Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Αυτές τις μέρες, τα ράφια των καταστημάτων στη Γαλλία που πωλούν κλιματιστικά και ανεμιστήρες θυμίζουν τα άδεια ράφια παντοπωλείων στη Σοβιετική Ένωση. Ο ανυπόφορος καύσωνας που πλήττει εδώ και μέρες τη χώρα, και έχει κοστίσει τη ζωή τουλάχιστον σε 1000 ανθρώπους, ωθεί τους Γάλλους σε «σαφάρι» προς αναζήτηση μηχανημάτων που θα ρίξουν τη θερμοκρασία. Πέραν όμως της ιδιότητάς τους να προσφέρουν ανακούφιση από τη ζέστη, τα κλιματιστικά γίνονται αντικείμενο οξείας πολιτικής αντιπαράθεσης.
Η Αριστερά, κυρίως το ακροαριστερό κόμμα της Ανυπότακτης Γαλλίας (LFI) υπό τον Ζαν Λυκ Μελανσόν, και οι Οικολόγοι, υπό τη Μαρίν Τοντελιέ, καταγγέλλουν την ανικανότητα της σημερινής κυβέρνησης Λεκορνύ αλλά και των προηγούμενων, ότι δεν έλαβαν σοβαρά υπόψη την κλιματική αλλαγή. Tόσο το LFI όσο και οι Οικολόγοι, αντιτάσσονται στην εγκατάσταση κλιματιστικών στα δημόσια κτίρια, με το επιχείρημα ότι η κλιματική κρίση θα επιδεινωνόταν περαιτέρω και θα επιβαρυνόταν και ο κρατικός προϋπολογισμός.
Στον αντίποδα, η ακροδεξιά Εθνική Συσπείρωση (RN) της Μαρίν Λεπέν, τάσσεται υπέρ την εγκατάστασης κλιματισμού άμεσα, σε όλες τις δημόσιες δομές -σχολεία νοσοκομεία, οίκοι ευγηρίας -, προκειμένου να προφυλαχθούν οι πολίτες και να αποτραπούν θάνατοι από τον καύσωνα. Την ίδια στιγμή, η κεντρώα κυβέρνηση του πρωθυπουργού Σεμπαστιέν Λεκορνύ, αλλά και ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, δέχονται τα πυρά όλης της αντιπολίτευσης για την ανεπάρκειά τους να χειριστούν τις ακραίες καιρικές συνθήκες και για το ότι η Γαλλία βρέθηκε απροετοίμαστη, παρότι η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, δεν αποτελεί νέο φαινόμενο.
Η πολιτική αντιπαράθεση για τον κλιματισμό, προσλαμβάνει μεγαλύτερο ενδιαφέρον ενόψει των προεδρικών εκλογών στη Γαλλία τον Απρίλιο του 2027: όλες σχεδόν οι δημοσκοπήσεις δίνουν νικητή, στον πρώτο γύρο, τον υποψήφιο της Ακροδεξιάς.
Οικολογία ή άνεση: ένα ψευδοδίλημμα
Όπως επισημαίνει σε άρθρο του για το ανεξάρτητο think tank, Telos, ο πολιτικός επιστήμων Ολιβιέ Κοστά, διευθυντής ερευνών στο CΝRS (Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Ερευνας) στη σχολή Πολιτικών Επιστημών του Παρισιού (Sciences Po), η δημόσια συζήτηση σχετικά με τον κλιματισμό στη Γαλλία, είναι απλουστευτική.
Από τη μια, οι φανατικοί οικολόγοι, που θεωρούν τους υποστηρικτές του κλιματισμού, εν δυνάμει εγκληματίες και εχθρούς του λαού και του πλανήτη. Από την άλλη, οι συντηρητικοί που υποστηρίζουν ότι οι Γάλλοι θα ήταν ανόητοι, αν ήταν οι μόνοι που θα στερούνταν αυτήν την ουσιώδη άνεση, και ότι οι οικολόγοι θέλουν να μας επιστρέψουν στην εποχή των σπηλαίων.
Τα γαλλικά κόμματα με το βλέμμα στις προεδρικές του 2027
Η Εθνική Συσπείρωση της Λεπέν προτείνει ένα σχέδιο για εγκατάσταση κλιματισμού σε όλους τους δημόσιους χώρους στη Γαλλία, το οποίο, σύμφωνα με την εφημερίδα Le Monde, είναι, προς το παρόν, πολύ ασαφές.
Με το βλέμμα στραμμένο στις προεδρικές εκλογές του Απριλίου 2027, η γαλλική Αριστερά, επιδιώκει να ισορροπήσει μεταξύ της λήψης μέτρων έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση του καύσωνα, και ταυτόχρονα να μη δώσει την εντύπωση ότι υποβιβάζει την αντιμετώπιση του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής. Όμως και το Σοσιαλιστικό Κόμμα και η ακροαριστερή Ανυπότακτη Γαλλία (LFI) και οι Οικολόγοι δυσκολεύονται να υποστηρίξουν μια ενεργοβόρα λύση, όπως η τοποθέτηση κλιματιστικών.
Επιπροσθέτως πώς θα μπορούσαν οι βουλευτές της Αριστεράς, να στηρίξουν μόνον μέτρα «περί πράσινης μετάβασης», όταν το θερμόμετρο ξεπερνά τους 40 βαθμούς σε πολλές περιοχές της Γαλλίας, και όταν οι ίδιοι, βρίσκονται στη γαλλική Εθνοσυνέλευση, της οποίας η αίθουσα κλιματίζεται; Γι αυτό και αρχίζουν να βάζουν νερό στο κρασί τους.
Τι λένε οι Οικολόγοι
Οι Οικολόγοι, που τον Ιούνιο του 2025, είχαν καταθέσει ένα πολύ επικριτικό ψήφισμα σχετικά με τη χρήση του κλιματισμού, αναφέροντας ότι επιδεινώνει την κλιματική αλλαγή, τώρα θεωρούν ότι το θέμα δεν είναι «ταμπού» και ότι «ότι ο κλιματισμός μπορεί να είναι μια λύση, ορισμένες φορές, όχι πάντα», κυρίως για τα νοσοκομεία, τα σχολεία, τους οίκους ευγηρίας.
Έσχατη λύση ο κλιματισμός για την Ανυπότακτη Γαλλία
Οι χώροι που φιλοξενούν ευάλωτους πληθυσμούς δικαιολογούν την τοποθέτηση κλιματιστικών, και για την Ανυπότακτη Γαλλία, η οποία, κατά τα άλλα, απορρίπτει αυτή τη λύση. Το σχέδιο του κόμματος για τον καύσωνα του 2025, πρότεινε να δοθεί προτεραιότητα στην εγκατάσταση κλιματιστικών στα νοσοκομεία, τα γηροκομεία και τα σχολεία. Την περασμένη Τρίτη, το LFI, παρουσίασε το ίδιο σχέδιο, με μια διαφοροποίηση: «Να εγκατασταθούν παντού ανεμιστήρες οροφής, ανεμιστήρες, αντηλιακές μεμβράνες, ακόμη και κλιματισμός όταν είναι απαραίτητο». Με άλλα λόγια, η Ανυπότακτη Γαλλία θεωρεί τον κλιματισμό ως έσχατη λύση.
Ένα πολύ σύνθετο ζήτημα
Το ζήτημα όμως σύμφωνα με τον πολιτικό επιστήμονα Ολιβιέ Κοστά, είναι πιο σύνθετο. Οι πολέμιοι του κλιματισμού επισημαίνουν ότι συμβάλλει στην επιδείνωση του προβλήματος καθώς καταναλώνει τεράστιες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας. Γι αυτό, και οι οικολόγοι προτείνουν άλλες λύσεις, όπως η φύτευση μεγάλων δέντρων, η θερμομόνωση των κατοικιών, η προσαρμογή της αρχιτεκτονικής των κτιρίων, η δημιουργία πράσινων στεγών.
Στις χώρες όπου το ενεργειακό μείγμα εξακολουθεί να εξαρτάται από τα ορυκτά καύσιμα, η χρήση του κλιματισμού συμβάλλει έμμεσα στην υπερθέρμανση του πλανήτη. Στη Γαλλία, όμως, όπου η ηλεκτρική ενέργεια προέρχεται σε μεγάλο βαθμό, από την πυρηνική και την υδροηλεκτρική παραγωγή, αυτό δεν ισχύει στον ίδιο βαθμό.
Ωστόσο, κατά τη διάρκεια των περιόδων καύσωνα, ορισμένοι πυρηνικοί αντιδραστήρες αντιμετωπίζουν προβλήματα ψύξης, ενώ η έλλειψη νερού μειώνει την παραγωγική ικανότητα των υδροηλεκτρικών φραγμάτων. Επομένως, ο κίνδυνος εκτεταμένων διακοπών ρεύματος, όπως εκείνων που έχουν σημειωθεί στην Καλιφόρνια ή στην Ισπανία, είναι υπαρκτός.
Κοινωνική και ηθική διάσταση του κλιματισμού
Σε αυτές τις παραμέτρους, ο Κοστά προσθέτει και την κοινωνική και την ηθική διάσταση του κλιματισμού, ο οποίος εξακολουθεί να αποτελεί προνόμιο μιας μειονότητας του παγκόσμιου πληθυσμού, ενώ οι αρνητικές του συνέπειες –η ρύπανση, η επιβάρυνση των ηλεκτρικών δικτύων και η επιδείνωση της κλιματικής αλλαγής–, επηρεάζουν τους πάντες.
Σε περιβάλλον κοινωνικής και περιβαλλοντικής κρίσης, δεν είναι άδικο ορισμένοι άνθρωποι να μπορούν να προστατεύονται από τη ζέστη, ενώ άλλοι υφίστανται τις συνέπειές της με πολύ πιο σκληρό τρόπο;
Καύσωνες μια πραγματική απειλή – Μείωση της παραγωγικότητας
Οι καύσωνες δεν αποτελούν απλώς μια ενόχληση που οι εύποροι επιδιώκουν να αποφύγουν· συνιστούν πραγματική απειλή για τη ζωή. Το 2022, περισσότεροι από 60.000 θάνατοι στην Ευρώπη αποδόθηκαν άμεσα στις υψηλές θερμοκρασίες, σύμφωνα με μελέτη της επιθεώρησης The Lancet.
Θύματα αυτών των ακραίων συνθηκών ήταν κυρίως οι ηλικιωμένοι, τα βρέφη, οι άνθρωποι με χρόνιες παθήσεις, και όσοι εκτελούν βαριές χειρωνακτικές εργασίες. Ο κλιματισμός δεν αποτελεί πλέον πολυτέλεια, αλλά μέσο προστασίας των πιο ευάλωτων. Επιπροσθέτως, μελέτες έχουν δείξει ότι όταν η θερμοκρασία υπερβαίνει τους 26°C, η παραγωγικότητα στην εργασία μειώνεται κατά 10% έως 15%.
Προσαρμογή στη νέα πραγματικότητα
Το πραγματικό πρόβλημα, καταλήγει ο Κοστά, δεν είναι ο κλιματισμός, αλλά ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιείται. Η χρήση κλιματισμού δεν σημαίνει ότι αρνείται κανείς την ύπαρξη της κλιματικής αλλαγής, ούτε ότι παραιτείται από την προσπάθεια να την αντιμετωπίσει. Η απαγόρευσή του κλιματισμού εκ των προτέρων, χωρίς να προτείνονται εναλλακτικές λύσεις, θα ήταν, σαν να απαγορεύαμε τις ομπρέλες με την ελπίδα ότι έτσι θα σταματούσε να βρέχει.
Πριν από είκοσι χρόνια, ένας καύσωνας με θερμοκρασίες που έφθαναν τους 40°C, στη Γαλλία ήταν ένα εξαιρετικά σπάνιο φαινόμενο που δεν δικαιολογούσε την εγκατάσταση κλιματισμού. Σήμερα, όμως, έχει μετατραπεί σε μια επαναλαμβανόμενη πιθανότητα κάθε καλοκαίρι. Η άρνηση προσαρμογής σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, ισοδυναμεί με άρνηση της ίδιας της πραγματικότητας και θέτει σε κίνδυνο τον πληθυσμό.
