«Η καρδιά µου είναι ιρανική, το αίµα µου είναι ιρανικό, η κουλτούρα µου είναι ιρανική, αλλά ύστερα από τόσα χρόνια στη Γαλλία έχω γίνει Γαλλίδα» λέει η Μαριάν Σατραπί. «Μου αρέσει, ας πούµε, να συζητάω για… τυρί. Μου αρέσει να µιλάω γρήγορα και να λέω “πο-πο-πο” όλη την ώρα. Αν ήµουν άνδρας θα έλεγα ότι “το Ιράν είναι η µητέρα µου, αλλά η Γαλλία είναι η σύζυγός µου”. Τη µητέρα σου τη δέχεσαι όπως είναι, τη σύζυγό σου την επιλέγεις, µπορείς να την απατήσεις ή να τη χωρίσεις. Γι’ αυτό µην αναζητάτε ιρανικό σινεµά στις ταινίες µου. ∆εν θα το βρείτε».Η Μαριάν Σατραπί έχει γούστο. Την παρατηρώ ενώ κάθεται στη βεράντα µιας βίλας στο Λίντο της Βενετίας. Μιλάει πολύ γρήγορα (αγγλικά) αναβοσβήνοντας το ένα Marlboro Lights µετά το άλλο. Χωρίς να το επιδιώκει, εκπέµπει µια νευρικότητα. Είναι στη φύση της. Μια πληθωρική γυναίκα 42 ετών, διαυγής, που δεν µασάει τα λόγια της και εκφράζεται ακριβώς όπως νιώθει.
Τον περασµένο Σεπτέµβριο η Σατραπί βρέθηκε στη Βενετία µε αφορµή τη δεύτερη µεγάλου µήκους ταινία της, «Κοτόπουλο µε δαµάσκηνα», την οποία γύρισε µε τον Βενσάν Παρονό, συν-σκηνοθέτη της και στην «Persepolis», πρώτη δουλειά της στον κινηµατογράφο. Η «Persepolis», µια ασπρόµαυρη ταινία κινουµένων σχεδίων βασισµένη στο εικονογραφηµένο µυθιστόρηµα της Σατραπί (που την είχε ήδη κάνει διάσηµη όταν εκδόθηκε για πρώτη φορά τον Νοέµβριο του 2000), ήταν µια ευφάνταστη µατιά στην πατρίδα της το Ιράν µέσα από την ιστορία της οικογένειάς της. Εφθασε ως τα Οσκαρ (υποψηφιότητα στην κατηγορία καλύτερης ταινίας κινουµένων σχεδίων).
Η ιδέα της ταινίας «Κοτόπουλο µε δαµάσκηνα» (που επίσης βασίζεται σε εικονογραφηµένο µυθιστόρηµα της Σατραπί) γεννήθηκε αµέσως µετά το τέλος των γυρισµάτων της «Persepolis». Το «Κοτόπουλο» τοποθετείται στην Τεχεράνη του 1958 και παρακολουθεί την ιστορία ενός βιολιστή ονόµατι Νασέρ Αλί Καν ( Ματιέ Αµαλρίκ ), ο οποίος χάνει τη διάθεσή του για ζωή όταν η γυναίκα του ( Μαρία ντε Μεντέιρος ) καταστρέφει το βιολί του. Ο Νασέρ παραιτείται από τα πάντα και αποφασίζει να πεθάνει, στοιχειωµένος συγχρόνως από το όραµα της Ιράν ( Γκολισφτέχ Φαραχανί ), της µοναδικής γυναίκας που αγάπησε πραγµατικά χωρίς ωστόσο ποτέ να ακολουθήσει µαζί της τον δρόµο που όριζε η καρδιά του. «Ασφαλώς, το όνοµα Ιράν χρησιµοποιείται µεταφορικά στην ταινία» λέει η σκηνοθέτρια. «Είναι το όνοµα του απραγµατοποίητου έρωτα, αλλά την ίδια ώρα ένα σύµβολο για τη δηµοκρατία. Η δηµοκρατία δεν µπόρεσε να αναπνεύσει στο Ιράν τη δεκαετία του 1950. Βλέπω την ταινία µου ως µια κραυγή για τη χαµένη πατρίδα. Αυτό δεν σηµαίνει ότι δεν την αγαπάµε, αλλά µας σκοτώνει κάθε µέρα και από λίγο».
Αν όµως για τη Σατραπί υπάρχει ένα σύγχρονο πολιτικό σχόλιο στην ταινία αυτό είναι «ο ύµνος για την αγάπη. Σε µια εποχή όπου η ζωή µας κατακλύζεται από το πραγµατικό, είτε αυτό λέγεται ειδήσεις είτε reality TV, ίσως χρειαζόµαστε και πάλι τη φαντασία. Να πούµε “αγαπώ ένα γλυπτό. Αγαπώ την τέχνη”. Μέσα από τη φαντασία και την τέχνη µπορούµε να βρούµε κάτι κοινό. Ενα σλόγκαν όπως “Υπήρχε κάποτε στην Τεχεράνη ένας άνδρας ονόµατι Νασέρ Αλί Καν που στις 22 Νοεµβρίου του 1958 πέθανε επειδή αγαπούσε µια γυναίκα” ενδεχοµένως να είναι πολύ πιο ισχυρό από οποιοδήποτε άλλο σλόγκαν για το Ιράν».
Η Μαριάν Σατραπί παραδέχεται ότι η οργή για την ταλαιπωρία της χώρας της είναι πια µειωµένη σε σχέση µε το παρελθόν. «Κατάλαβα ότι όταν είσαι οργισµένος κινδυνεύεις να συµπεριφερθείς σαν αυτούς που σε έχουν εξοργίσει. Σηµάδια υπάρχουν βέβαια, αλλά δεν νοµίζω ότι έχω το δικαίωµα να µιλήσω γι’ αυτά εφόσον κατοικώ στη Γαλλία, είµαι επιτυχηµένη και κάνω ό,τι θέλω. Αν αρχίσω εγώ να παραπονιέµαι, τι θα πρέπει να κάνουν οι άνθρωποι που µένουν στο Ιράν;». Το περίεργο είναι ότι αρνείται κάθε επαφή µε την ιρανική κοινότητα στο Παρίσι.
«Μου αρέσουν απλώς οι ωραίοι άνθρωποι» εξηγεί. «Το να είσαι Ιρανός δεν σηµαίνει αυτοµάτως ότι είσαι καλός. Στο Παρίσι υπάρχουν 9.000 Ιρανοί και 10.000.000 Γάλλοι. Ως ποσοστό οι ωραίοι Γάλλοι θα πρέπει να είναι περισσότεροι από τους ωραίους Ιρανούς». Αλλωστε οι έννοιες της κοινότητας και του έθνους δεν τη συγκινούν. «Σιχαίνοµαι να ακούω ανθρώπους να λένε ότι είναι υπερήφανοι που είναι Αµερικανοί, Γάλλοι ή οτιδήποτε. Πώς είναι δυνατόν να είσαι υπερήφανος για κάτι για το οποίο ποτέ δεν έχεις κάνει απολύτως τίποτε στη ζωή σου; Μπορείς να είσαι υπερήφανος που έχεις προσφέρει κάτι καλό ή που πέτυχες, όχι επειδή είσαι Γάλλος, κι αυτό επειδή ένας Γάλλος κοιµήθηκε µε µία Γαλλίδα». Κάτι που επίσης σιχαίνεται είναι η πατριαρχία. «Πάντοτε πίστευα ότι ο µεγαλύτερος εχθρός της δηµοκρατίας δεν είναι ο άνθρωπος, δεν είναι το καθεστώς ή η κυβέρνηση. Είναι η πατριαρχία. Σε ένα δικτατορικό καθεστώς, όπως ακριβώς ένας πατέρας αποφασίζει για τη µοίρα της κόρης του, έτσι και ο δικτάτορας αποφασίζει για τον λαό του. Και αυτό δεν ισχύει µόνο στο Ιράν, αλλά και σε κράτη όπως η Ιταλία όπου για τον Σίλβιο Μπερλουσκόνι “γυναίκα” σηµαίνει “βυζιά”».
«Δεν υπάρχει καλλιτέχνης που να μην έχει μέσα του έστω και μια μικρή δόση ναρκισσισμού» λέει η Μαριάν Σατραπί. «Οταν αφιερώνεις τόσο πολύ χρόνο για να εκθέσεις το έργο σου στον κόσμο, όταν περιμένεις να δεις την υποδοχή και θέλεις τόσο πολύ να ακούσεις το χειροκρότημα, τότε είσαι νάρκισσος, σ’ αρέσει δεν σ’ αρέσει. Είναι καλό λοιπόν να το αποδέχεσαι». Η Σατραπί δίνει ένα προσωπικό παράδειγμα, τον γάμο της. Οταν παντρεύτηκε, πριν από 15 χρόνια, είχε ήδη συμφωνήσει με τον σύζυγό της ότι «πρώτα η δουλειά μου και κατόπιν εσύ. Αν έλεγα το αντίθετο θα έλεγα ψέματα και θα ήταν χειρότερα. Τώρα εξακολουθούμε να είμαστε παντρεμένοι και περνάμε θαυμάσια».
Η ταινία «Κοτόπουλο με δαμάσκηνα» προβάλλεται στις αίθουσες σε διανομή Seven Films
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
