Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Τον Δημήτρη Αμεδαλιώτη δύσκολα μπορεί να τον χωρέσει ο τόπος. Το λέει και ο ίδιος, αλλά το καταλαβαίνεις αμέσως όταν τον δεις σε μια από τις περφόρμανς του. Πρόσφατα, στο πλαίσιο της 9ης Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης, παρουσίασε το έργο «το α(λ)λόφυτο» στο Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού και τη Λιμνοθάλασσα Καλοχωρίου. Κι όμως, ακόμη και μέσα στην απεραντοσύνη του τοπίου, δεν χάθηκε στιγμή. Αντίθετα, κατάφερε να επιβάλει τη σχεδόν απόκοσμη παρουσία του που έμοιαζε να συνομιλεί με τον ίδιο τον ορίζοντα όπως και με παραδόσεις και αφηγήσεις που έχουν περάσει από στόμα σε στόμα και έχουν καταγραφεί σε κείμενα. Αυτός ο έκκεντρος διάλογος ανθίζει απ’ ότι φαίνεται στην περίπτωσή του εκτός των μεγάλων πόλεων. Οπως στο Ναύπλιο αυτή την περίοδο, μέσα από ένα σώμα έργων που παρουσιάζεται στον χώρο του Poeme, κοντά στο κέντρο της πόλης. «Δεν έχω ιδιαίτερη σχέση με το Ναύπλιο. Ομως, η παρουσίαση του έργου μου στις μικρές πόλεις, τα χωριά και τα νησιά με βοηθάει σημαντικά στην καλλιτεχνική μου εξέλιξη, ειδικά στον σχεδιασμό των επιτελεστικών μου αφηγήσεων, καθώς η ύπαιθρος με ωθεί δημιουργικά σε έναν άμεσο διάλογο με θρύλους της προφορικής μας παράδοσης» θα εξηγήσει στο Βήμα.
Σε αυτόν τον χώρο λοιπόν, παρουσιάζει μια σειρά από assemblages-συνθέσεις έτοιμων αντικειμένων, που έχει συλλέξει και έχει συνδέσει μεταξύ τους σε εύθραυστες δομές ισορροπίας -σε ορισμένες περιπτώσεις θυμίζουν τα ίχνη που αφήνει μια έκρηξη πίσω της. Στο σύνολό τους συγκροτούν ένα δώμα «αλλόκοτων» γλυπτικών αντικειμένων: Υλικά που συγκρούονται, ενώνονται, διαλύονται και ξανασυντίθενται, δημιουργώντας έργα που μοιάζουν να βρίσκονται σε συνεχή μεταμόρφωση. Ο τίτλος της έκθεσης τα λέει όλα: «Cabinet des Curiosités». Ενα δικό του δωμάτιο γεμάτο παράξενα και σπάνια αντικείμενα, ένας μικρός κόσμος που προσπαθεί να χωρέσει ολόκληρο το σύμπαν του. «Οι συνθέσεις μου προκύπτουν από τη συσσώρευση, τη συναρμολόγηση και την ενεργοποίηση υλικών και αντικειμένων, μετατρέποντας τον χώρο και τον χρόνο σε πεδίο ψυχαναλυτικής πάλης ανάμεσα στο σώμα, το τοπίο και την ιστορία. Μέσα από αυτές τις διαδικασίες υπάρχουν έννοιες ταυτότητας, συλλογικής εμπειρίας και σχέσης της σύγχρονης κουλτούρας με τον τόπο και το παρελθόν».
«Η αταξία των διαρρηγμένων κιβωτίων» (2024)
Αχρηστοι θησαυροί
Και μιλάμε για υλικά ευτελή, απορριφθέντα, με δυο λόγια (ή με τη συνήθη οπτική), «σκουπίδια» τα οποία από την πρώτη στιγμή αντιμετωπίζει ως «θησαυρούς. «Δεν περιορίζομαι στην πιθανή χρηστικότητα ή στην αχρηστία ενός τυχαίου ευρεθέντος αντικειμένου του σύγχρονου αστικού μας πολιτισμού, και ίσως αυτό διαφοροποιεί τη ματιά μου σε σχέση με την έννοια της υλικότητας. Αυτό που με ελκύει στην ήρεμη παρατήρηση ενός αντικειμένου στη μέση του δρόμου είναι η οντότητά του, η πυκνότητά του, το βάρος του, η αφή του, το χρώμα του, ο ήχος του, η φθορά του χρόνου και ένα έντονο αίσθημα θαλπωρής ικανό να με σαγηνεύσει σε έναν συνειρμό σκέψεων, και βιωματικά να το εντάξω σε ένα γλυπτικό αφήγημα αφηρημένης εικόνας».
Παράλληλα, η δουλειά του τροφοδοτείται από θεωρητικά και λογοτεχνικά κείμενα, αλλά και από τη λαϊκή παράδοση. Οπως θα διευκρινίσει, η μελέτη δοκιμίων, όπως για παράδειγμα «Ο άνθρωπος και το κοχύλι» του γάλλου ποιητή και στοχαστή Πολ Βαλερύ, ενός σύντομου φιλοσοφικού κειμένου όπου το κοχύλι λειτουργεί ως αφετηρία στοχασμού πάνω στη γεωμετρία της φύσης και τον τρόπο που η ανθρώπινη σκέψη επιχειρεί να αποκωδικοποιήσει τη φυσική αρμονία, ή «Το λυκόφως των ειδώλων» του Φρίντριχ Νίτσε, ενός από τα ύστερα έργα του όπου συμπυκνώνεται η κριτική του στα φιλοσοφικά «είδωλα» της δυτικής παράδοσης και αμφισβητούνται καθιερωμένες ηθικές και μεταφυσικές βεβαιότητες, βοηθάει τον Αμεδαλιώτη να στοχαστεί πάνω σε σημειολογικές ερμηνείες που αφορούν τις οργανικές ύλες (για παράδειγμα το κοχύλι και το κέλυφος), ώστε να υπονομεύει «τον ιστορικό συμβολισμό τους κατά τη συλλογή τους και την ενσωμάτωσή τους σε ένα ατέρμονο σύνολο ετερόκλητων πραγμάτων». Παράλληλα, «τα ανθολόγια δημοτικών τραγουδιών και παραμυθιών με βοηθούν στην εκφορά μίας αυτοσχέδιας προφορικής διαλέκτου κατά τις επιτελεστικές μου αφηγήσεις υπό τη συνοδεία ήχων από πλέγματα αντικειμένων που εμψυχώνω επί τόπου, αλλά και υπό την ροή ενός μη ορισμένου χρόνου» όπως θα διευκρινίσει.
«Στερεοτυπίες» (2013)
Μια επιτελεστική λαογραφία
Κάπως έτσι, η δουλειά του μοιάζει να κινείται με άνεση ανάμεσα στην αρχαιολογία και την επιτέλεση. «Αν στις performances μου η απαγγελία μοιρολογιών και θρύλων δραματοποιείται υπό την συνθήκη μιας επιτελεστικής λαογραφίας, τότε στη συλλογή αντικειμένων λειτουργώ με μία αρχαιολογική προσέγγιση ενός απροσδιόριστου χρονικού γίγνεσθαι που φτάνει οργανικά ως το τώρα. Οι assemblageσυνθέσεις πραγμάτων δημιουργούν μικρόκοσμους, οι οποίοι φωλιάζουν άχρονες μνήμες και ακατέργαστες ύλες».
Και να φανταστεί κανείς ότι αυτός ο εκρηκτικός καλλιτέχνης της ύλης και της επιτέλεσης ξεκίνησε από τις δυο διαστάσεις, όμως αναπόφευκτα δεν μπορούσε να βρει στασίδι σε αυτές. «Ηθελα να μελετήσω εμπειρικά την ενέργεια και τη συμπεριφορά της ύλης μέσα στον χώρο υπό την πίεση των νόμων της βαρύτητας και των χημικών της αντιδράσεων. Προσπαθούσα να ερευνήσω τις απτικές και ηχητικές ποιότητες της ύλης και των αντικειμένων σε συνδυασμό με άπειρους τρόπους σύνδεσής τους μέσω μιας ατέρμονης χειρωνακτικής διαδικασίας, με όλα τα ενδεχόμενα ανοικτά, ακόμα και ενός απρόσμενου, «ατυχούς», κορεσμένου εικαστικού αποτελέσματος».
«Απλή κλίση των πτώσεων (Μέρος Α’)» (2021)
Aυτά τα, αναπάντητα επί της ουσίας, ερωτήματα που θέτει σχετικά με τη συμπεριφορά της ύλης, τον κάνουν να επιστρέφει τόσα χρόνια στο εργαστήριό του σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, απ’ όταν ολοκλήρωσε τον κύκλο σπουδών του στις Σχολές Καλών Τεχνών του Α.Π.Θ, της Koninkijke AkademieΓάνδης και του Chelsea College of Art Λονδίνου. «Ταυτόχρονα, συνειδητοποιώ πώς η επιμονή μου σε μία πολυαισθητηριακή προσέγγιση της τέχνης φέρει πολιτικό πρόσημο σήμερα, καθώς προτείνεται από την αγορά ο διαδικτυακός τρόπος θεώρησης των πάντων αντί της δια ζώσης επικοινωνίας με την πραγματικότητα. Από την άλλη, η συστηματική καλλιτεχνική μου ανησυχία συμβάλλει δραστικά στην κοινωνικοποίηση μου μέσα στο δημόσιο χώρο. Αυτή την κοινωνικοποίηση τη βιώνω έντονα στις performances μου , που μόλις συνειδητοποιώ ότι προκαλώ συγκίνηση και προβληματισμό στο κοινό, νιώθω πως αξίζει τον κόπο να ασχολούμαι ασταμάτητα με την τέχνη».
Στιγμιότυπο από την περφόρμανς «Το πλέγμα» (2024)
INFO
«Cabinet des Curiosités», χώρος τέχνης Poeme, Μπουμπουλίνας 15, Ναύπλιο ως τις 28/6
