Ο καρκίνος του δέρματος αποτελεί έναν αρκετά συχνό τύπο καρκίνου παγκοσμίως, με το μελάνωμα να είναι η πιο επικίνδυνη μορφή του. Παρότι δεν είναι το πιο συχνό, ευθύνεται για τη μεγαλύτερη θνησιμότητα. Τα επιδημιολογικά δεδομένα καταδεικνύουν μια ανησυχητική αυξητική τάση: διεθνώς καταγράφονται περίπου 330.000 νέα περιστατικά μελανώματος κάθε χρόνο, ενώ στην Ελλάδα, σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, καταγράφηκαν 1.313 νέες περιπτώσεις το 2020 και 1.450 το 2022.Με βάση δε Εθνικό Μητρώο Νεοπλασματικών Νοσημάτων (ΕΜΝΝ) στην Ελλάδα, στα μέχρι σήμερα καταγεγραμμένα ογκολογικά περιστατικά, το 1,68% αφορούσε δερματολογικούς καρκίνους.
Σύμφωνα με την Ελληνική Δερματολογική και Αφροδισιολογική Εταιρεία (ΕΔΑΕ) λόγω ελλιπών ελληνικών δεδομένων, παρατίθενται στοιχεία από τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου η εικόνα είναι ακόμη πιο ενδεικτική της έκτασης του προβλήματος. Συγκεκριμένα 1 στους 5 ανθρώπους θα αναπτύξει κάποια μορφή καρκίνου του δέρματος μέχρι τα 70 έτη, ενώ εκτιμάται στο εξής θα καταγράφονται πάνω από 212.000 περιστατικά μελανώματος ετησίως. Παράλληλα, περίπου 20 άνθρωποι πεθαίνουν καθημερινά από τη νόσο, αν και η θνησιμότητα παρουσιάζει μείωση χάρη στην έγκαιρη διάγνωση και τις σύγχρονες θεραπείες.
Ο Μάιος ως μήνας πρόληψης και ενημέρωσης
Ο Μάιος, μήνας που σηματοδοτεί την έναρξη της αυξημένης έκθεσης στον ήλιο, έχει καθιερωθεί από το 2022 ως μήνας πρόληψης και ενημέρωσης για τον καρκίνο του δέρματος από την Ελληνική Δερματολογική και Αφροδισιολογική Εταιρεία. Για πέμπτη συνεχόμενη χρονιά, η εκστρατεία της ΕΔΑΕ έρχεται να υπενθυμίσει ότι η φροντίδα του δέρματος ξεκινά από μια απλή αλλά καθοριστική πράξη: την έγκαιρη εξέταση.
Το φετινό κεντρικό μήνυμα «Νοιάζομαι. Εξετάζομαι.» μετατρέπει την ευαισθητοποίηση σε πράξη, καλώντας όλους τους πολίτες να εντάξουν τον ετήσιο δερματολογικό έλεγχο στην καθημερινότητά τους, ιδιαίτερα πριν από την καλοκαιρινή περίοδο.
Η σημασία της πρόληψης σε μια ηλιόλουστη χώρα
Η Ελλάδα, με την έντονη ηλιοφάνεια καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, αποτελεί χώρα υψηλού κινδύνου για την ανάπτυξη καρκίνου του δέρματος. Η υπερβολική και χρόνια έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία, ήδη από την παιδική ηλικία, αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου.
Όπως επισημαίνει ο Πρόεδρος της ΕΔΑΕ, Σωτήριος Γ. Θεοχάρης, η προστασία του δέρματος πρέπει να είναι καθημερινή συνήθεια και όχι μόνο εποχική: «Σε μια ηλιόλουστη χώρα όπως η Ελλάδα, η προστασία του δέρματός μας είναι απαραίτητη χειμώνα–καλοκαίρι και όχι μόνο στην παραλία».
Το μελάνωμα: επικίνδυνο αλλά ιάσιμο
Παρά την επιθετικότητά του, το μελάνωμα είναι σε μεγάλο βαθμό ιάσιμο όταν διαγνωστεί έγκαιρα. Τα ποσοστά επιβίωσης είναι ενδεικτικά:
99% 5ετής επιβίωση όταν δεν υπάρχουν μεταστάσεις
75% όταν υπάρχουν μεταστάσεις σε κοντινούς λεμφαδένες
35% σε περιπτώσεις απομακρυσμένων μεταστάσεων
Αυτό καθιστά την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση κρίσιμους παράγοντες για την επιβίωση. Μάλιστα επισημαίνεται ότι εάν κάποιο άτομο παρουσιάσει έγκαυμα από τον ήλιο τότε οι πιθανότητες να εμφανίσει μελάνωμα είναι ιδιαίτερα αυξημένη. Ειδικότερα σύμφωνα με την ΕΔΑΕ, ένα σοβαρό ηλιακό έγκαυμα στην παιδική ηλικία διπλασιάζει τον κίνδυνο εμφάνισης μελανώματος στην ενήλικη ζωή. Από 6 μηνών και πάνω μπορεί να ξεκινήσει αντηλιακή προστασία με ειδικά παιδικά προϊόντα, ενώ αξίζει να σημειωθεί ότι το 80% της έκθεσης στον ήλιο γίνεται μέχρι την ηλικία των 18 ετών.
Πρόληψη: ατομική ευθύνη και συλλογικό όφελος
Η πρόληψη δεν αφορά μόνο την ατομική υγεία, αλλά και τη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας. Η έγκαιρη διάγνωση μειώνει την ανάγκη για δαπανηρές θεραπείες και περιορίζει την επιβάρυνση του Εθνικού Συστήματος Υγείας.
Η καλλιέργεια μιας κουλτούρας πρόληψης είναι, πλέον, απαραίτητη. Η τακτική εξέταση σπίλων, η χρήση αντηλιακού, η αποφυγή υπερβολικής έκθεσης στον ήλιο και η ενημέρωση αποτελούν βασικά εργαλεία προστασίας.
Δράσεις ενημέρωσης και δωρεάν εξετάσεων
Στο πλαίσιο της εκστρατείας, η ΕΔΑΕ διοργανώνει δωρεάν εξετάσεις από εθελοντές δερματολόγους σε όλη την Ελλάδα. Ενδεικτικά:
Αθήνα: 16 Μαΐου, Πλατεία Συντάγματος
Θεσσαλονίκη: 20 Μαΐου, Πεζόδρομος Αγίας Σοφίας
Παράλληλα, δράσεις πραγματοποιούνται σε πόλεις όπως η Λάρισα, ο Βόλος, η Πάτρα και το Ηράκλειο, καθώς και σε νησιά μέσω συνεργασιών με τοπικούς φορείς και οργανώσεις.
Η εκστρατεία ενισχύεται και από συμβολικές δράσεις, όπως ο σχηματισμός του πορτοκαλί/κίτρινου ribbon – του διεθνούς συμβόλου για τον καρκίνο του δέρματος – και η φωταγώγηση εμβληματικών κτιρίων, ενισχύοντας το μήνυμα της πρόληψης.
