Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Κάθε φορά που τα πνεύματα οξύνονταν και ο καβγάς άναβε στο θρυλικό αθηναϊκό διαμέρισμα των «Δύο Ξένων» στην οδό Μητσαίων, η αντίδραση της Ντένης Μαρκορά ήταν μία, εκφραζόταν με στεντόρεια φωνή και έμοιαζε εντελώς αδιαπραγμάτευτη: «Μαρούσκα, το Evian!».
Στην ελληνική pop κουλτούρα της χρυσής τηλεοπτικής δεκαετίας του ’90, μιας περιόδου που η χώρα έκανε τα πρώτα της μπουσουλήματα στον νεοπλουτισμό και την τηλεοπτική απενοχοποίηση, το συγκεκριμένο γαλλικό νερό δεν ήταν απλώς ένα πρακτικό μέσο ενυδάτωσης για να σβήνει τις εξάψεις της ντόπιας καθεστηκυίας τάξης. Αναδυόταν ως νέο status symbol.
Ένα τοπωνύμιο συνυφασμένο με την πολυτέλεια και τον σνομπισμό, ερμητικά κλεισμένο σε ένα μπουκάλι με το εμβληματικό λογότυπο των χιονισμένων κορυφών. Την ίδια εποχή, στις μητροπόλεις του εξωτερικού, το ίδιο ακριβώς μπουκάλι είχε αποκτήσει διαστάσεις φετίχ της βιομηχανίας του θεάματος – η Μαντόνα αλλά και πολλά ακόμα celebrities το μετέτρεψαν σε αντικείμενο λατρείας -, πιστοποιώντας πως το νερό μπορεί να είναι κάτι περισσότερο από απλώς εκ των ουκ άνευ μέσο επιβίωσης.
Σχεδόν τρεις δεκαετίες μετά από εκείνες τις περασμένες αλλά ουδόλως λησμονημένες ημέρες, το brand που ταυτίστηκε με τη ματαιοδοξία του εγχώριου lifestyle και βέβαια με τη διεθνή βιομηχανία της ευεξίας, είναι το επίκεντρο της διεθνούς διπλωματίας.
Το Evian-les-Bains, η ράθυμη, αριστοκρατική λουτρόπολη στα γαλλοελβετικά σύνορα, έχει μετατραπεί αυτές τις μέρες σε ένα αδιαπέραστο επιχειρησιακό φρούριο. Εκεί, στις όχθες της Λίμνης της Γενεύης, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν υποδέχτηκε τους ηγέτες των ισχυρότερων οικονομιών του πλανήτη για την κρίσιμη Σύνοδο Κορυφής των G7, επιβεβαιώνοντας με τον πλέον επίσημο τρόπο τον ρόλο της πόλης ως διαχρονικού γεωπολιτικού κόμβου.
Ένα μέρος που δεν παράγει απλώς ιαματικό νερό αλλά και Ιστορία.
Το θαύμα του 1789: Ο κυνηγημένος Μαρκήσιος και μια πέτρα στα νεφρά
Η εξέλιξη αυτού του μικρού, παγκοσμίως άγνωστου οικισμού της Άνω Σαβοΐας σε φαινόμενο δισεκατομμυρίων συνδέεται, παραδόξως, με τα απόνερα και βέβαια με το αίμα της Γαλλικής Επανάστασης.
Το 1789, χρονιά που το Παρίσι φλεγόταν και η γκιλοτίνα ετοιμαζόταν να γίνει το κυρίαρχο πολιτικό εργαλείο της χώρας, ένας Γάλλος ευγενής, ο Μαρκήσιος Jean-Charles de Laizer (ή de Lessert, όπως έμεινε γνωστός), αναζήτησε εναγωνίως καταφύγιο μακριά από τον όχλο. Προσπαθώντας να σώσει τη ζωή του, κατέφυγε στους πρόποδες των Άλπεων.
Ο Μαρκήσιος, ωστόσο, δεν υπέφερε μόνο από το άγχος της επιβίωσης αλλά από πέτρες στα νεφρά και ουρική αρθρίτιδα. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στο Evian, και ενόσω έκανε τους μοναχικούς του περιπάτους προσπαθώντας να ανακουφιστεί από τους πόνους, άρχισε να καταναλώνει τακτικά νερό από την πηγή που βρισκόταν στο κτήμα ενός ντόπιου χωρικού ονόματι Gabriel Cachat.
Μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, η θεαματική βελτίωση της υγείας του δεν άργησε να γίνει το θέμα συζήτησης της τοπικής κοινωνίας και να μονοπωλήσει κατόπιν τις ιατρικές αναφορές της εποχής. Εκείνο που οι επιστήμονες του 18ου αιώνα αντιμετώπισαν σχεδόν ως μεταφυσικό «θαύμα», η σύγχρονη γεωλογία το εξήγησε με απόλυτη ακρίβεια: Το μυστικό κρυβόταν στο οροπέδιο Gavot.
Κάθε σταγόνα βροχής και λιωμένου χιονιού που πέφτει εκεί, ταξιδεύει και φιλτράρεται υπομονετικά επί 15 ολόκληρα χρόνια μέσα από τα πλούσια σε ορυκτά πετρώματα και τις παγετωνικές άμμους των γαλλικών Άλπεων. Αυτή η νωχελική υπόγεια διαδρομή είναι που χαρίζει στο νερό την απόλυτα ισορροπημένη, μοναδική του περιεκτικότητα σε μεταλλικά στοιχεία και το ουδέτερο pH του, πριν αναβλύσει κρυστάλλινο στην επιφάνεια.
Το νερό ανακηρύχθηκε επίσημα ιαματικό το 1878 από τη Γαλλική Ακαδημία Ιατρικής. Η πηγή ονομάστηκε Source Cachat –το σημείο-ορόσημο όπου μέχρι και σήμερα ντόπιοι και επισκέπτες κάνουν ουρά για να γεμίσουν δωρεάν τα παγούρια τους– και η επιχειρηματική αξιοποίηση του «θαύματος» οδήγησε στην ίδρυση της πρώτης εταιρείας εμφιάλωσης. Το νερό μπήκε σε γυάλινες φιάλες, πωλούνταν στα φαρμακεία ως γιατρικό και ο μύθος μόλις είχε γεννηθεί.
Η Belle Epoque, ο Προυστ και τα παλάτια του νερού
Η μετάβαση από το ιατρικό εύρημα στο ιερό δισκοπότηρο του lifestyle δεν άργησε. Ο 19ος και ο πρώιμος 20ός αιώνας βρήκαν το Evian-les-Bains να λειτουργεί ως μαγνήτης για τη διεθνή crème de la crème. Δεν ήταν πλέον απλώς ένας τόπος όπου κατέφευγε κανείς για να θεραπεύσει τα νεφρά του. Αλλά ένα σκηνικό για να παρατηρήσεις και να σε παρατηρήσει η ελίτ της εποχής.
Η πόλη μεταμορφώθηκε με ιλιγγιώδεις ρυθμούς, καθώς η ευρωπαϊκή αριστοκρατία, οι βιομήχανοι και οι διανοούμενοι συνέρρεαν μαζικά. Ο συγγραφέας Μαρσέλ Προυστ περνούσε εκεί τα καλοκαίρια του, αναζητώντας τον χαμένο χρόνο και γράφοντας εκτενείς επιστολές, ενώ δεκαετίες αργότερα προσωπικότητες όπως η Γκρέτα Γκάρμπο, ο Έρολ Φλιν και ο Αγά Χαν επέλεγαν τον ίδιο προορισμό για να απομονωθούν από την πολλή συνάφεια του κόσμου.
Το χρήμα που έρεε σε ευθεία αναλογία με το νερό επενδύθηκε σε υποδομές παραδίδοντας μερικά από τα πιο εντυπωσιακά αριστουργήματα του κινήματος της Art Nouveau.
Το εκθαμβωτικό Palais Lumiere, άλλοτε ιδιοκτησία της οικογένειας των αδελφών Λυμιέρ που εφηύραν τον κινηματογράφο, χτίστηκε αρχικά ως ένα μνημειώδες ιαματικό κέντρο (Thermes) και σήμερα λειτουργεί ως εκθεσιακός χώρος, στεγάζοντας κομμάτια της πολιτιστικής κληρονομιάς της πόλης.
Το Καζίνο του Evian κατασκευάστηκε στα πρότυπα των μεγάλων ευρωπαϊκών σαλονιών, φιλοδοξώντας να γίνει –και σε μεγάλο βαθμό καταφέρνοντάς το– το αντίπαλο δέος του Μόντε Κάρλο.
Προκειμένου οι ζάμπλουτοι επισκέπτες να μην ταλαιπωρούνται ανηφορίζοντας από τις πηγές και τον παραλιακό πεζόδρομο της λίμνης προς τα υπερπολυτελή ξενοδοχεία τους στους λόφους, η πόλη κατασκεύασε το Funiculaire d’Evian-les-Bains. Πρόκειται για έναν καλωδιοκίνητο σιδηρόδρομο (βλ. Τελεφερίκ εδάφους), ένα τεχνολογικό θαύμα της εποχής με βαγόνια επενδυμένα με ξύλο, που κινούνταν αποκλειστικά για την εξυπηρέτηση της υψηλής κοινωνίας.
Το Hotel Royal και η αυτοκρατορία της σύγχρονης ευεξίας
Το απόγειο της αρχιτεκτονικής και κοινωνικής άνθησης αποτυπώθηκε –και παραμένει αναλλοίωτο μέχρι σήμερα– στο Hôtel Royal Evian Resort, το οποίο δεσπόζει επιβλητικά στη λεωφόρο Avenue du Leman. Το υπερπολυτελές θέρετρο, που φέρει περήφανα την ύψιστη διάκριση «Palace» (τίτλος που απονέμεται σε ελάχιστα, επιλεγμένα ξενοδοχεία της Γαλλίας που ξεπερνούν τα πέντε αστέρια), χτίστηκε το 1905 προς τιμήν του βασιλιά Εδουάρδου Ζ’ της Αγγλίας.
Η ειρωνεία της τύχης ήθελε τον Βρετανό μονάρχη να μην προλαβαίνει ποτέ να περάσει τις πύλες του, καθώς απεβίωσε πριν από τα επίσημα εγκαίνια, αφήνοντας πίσω του ένα κτίριο-ορόσημο με μνημειώδεις κήπους και εκπληκτικές νωπογραφίες του Gustave Jaulmes.
Με πανοραμική, απρόσκοπτη θέα στη Λίμνη της Γενεύης που απλώνεται σαν γαλάζιο χαλί κάτω από τα μπαλκόνια του, το Hotel Royal αποτελεί αυτές ακριβώς τις μέρες το επιχειρησιακό στρατηγείο και τον τόπο διαμονής των ηγετών του G7.
Στον πυρήνα της ξενοδοχειακής μονάδας, λειτουργεί το περίφημο evian®SPA – Hôtel Royal, ένας υπερσύγχρονος χώρος ευεξίας 1.200 τετραγωνικών μέτρων.
Το αρχιτεκτονικό του concept και οι θεραπείες του είναι αποκλειστικά δομημένες γύρω από τα τέσσερα στάδια του κύκλου ζωής του νερού: την ουράνια γέννηση, τη διείσδυση στα πετρώματα, την αποθήκευση στο υπέδαφος και την ανάδυση στην πηγή.
Παράλληλα, στην κεντρική πλατεία Place de la Liberation, στην καρδιά της παλιάς πόλης, οι υπερσύγχρονες εγκαταστάσεις Les Thermes evian® συνεχίζουν με σχολαστικότητα τη μακρά παράδοση της ποσιθεραπείας, των υδρομασάζ και των ιαματικών πρωτοκόλλων που καθιέρωσαν την περιοχή, προσελκύοντας όσους αναζητούν θεραπεία αλλά δεν μπορούν να κάνουν δίχως την πολυτέλεια.
Η γεωπολιτική σκιά: Από τον Ρούζβελτ στις Συμφωνίες της Αλγερίας
Πίσω βέβαια από τις πάλλευκες σαν τις κορφές των Άλπεων πετσέτες, τις συνεδρίες ευεξίας και τις ομπρέλες στα ιαματικά λουτρά, το Evian έκρυβε πάντα μια βαθιά, συχνά σκοτεινή, πολιτική ιστορία. Η γεωγραφική του θέση το καθιστούσε ανέκαθεν τον ιδανικό ουδέτερο χώρο για κλειστές, μυστικές και υψηλού ρίσκου διπλωματικές διαβουλεύσεις.
Η αρχή έγινε στο ταραγμένο 1938. Ενώ τα σύννεφα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου πύκνωναν απειλητικά πάνω από την Ευρώπη, ο Αμερικανός πρόεδρος Φράνκλιν Ρούζβελτ συγκάλεσε τη Διάσκεψη του Evian.
Εκπρόσωποι από 32 έθνη συναντήθηκαν στα πολυτελή σαλόνια της πόλης για να συζητήσουν την τύχη των εκατοντάδων χιλιάδων Εβραίων προσφύγων που προσπαθούσαν απεγνωσμένα να ξεφύγουν από τη ναζιστική Γερμανία και την Αυστρία.
Η διάσκεψη κατέληξε σε παταγώδη και τελικά τραγική αποτυχία, καθώς οι περισσότερες χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ και της Βρετανίας, αρνήθηκαν να αυξήσουν τις ποσοστώσεις υποδοχής προσφύγων, δίνοντας ουσιαστικά το πράσινο φως στο χιτλερικό καθεστώς να προχωρήσει ανενόχλητο.
Το 1962, το όνομα της πόλης συνδέθηκε με την ειρήνη. Εκεί υπεγράφησαν οι ιστορικές «Συμφωνίες του Evian», οι οποίες έβαλαν οριστικό τέλος στον αιματηρό και μακροχρόνιο Πόλεμο της Αλγερίας, σφραγίζοντας την ανεξαρτησία της αφρικανικής χώρας από τη γαλλική αποικιοκρατία.
Πιο πρόσφατα, το 2003, η πόλη φιλοξένησε ξανά τους ισχυρούς του πλανήτη. Ήταν η εποχή του G8. Στο ίδιο τραπέζι κάθονταν τότε ο Βλαντιμίρ Πούτιν και ο Τζορτζ Μπους ο νεότερος, με τον οικοδεσπότη Ζακ Σιράκ να προσπαθεί να ισορροπήσει και να κατευνάσει τα τεταμένα πνεύματα, εν μέσω της θύελλας που είχε προκαλέσει η αμερικανική εισβολή στο Ιράκ.
Ελεύθεροι σκοπευτές πάνω από τα spa
Σήμερα, 23 χρόνια μετά από εκείνη τη Σύνοδο, το σκηνικό είναι αισθητά πιο σκοτεινό. Η Ρωσία αποτελεί πλέον τον μεγάλο απόντα, οι γεωπολιτικές προκλήσεις φαντάζουν ανυπέρβλητες.
Η επιλογή, ωστόσο, του Evian-les-Bains παραμένει επιχειρησιακά σοφή. Η απομόνωση του θερέτρου, προστατευμένου από τα νότια από τον τεράστιο, απροσπέλαστο πέτρινο όγκο των Άλπεων και με την Ελβετία σε απόσταση αναπνοής από τα βόρεια –μέσω της λίμνης– μετατρέπει την περιοχή σε ένα ιδανικό καταφύγιο.
Ο σχεδιασμός ασφαλείας είναι δρακόντειος, εμπλέκοντας άμεσα δύο κράτη. Οι ελβετικές αρχές έχουν τεθεί σε κατάσταση επιφυλακής, έτοιμες να παράσχουν άμεσες εναέριες διαφυγές και υποστήριξη VIP μετακινήσεων μέσω του διεθνούς αεροδρομίου της Γενεύης.
Ο εναέριος χώρος πάνω από τη γαλήνια επιφάνεια της λίμνης Leman έχει σφραγιστεί. Μοιράζεται πλέον αποκλειστικά ανάμεσα σε γαλλικά μαχητικά αεροσκάφη επιφυλακής, ελικόπτερα μεταφοράς και υπερσύγχρονα ελβετικά drones παρακολούθησης.
Η ίδια η πόλη έχει τεμαχιστεί σε ομόκεντρες ζώνες αποκλεισμού, με τους κατοίκους να υφίστανται διαρκείς ελέγχους.
Η αντίθεση είναι οπτικά και εννοιολογικά αν μη τι άλλο συναρπαστική. Στο κατά τα άλλα ιδανικό σκηνικό της σιωπής, της ηρεμίας και της αποτοξίνωσης, στα περίτεχνα Art Nouveau μπαλκόνια με τα σφυρήλατα κάγκελα, έχουν ακροβολιστεί ελεύθεροι σκοπευτές.
Ανάμεσα στα πλακόστρωτα σοκάκια, όπου κάποτε οι Ευρωπαίοι αριστοκράτες έκαναν τον ράθυμο περίπατό τους κρατώντας ποτήρια για την πρωινή τους ποσιθεραπεία, τώρα ελίσσονται ογκώδη, κατάμαυρα θωρακισμένα SUV με φιμέ τζάμια.
Σε ένα μέρος το οποίο σχεδιάστηκε, χτίστηκε και εξυμνήθηκε ακριβώς για να ρίχνει τους παλμούς της ανθρώπινης καρδιάς, αυτή τη στιγμή συζητιέται η πιο αγχώδης ατζέντα του πλανήτη: η διαχείριση της τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ), ο πόλεμος των κρίσιμων ορυκτών απέναντι στο μονοπώλιο της Κίνας, η κλιματική κατάρρευση και τα ανοιχτά πολεμικά μέτωπα.
Μέσα στις συνεδριακές αίθουσες του Hotel Royal, πάνω στα βαριά ξύλινα τραπέζια και δίπλα στα ογκώδη ντοσιέ που περιέχουν χάρτες κρίσεων και απόρρητες διπλωματικές αναφορές, τα κρυστάλλινα μπουκάλια με το παγωμένο νερό των Άλπεων είναι ήδη τοποθετημένα στην εντέλεια, έτοιμα να ξεδιψάσουν τους ηγέτες.
Τελικά, η ιστορία αποδεικνύει ότι το Evian-les-Bains ξέρει καλύτερα από κάθε άλλη γωνιά της Ευρώπης πώς να κατευνάζει τις κρίσεις. Είτε πρόκειται για εκείνες της Ντένης Μαρκορά είτε των ισχυρών του κόσμου.
