ΤΟ ενδιαφέρον του ιατρικού κόσμου είναι αυτές τις ημέρες στραμμένο στις ΗΠΑ δεδομένου ότι εκεί λαμβάνει χώραν μια συνάντηση καθοριστική για το μέλλον των μεταμοσχεύσεων ζωικών οργάνων στον άνθρωπο, διαδικασία η οποία περιγράφεται με τον όρο ξενομεταμόσχευση (xenotransplantation). Η σύσκεψη οργανώνεται από την Υπηρεσία Δημόσιας Υγείας των ΗΠΑ πριν από την έκδοση των οδηγιών οι οποίες θα καθορίζουν τις συνθήκες κάτω από τις οποίες θα γίνονται αυτού του είδους οι μεταμοσχεύσεις.


Το γεγονός ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται ένα βήμα από το να επιτρέψουν την ευρεία κλινική εφαρμογή της ξενομεταμόσχευσης έχει θορυβήσει τους διεθνείς επιστημονικούς κύκλους, οι οποίοι εκτιμούν ότι πρόκειται για μια βιαστική και πολύ πιθανόν επικίνδυνη για τη δημόσια υγεία ενέργεια. Ο κίνδυνος, σύμφωνα με τους ειδικούς, εντοπίζεται στην πιθανότητα μετάδοσης ζωικών ιών στους ανθρώπους και στην πρόκληση θανατηφόρων επιδημιών.


Είναι χαρακτηριστικό ότι το τελευταίο εξώφυλλο της ευρωπαϊκής επιστημονικής επιθεώρησης «Nature» εικονογραφείται από έναν τεράστιο χοίρο (ζώο από το οποίο θα λαμβάνονται τα προς μεταμόσχευση όργανα) το οποίο προσπαθούν να τιθασεύσουν μικροσκοπικοί επιστήμονες.


Η ιδέα για τη μεταμόσχευση χοίρειων οργάνων σε ανθρώπους δεν είναι καινούργια. Εξάλλου προτού η γενετική μηχανική κάνει άφθονη την ινσουλίνη, οι διαβητικοί έπαιρναν τη χοίρεια μορφή της. Ωστόσο η μεταφορά οργάνων από ζώα σε ανθρώπους ενέχει πολύ περισσότερες δυσκολίες από τη χορήγηση ζωικών πρωτεϊνών σε ανθρώπους. Το πρώτο πράγμα που πρέπει να εξασφαλίσει κανείς σε αυτή την περίπτωση είναι η απόρριψη του μοσχεύματος. Οταν χοίρεια όργανα μεταφέρονται σε ανθρώπους καταστρέφονται μέσα σε λίγα λεπτά από το ανθρώπινο αμυντικό σύστημα, το οποίο αναγνωρίζει ότι είναι ξένα. Η αναγνώριση βασίζεται σε μια ομάδα γλυκοπρωτεϊνών, οι οποίες είναι χαρακτηριστικές για τους χοίρους και απουσιάζουν από τους ανθρώπους. Οι προσπάθειες των επιστημόνων τα τελευταία χρόνια είχαν επικεντρωθεί στον «εξανθρωπισμό» των χοίρειων πρωτεϊνών ώστε αυτές να περνούν απαρατήρητες από το ανθρώπινο αμυντικό σύστημα.


Με δεδομένο ότι η επιτυχημένη μεταμόσχευση ζωικών οργάνων σε ανθρώπους θα μπορούσε στο μέλλον να σώσει χιλιάδες ζωές, είναι θεμιτό να εύχεται κανείς την ταχεία πρόοδο της επιστήμης σε αυτό τον τομέα και κατ’ επέκταση το σύντομο πέρασμα από το εργαστήριο στις κλινικές δοκιμές.


Εδώ ακριβώς έγκειται το πρόβλημα. Ευρωπαίοι αλλά και αμερικανοί επιστήμονες εκτιμούν ότι παρά τις προόδους, οι οποίες υπόσχονται να αποτρέψουν την απόρριψη του μοσχεύματος, η επιστήμη δεν είναι σήμερα σε θέση να αποτρέψει κάτι εξίσου σημαντικό: το πέρασμα χοίρειων ιών σε ανθρώπους. Οι φόβοι των ερευνητών βασίζονται στο γεγονός ότι πολλοί χοίρειοι ιοί φτιάχνουν το περίβλημά τους από πρωτεΐνες όμοιες με αυτές του ξενιστή τους. Ετσι μαζί με το «εξανθρωπισμένο» χοίρειο όργανο, το οποίο θα ξεγελάσει το ανθρώπινο αμυντικό σύστημα, είναι πιθανόν να εισέλθουν στον δέκτη του οργάνου και ιοί για τους οποίους ούτε εκείνος ούτε ο υπόλοιπος πληθυσμός έχει αντισώματα….


Αυτό που ελπίζει να πετύχει με τη σύσκεψη η αμερικανική Υπηρεσία Δημόσιας Υγείας είναι η σαφέστερη και πληρέστερη καταγραφή όλων των απόψεων αλλά και των αντιδράσεων μιας ενημερωμένης (όπως ελπίζει) κοινής γνώμης, ώστε να βρεθεί, ει δυνατόν, η σολομώντειος λύση.