Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Τον καθηγητή Άρη Ροζάκη, κάτοχο της Διακεκριμένης Έδρας Theodore von Kármán στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Καλιφόρνια (Caltech), υποδέχθηκε χθες, Τρίτη 16 Ιουνίου 2026, η Ακαδημία Αθηνών ως τακτικό μέλος της. Η πανηγυρική δημόσια συνεδρία πραγματοποιήθηκε στην κατάμεστη Αίθουσα Τελετών της Ακαδημίας, παρουσία του πρώην Προέδρου της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλου και του πρώην Πρωθυπουργού Λουκά Παπαδήμου, με τον κ. Ροζάκη να εντάσσεται στην Α΄ Τάξη των Θετικών Επιστημών, στην έδρα «Επιστήμη των Σύγχρονων Υλικών: Μακρο/Μικρο/Νανο-δομικής Αντοχής, Κόπωσης».
Τη συνεδρία άνοιξε ο πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών, κ. Νικηφόρος Διαμαντούρος, ο οποίος στάθηκε στη διεθνή επιστημονική διαδρομή του νέου Ακαδημαϊκού και στη συμβολή του στη σύνδεση της θεμελιώδους επιστήμης με εφαρμογές που αφορούν την τεχνολογία, την ασφάλεια και την ανθεκτικότητα των κοινωνιών. Επισήμανε ακόμη ότι η έρευνα του κ. Ροζάκη αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα επιστήμης με πρακτικό αντίκτυπο, καθώς η κατανόηση φαινομένων όπως η θραύση υλικών και η δυναμική των σεισμικών ρηγμάτων μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη προστασία των κοινωνιών.
Ελένη Παπαδάκη/PHOTOPRESS Θ&Α Αναγνωστόπουλοι
Τον κ. Ροζάκη παρουσίασε στη συνέχεια ο Ακαδημαϊκός Κώστας Συνολάκης, περιγράφοντας μια επιστημονική διαδρομή που εκτείνεται από τη μηχανική στερεών και τη φυσική μέχρι την επιστήμη των υλικών, τη γεωφυσική και τη σεισμολογία. Ο κ. Συνολάκης χαρακτήρισε τον Άρη Ροζάκη έναν από τους πιο δημιουργικούς και επιδραστικούς επιστήμονες της γενιάς του, υπογραμμίζοντας την ικανότητά του να ενώνει πεδία που επί δεκαετίες αναπτύσσονταν σε μεγάλο βαθμό παράλληλα.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις πρωτοποριακές συνεισφορές του κ. Ροζάκη στη δυναμική θραύση και στην επιστήμη των υλικών. Κεντρικό μέρος του έργου του υπήρξε η ανάπτυξη πειραματικών τεχνικών και υπερταχέων συστημάτων απεικόνισης, τα οποία επέτρεψαν την άμεση παρατήρηση εξαιρετικά γρήγορων φαινομένων αστοχίας. Με δυνατότητα απεικόνισης που φθάνει έως και ένα εκατομμύριο εικόνες το δευτερόλεπτο, οι τεχνικές αυτές έκαναν ορατές διεργασίες που προηγουμένως παρέμεναν πρακτικά αόρατες στο εργαστήριο.
Κατά την παρουσίασή του, ο κ. Συνολάκης στάθηκε και στην ανθρώπινη πλευρά του νέου Ακαδημαϊκού, μιλώντας για έναν επιστήμονα που διακρίνεται για τη σεμνότητα, τη γενναιοδωρία και την αφοσίωσή του στην υποστήριξη νεότερων ερευνητών.
Ελένη Παπαδάκη/PHOTOPRESS Θ&Α Αναγνωστόπουλοι
Η ομιλία υποδοχής του κ. Ροζάκη είχε τίτλο «Η καταστροφική ισχύς των υπερδιατμητικών διαρρήξεων στον μεγασεισμό της 6ης Φεβρουαρίου 2023 στην Τουρκία–Συρία: ένα απλό μάθημα μηχανικής». Στο επίκεντρο βρέθηκε ένα φαινόμενο που τα τελευταία χρόνια έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο η επιστήμη προσεγγίζει τη δυναμική των σεισμικών ρηγμάτων: οι υπερδιατμητικές διαρρήξεις, γνωστές διεθνώς ως super-shear ruptures.
Η πειραματική ανακάλυψη των υπερδιατμητικών διαρρήξεων συγκαταλέγεται στις σημαντικότερες επιστημονικές συμβολές του κ. Ροζάκη. Επηρέασε ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο οι επιστήμονες κατανοούν τη διάδοση των σεισμικών ρηγμάτων και συνέβαλε στην ερμηνεία ιδιαίτερα καταστροφικών σεισμών των τελευταίων δεκαετιών, από τη Νικομήδεια έως την Αντιόχεια το 2023.
Πρόκειται για σεισμικές διαρρήξεις που διαδίδονται με εξαιρετικά υψηλές ταχύτητες και μπορούν να δημιουργήσουν πολύ μεγαλύτερες τοπικές επιταχύνσεις από εκείνες που θα ανέμενε κανείς μόνο με βάση το μέγεθος ενός σεισμού. Με άλλα λόγια, η καταστροφή δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το «πόσο μεγάλος» είναι ένας σεισμός, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο κινείται και σπάει το ίδιο το ρήγμα.
Με αφετηρία τον καταστροφικό σεισμό της Τουρκίας–Συρίας το 2023, ο κ. Ροζάκης παρουσίασε πώς η φυσική των υπερδιατμητικών διαρρήξεων μπορεί να εξηγήσει ακραίες βλάβες σε κτίρια και υποδομές. Όπως ανέφερε, κτίρια που θα μπορούσαν να παραμείνουν λειτουργικά σε έναν συμβατικό σεισμό μεγέθους 7 ενδέχεται να υποστούν εκτεταμένες βλάβες ή και κατάρρευση όταν εκτεθούν στις ακραίες επιταχύνσεις που παράγει αυτός ο τύπος σεισμικής διάρρηξης. Το συμπέρασμα έχει άμεση σημασία για την αντισεισμική μηχανική και για τον τρόπο με τον οποίο οι οικοδομικοί κανονισμοί αποτιμούν τον σεισμικό κίνδυνο.
Το ερευνητικό έργο του κ. Ροζάκη έχει επίσης συνδεθεί με την αξιοπιστία σύγχρονων μικροηλεκτρονικών διατάξεων και με τεχνολογίες κρίσιμες για τη βιομηχανία ημιαγωγών. Παράλληλα, ο ίδιος έχει αφήσει ισχυρό αποτύπωμα στην οργάνωση και διοίκηση της ακαδημαϊκής έρευνας. Ως κοσμήτορας της Σχολής Μηχανικής και Εφαρμοσμένων Επιστημών του Caltech, προώθησε θεσμικές αλλαγές, νέα ακαδημαϊκά τμήματα και διεπιστημονικές κατευθύνσεις, συμβάλλοντας στην περαιτέρω ανάπτυξη ενός από τα σημαντικότερα ερευνητικά ιδρύματα στον κόσμο.
Ελένη Παπαδάκη/PHOTOPRESS Θ&Α Αναγνωστόπουλοι
Η εκλογή του Άρη Ροζάκη στην Ακαδημία Αθηνών αναγνωρίζει μια ερευνητική διαδρομή διεθνούς εμβέλειας. Αναδεικνύει όμως και κάτι ευρύτερο: την αξία μιας επιστήμης που ξεκινά από το εργαστήριο, περνά από τη μηχανική, τη φυσική και τη γεωλογία, και επιστρέφει στην κοινωνία ως καλύτερη κατανόηση του σεισμικού κινδύνου και ως αποτελεσματικότερη προστασία απέναντί του.
Ο συντάκτης ευχαριστεί τον καθηγητή και τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών Κώστα Συνολάκη για την ευγενική παροχή στοιχείων σχετικά με το έργο του κ. Ροζάκη.
