Ioνέσκο και ΘΕΑΜΑ

Το εμβληματικό έργο του θεάτρου του παραλόγου «Ιάκωβος ή Υποταγή» στο Κανάλι της Βουλής σε σκηνοθεσία Βασίλη Οικονόμου της ομάδας ΘΕΑΜΑ

Τον περασμένο Ιούλιο, η προβολή της θεατρικής παράστασης του ΘΕΑΜΑ «Ιάκωβος ή Υποταγή» του Ευγένιου Ιονέσκο στο Κανάλι της Βουλής απετέλεσε την πρώτη τηλεοπτική μετάδοση στην Ελλάδα έργου με έλληνες ανάπηρους καλλιτέχνες σε prime time ζώνη με SDH υποτίτλους για κωφούς και βαρήκοους τηλεθεατές. Την Τετάρτη 27 Μαρτίου, Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου, προβάλλεται σε επανάληψη στις 10.00 μ.μ. το απαιτητικό και εμβληματικό αυτό έργο του θεάτρου του παραλόγου, που παρουσιάστηκε με επιτυχία το 2015 στην Αθήνα και άλλες πόλεις. Την παράσταση σκηνοθέτησε ο Βασίλης Οικονόμου, διεθνώς εγνωσμένος θεατράνθρωπος και ιδρυτής του ΘΕΑΜΑ, του πρώτου αυτού επαγγελματικού θεάτρου στην Ελλάδα με ανάπηρους ηθοποιούς στην κύρια σύνθεσή του. Είναι επίσης χαρακτηριστικό και το ότι με το που ξεκινά μία παράσταση του ΘΕΑΜΑ, όχι μόνο δεν υπάρχει καμία αναπηρία επί σκηνής αλλά μόνο το γεγονός ότι ο θεατής απολαμβάνει μία μοναδική θεατρική εμπειρία. Πριν από τη δημιουργία του ΘΕΑΜΑ, ο Βασίλης Οικονόμου είχε υπάρξει ο πρώτος έλληνας ανάπηρος ηθοποιός με εμφανή κινητική βλάβη (εκ γενετής μαιευτική παράλυση άνω δεξιού άκρου) που σπούδασε υποκριτική σε Ανώτερη Σχολή Δραματικής Τέχνης μέσω εξετάσεων σε καλλιτεχνική επιτροπή του υπουργείου Πολιτισμού διεκδικώντας το δικαίωμα στην παιδεία της θεατρικής τέχνης για την πληρότητα της καλλιτεχνικής έκφρασης. Τότε ίσχυε ακόμη ως «προϋπόθεση» η «αρτιμέλεια» για την εισαγωγή σε Δραματικές Σχολές βάσει μιας παρωχημένης «αντίληψης» σε Προεδρικό Διάταγμα του 1983.

Στο έργο του Ιονέσκο, ο Ιάκωβος του τίτλου, τον οποίο ερμηνεύει η Αιμιλιανή Αβραάμ, αντιδρά στο προξενιό του με τη Ροβέρτα για οικονομικο-κοινωνικούς λόγους οικογενειακών συμφερόντων. Με αυτόν τον τρόπο διεκδικεί τη θέση της επιλογής του σε ένα γκροτέσκο περιβάλλον, διαστρεβλωμένο από τον παραλογισμό της επιβολής βούλησης των άλλων. Ο Ιονέσκο εκφράζει αυτή την αντιπαράθεση μέσω και ξεκαρδιστικών καταστάσεων στον καυστικό σαρκασμό του, όπως εδώ καταδεικνύεται και από τη θερμή ανταπόκριση των θεατών καθώς το έργο μαγνητοσκοπήθηκε σε ώρα παράστασης. Ο Μιχάλης Ταμπούκας, ηθοποιός του ΘΕΑΜΑ από το 2014, σημειώνει: «Το στοιχείο της διαστρέβλωσης που προκύπτει από το γκροτέσκο αποτελεί κομβικό σημείο αναφοράς στον άξονα της δραματουργίας του θεάτρου του παραλόγου. Το θέατρο του παραλόγου εμφανίστηκε ως θεατρικό είδος στην Ευρώπη μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στα έργα του Σάμουελ Μπέκετ, του Αρτούρ Αντάμοβ, του Ιονέσκο και του Ζαν Ζενέ. Ο όρος αποδόθηκε από τον Μάρτιν Εσλιν στο ομώνυμο βιβλίο του, ο οποίος εντρύφησε στα κοινά στοιχεία της οπτικής αυτών των μεγάλων συγγραφέων με βάση την έννοια του παραλόγου όπως την εξέφρασε ο Αλμπέρ Καμί, σε μία εποχή κρίσης αξιών κατά την οποία η ανθρωπότητα έψαχνε τον επαναπροσδιορισμό της ταυτότητάς της. Αναζητούσε τα βήματά της μετά το έδαφος που είχε χάσει κάτω από τα πόδια της».

Για το ανέβασμα του έργου του Ιονέσκο ο Βασίλης Οικονόμου έκανε επίσης τα σκηνικά, τα κοστούμια και τους φωτισμούς της παράστασης και ο Μιχάλης Ταμπούκας τα καπέλα, τις μύτες και τη μάσκα στο μακιγιάζ της Ροβέρτας (το οποίο έκανε η Κατερίνα Κοντομάρκου), ενώ έγραψε και τους στίχους των τραγουδιών. Ο βοηθός σκηνοθέτης της παράστασης Πάνος Ζουρνατζίδης υποδύεται εξαιρετικά τη Ροβέρτα, όπως και ο Μιχάλης Ταμπούκας τον πατέρα της, αγνώριστοι στις μεταμορφώσεις τους σε ένα θαυμάσιο σύνολο ηθοποιών που συμπληρώνουν απολαυστικά ο Μιχάλης Γραμματάς (Ιακωβίνα), η Εφη Τούμπα (Ιάκωβος Μητέρα), ο Μάνος Τριανταφυλλάκης (Ιάκωβος Πατέρας), η Μαρία Μουρελάτου και η Κατερίνα Κοντομάρκου (ταυτόχρονα μαζί επί σκηνής ως Ροβέρτος Μητέρα), ο Γιώργος Ηλιάκης (Ιάκωβος Παππούς) και η Μαίρη Σταματουλά (Ιάκωβος Γιαγιά).

Πολιτισμός
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk