Στις 2 Ιουνίου 1946 γεννήθηκε η Ιταλική Δημοκρατία, μέσα από την καθολική ψήφο των πολιτών της, με τις γυναίκες να συμμετέχουν για πρώτη φορά στην εκλογική διαδικασία. Αποκατέστησε τη θέση της μεταξύ των δημοκρατικών κρατών, έναν δρόμο που η Ελλάδα επρόκειτο να ακολουθήσει σχεδόν τρεις δεκαετίες αργότερα.
Παρότι σφυρηλατήθηκαν μέσα από διαφορετικές ιστορικές δοκιμασίες, οι δύο χώρες κατάφεραν να υπερβούν τις δικτατορίες του 20ού αιώνα και να οικοδομήσουν δημοκρατίες θεμελιωμένες στο κράτος δικαίου και στον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ενταγμένες πλήρως στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το ΝΑΤΟ και τα Ηνωμένα Έθνη.
Σήμερα, η Ιταλία και η Ελλάδα απολαμβάνουν άριστες διμερείς σχέσεις, οικοδομημένες πάνω σε μια σταθερή συνέργεια μεταξύ των κυβερνήσεών τους – όπως επιβεβαιώθηκε και κατά τη Σύνοδο που πραγματοποιήθηκε στη Ρώμη τον Μάιο του 2025 – καθώς και σε κοινές προτεραιότητες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των διεθνών οργανισμών. Οι δύο χώρες θεωρούν τη «Διευρυμένη Μεσόγειο», που εκτείνεται έως την Ερυθρά Θάλασσα και τη Μέση Ανατολή, ένα καίριο σταυροδρόμι για τη διεθνή ασφάλεια και ευημερία. Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών αναταράξεων, από το Σαχέλ ως τη Βαλτική Θάλασσα, η Ρώμη και η Αθήνα παραμένουν προσηλωμένες στην προστασία της νότιας πτέρυγας της Ευρώπης, στη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, στην αναζήτηση διαπραγματευτικής λύσης στις συγκρούσεις της Μέσης Ανατολής και στη διασφάλιση της ασφαλούς ναυσιπλοΐας. Την κοινή αυτή στρατηγική αντίληψη επανέλαβαν οι Πρωθυπουργοί Τζόρτζια Μελόνι και Κυριάκος Μητσοτάκης στο «Europe Gulf Forum», που πραγματοποιήθηκε στη Costa Navarino πριν από δύο εβδομάδες.
Εδώ και χρόνια, η Ιταλία και η Ελλάδα στηρίζουν την ενταξιακή πορεία των Δυτικών Βαλκανίων στην ΕΕ, όπως υπογράμμισαν πρόσφατα οι Υπουργοί Εξωτερικών Αντόνιο Ταγιάνι και Γιώργος Γεραπετρίτης στη Διακήρυξη της Μπρατισλάβα με τη «Ομάδα Φίλων των Δυτικών Βαλκανίων». Εξίσου καθοριστικής σημασίας, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι η πλήρης εφαρμογή του νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, η προώθηση μιας ισορροπημένης ενεργειακής μετάβασης, καθώς και η διασφάλιση επαρκούς χρηματοδότησης για την αγροτική πολιτική και την πολιτική συνοχής.
Οι ιδιαίτερα αναπτυγμένες οικονομικές σχέσεις, που εδράζονται στη στενή διασύνδεση και συμπληρωματικότητα των δύο παραγωγικών συστημάτων, αποτελούν επίσης έναν από τους βασικούς πυλώνες της ιδιαίτερης συνεργασίας μεταξύ των χωρών μας. Το 2025, το διμερές εμπόριο ανήλθε σχεδόν στα 12 δισεκατομμύρια ευρώ. Η Ιταλία αποτελεί την πρώτη παγκόσμια αγορά για τα ελληνικά προϊόντα, ενώ οι εξαγωγές της προς την Ελλάδα υπερβαίνουν εκείνες προς μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης, της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής. Κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες, κι ενώ πολλοί ξένοι επενδυτές αντιμετώπιζαν με επιφύλαξη την ελληνική οικονομία, μεγάλες ιταλικές επιχειρήσεις επέλεξαν να επενδύσουν και να συνεχίσουν να επενδύουν στην Ελλάδα, σε καίριους τομείς όπως η ενέργεια, οι μεταφορές, οι ψηφιακές υποδομές και η αγροδιατροφική βιομηχανία. Ο τουρισμός αποτελεί ένα ακόμη χαρακτηριστικό παράδειγμα. Το 2025, 2,2 εκατομμύρια Ιταλοί επισκέφθηκαν την Ελλάδα, ενώ 700.000 Έλληνες ταξίδεψαν στην Ιταλία. Παράλληλα, ενισχύεται ολοένα και περισσότερο το ενδιαφέρον για κοινές πρωτοβουλίες με στόχο την ανάδειξη λιγότερο γνωστών προορισμών και την προώθηση ενός πιο βιώσιμου μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης.
Η Ιταλία και η Ελλάδα είναι δύο πολιτιστικές υπερδυνάμεις. Η κληρονομιά του ελληνικού και του ρωμαϊκού πολιτισμού, λίκνο της ευρωπαϊκής και της δυτικής ταυτότητας, εξακολουθεί να αντιπροσωπεύει μια μοναδική πυξίδα για τις σημερινές ευρωπαϊκές κοινωνίες.
Η πολιτιστική συνεργασία μεταξύ Ιταλίας και Ελλάδας παραμένει, συνεπώς, υψίστης σημασίας. Κατά τη διάρκεια του Ιουνίου, το ιταλικό Υπουργείο Πολιτισμού θα παρουσιάσει την έκθεση «Η Ελλάδα και οι θαλάσσιοι δρόμοι προς τη Δύση. Το ναυάγιο του Στενού του Οτράντο» στο Βυζαντινό Μουσείο, σε συνεργασία με την Ιταλική Αρχαιολογική Σχολή, και την έκθεση «Έμπνευση: Αρχαία Ελληνική Τέχνη στην Ιταλία» (Μουσείο της Ακρόπολης), σε συνεργασία με το Μουσείο της Ακρόπολης, δύο δράσεις που αναδεικνύουν τον βαθύ ιστορικό και πολιτιστικό δεσμό που συνδέει τις χώρες μας. Παράλληλα, οι εκδηλώσεις που διοργανώνουν η Πρεσβεία και το Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο περιλαμβάνουν τις συναυλίες της Ακαδημίας του Maggio Musicale Fiorentino στην Αθήνα και τη Ρόδο, καθώς και την έκθεση «Maria La Callas: Η ιταλική τέχνη των κοστουμιών της ταινίας», που εγκαινιάστηκε στο Μουσείο Μπενάκη.
Ογδόντα χρόνια μετά την ανακήρυξη της Ιταλικής Δημοκρατίας, η Ιταλία και η Ελλάδα έχουν καταστεί πρότυπα πολιτικής και οικονομικής σταθερότητας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Μεσογείου. Μοιραζόμαστε μια κοινή ιστορία και μια βαθιά φιλία. Και οι δύο χώρες αντιμετωπίζουμε πρωτόγνωρες προκλήσεις, σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου οι παραδοσιακές σταθερές έχουν εκλείψει.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι δυνατότητες ενίσχυσης της συνεργασίας και ανάπτυξης νέων μορφών συνεργασίας σε όλα τα επίπεδα παραμένουν εξαιρετικά σημαντικές και αξίζει να διερευνηθούν περαιτέρω.
Ως Πρέσβυς της Ιταλίας, πρόκειται για ένα έργο το οποίο είμαι υπερήφανος που συνεχίζω να επιτελώ, και εκφράζω την ειλικρινή μου ευγνωμοσύνη προς τις ελληνικές Αρχές, τους θεσμούς και τους φορείς για την ανεκτίμητη στήριξη που μου έχουν παράσχει κατά τη διάρκεια των δύο και πλέον ετών της θητείας μου στην Αθήνα.
Viva la Repubblica Italiana! Ζήτω η Ελληνική Δημοκρατία!
Ο κ. Πάολο Κουκούλι είναι Πρέσβυς της Ιταλίας στην Ελλάδα.
