστού, που καλύπτει σχεδόν το 40% της παγκόσμιας προσφοράς του κακάο, συνορεύει με τη Γουινέα και τη Λιβερία, τις δύο χώρες που έχουν πληγεί από τον ιό. Η Γκάνα διαθέτει το 20% της παγκόσμιας παραγωγής, ενώ στη Σιέρα Λεόνε το 90% των εξαγωγών προέρχεται από κόκκους καφέ και κακάο.
Οι ασθένειες, η ξηρασία και οι αυξανόμενες απαιτήσεις νέων αγορών είναι οι βασικοί παράγοντες που μαζί με το ξέσπασμα του ιού Εμπολα έχουν επηρεάσει άνευ προηγουμένου την παραγωγή της σοκολάτας. Παράλληλα αναμένεται να επηρεασθούν οι φαρμακοβιομηχανίες και ο τομέας της βιοτεχνολογίας, ενώ ο ιός καθορίζει την παραγωγή μεγάλων ορυχείων και φρενάρει τις επενδύσεις της Κίνας στην Αφρική.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Οικονομία
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk