γονίδια

Πολυεθνική ερευνητική ομάδα που πέρασε 3,5 χρόνια ταξιδεύοντας στους ωκεανούς με μία σκούνα παρουσιάζει τη μεγαλύτερη ως σήμερα ανάλυση για το πλαγκτόν, την αόρατη βιομάζα που θρέφει τις φάλαινες και παράγει το μισό από το οξυγόνο που αναπνέουμε.

Αλλιώς «δουλεύουν» τα γονίδια ενός ανθρώπου -και κατά συνέπεια το ανοσοποιητικό σύστημά του- τον χειμώνα και αλλιώς το καλοκαίρι, σύμφωνα με μια νέα διεθνή επιστημονική έρευνα, η οποία για πρώτη φορά βρήκε ένα σαφές γενετικό υπόβαθρο στις εποχικές μεταπτώσεις της υγείας μας. Αυτοί οι εποχικοί κύκλοι, σύμφωνα με τη μελέτη, εξηγούν εν μέρει γιατί οι άνθρωποι είναι πιο ευάλωτοι στις ασθένειες κατά τους χειμωνιάτικους μήνες σε σχέση με τους καλοκαιρινούς.

Η πιθανότητα να τσιμπηθεί κάποιος από κουνούπια, είναι και θέμα γονιδίων, άρα είναι κληρονομική, δείχνει για πρώτη φορά μια νέα βρετανο-αμερικανική επιστημονική έρευνα. Οι επιστήμονες γνώριζαν ήδη ότι τα κουνούπια, ιδίως τα θηλυκά, δείχνουν προτίμηση σε ορισμένους ανθρώπους (δυστυχώς γι' αυτούς...), αλλά τώρα αποκαλύπτεται ότι η αυτή η προτίμηση έχει και γενετική βάση. Τα εν λόγω γονίδια είναι αυτά που ρυθμίζουν την οσμή του ανθρώπινου σώματος.

Η φύση αποδεικνύεται ότι είχε εφεύρει τα «μεταλλαγμένα» τρόφιμα πολύ πριν εμφανιστούν στο τραπέζι μας: όλες οι ποικιλίες γλυκοπατάτας, ακόμα και μερικά άγρια συγγενικά φυτά, φέρουν ξένα, βακτηριακά γονίδια. Και το εντυπωσιακό είναι ότι τα γονίδια αυτά μεταφέρθηκαν με τον ίδιο τρόπο που δημιουργούνται νέες ποικιλίες στο εργαστήριο.

Ακόμα και οι υγιείς άνθρωποι φέρουν κατά μέσο όρο ένα με δύο μεταλλαγμένα γονίδια που θα προκαλούσαν βαριές γενετικές ασθένειες αν είχαν κληρονομηθεί και από τους δύο γονείς, δείχνει μελέτη σε μια απομονωμένη θρησκευτική κοινότητα στις ΗΠΑ.

Αρκετά από τα γονίδια του DNA μας έχουν μη ανθρώπινη προέλευση καθώς οι πρόγονοί μας τα «δανείστηκαν» από άλλα είδη, κυρίως από μικροοργανισμούς, όπως τα βακτήρια, οι ιοί και οι μύκητες, υποστηρίζουν βρετανοί ερευνητές σε σχετικό άρθρο του επιστημονικού εντύπου Genome Biology.

Στην αιώνια διελκυστίνδα που «παίζεται» στη φύση ανάμεσα στα γονίδια του πατέρα και σε εκείνα της μητέρας, φαίνεται πως τα πρώτα επικρατούν, σύμφωνα με μια νέα αμερικανική επιστημονική έρευνα. Αυτό σημαίνει, κατά τους επιστήμονες, πως ακόμη κι αν ένα παιδί μοιάζει εξωτερικά περισσότερο στη μαμά του, θα είναι γενετικά μάλλον πιο όμοιο με τον μπαμπά του.

Λίγα ζώα θα έβρισκαν γευστικές τις άγριες γλυκοπατάτες, τα μπρόκολα ή τις κολοκύθες -μόνο ο άνθρωπος και οι εξαφανισμένοι συγγενείς του ανέχονται την πικρή γεύση αυτών των λαχανικών. Ήταν μια προσαρμογή που μας επέτρεψε να βρούμε αρκετή τροφή και να κατακτήσουμε τον κόσμο.

Είναι μια από τις ελάχιστες περιπτώσεις μεταφοράς γονιδίων ανάμεσα σε πολυκύτταρους οργανισμούς: ένας θαλάσσιος γυμνοσάλιαγκας που έχει ενσωματώσει στο DNA του γονίδια από τα μονοκύτταρα φύκη με τα οποία τρέφεται.

Μαραθώνιος κάτω από δύο ώρες; Χωρίς όμως ντοπάρισμα και χρόνιους τραυματισμούς των αθλητών; Μέσα σε πέντε χρόνια φαίνεται ότι θα το δούμε κι αυτό και θα είναι κάτι ευπρόσδεκτο.

Τα θηλαστικά πιστεύεται ότι εξελίχθηκαν από ερπετά που γεννούσαν αβγά. Πώς όμως απέκτησαν την ικανότητα να κυοφορούν τα μικρά τους; Το κλειδί ίσως ήταν τα λεγόμενα μεταθετά στοιχεία, αλληλουχίες DNA που θεωρούνται γενετικά παράσιτα.

Ο καρκίνος του πνεύμονα σίγουρα δεν είναι μόνο θέμα κακοτυχίας, αφού όλοι γνωρίζουν ότι το καύσιμα αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο. Δεν ισχύει όμως το ίδιο για όλους τους καρκλινους. Νέα μελέτη στο Science δείχνει ότι τα τρία τέταρτα των διαφορετικών μορφών της νόσου δεν οφείλονται στην κληρονομικότητα και στον τρόπο ζωής, αλλά είναι αποτέλεσμα «βιολογικής κακοτυχίας».

Πώς ακριβώς μπορεί η γυμναστική να αλλάξει το σώμα μας; Η απάντηση είναι περίπλοκη και εν πολλοίς άγνωστη, ωστόσο μια πρώτη εικόνα έρχεται από μελέτη του διάσημου Ινστιτούτου Καρολίνσκα της Σουηδίας, η οποία δείχνει ότι η αερόβια άσκηση ανοιγοκλείνει τους διακόπτες χιλιάδων γονιδίων.

Είναι δεδομένο ότι η εξημέρωση των αλόγων έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη του ανθρώπινου πολιτισμού. Η χρήση των αλόγων επέτρεψε στον άνθρωπο να μετακινείται γρήγορα σε μεγάλες αποστάσεις, διευκόλυνε το εμπόριο και φυσικά άλλαξε τα δεδομένα στις πολεμικές αναμετρήσεις. Μια νέα μελέτη αποκαλύπτει τις γονιδιακές μεταβολές που συνέβησαν κατά τη διάρκεια της εξημέρωσης των αλόγων.

Λέμε επί έτη πως «είμαστε ό,τι τρώμε». Τώρα, σημαντική νέα μελέτη μάς παρέχει περαιτέρω λόγους ώστε να προσέχουμε πολύ τι τρώμε προκειμένου να… είμαστε για περισσότερο χρόνο με «σώας τας φρένας» σε αυτόν τον κόσμο. Νευροεπιστήμονες από το Ιατρικό Κέντρο Langone του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης ανακάλυψαν ότι η διατροφή περιορισμένων θερμίδων παρεμβαίνει στην αύξηση και μείωση των επιπέδων δραστηριότητας σχεδόν 900 διαφορετικών γονιδίων που συνδέονται με τη γήρανση και τον σχηματισμό της μνήμης στον εγκέφαλο.

Το 1993, ο αμερικανός γενετιστής Ντιν Χάμερ προκάλεσε σάλο ανακοινώνοντας ότι είχε ενδείξεις για ένα «γκέι γονίδιο» στο χρωμόσωμα Χ. Είκοσι χρόνια μετά, μια νέα μελέτη δείχνει να τον δικαιώνει, χωρίς όμως να καταφέρνει να πείσει απόλυτα.

Σε αποτυχία κατέληξε ουσιαστικά και η νέα, πιο ολοκληρωμένη από κάθε άλλη φορά, προσπάθεια των επιστημόνων να εντοπίσουν κάποιο «μαγικό» γονίδιο -ή περισσότερα- που χαρίζουν σε μερικούς ανθρώπους μακροζωία, επιτρέποντάς τους να τα εκατοστίσουν κυριολεκτικά. Μια νέα αμερικανική γενετική έρευνα ανέλυσε το DNA 17 ανθρώπων (16 γυναικών και ενός άνδρα) ηλικίας 110 έως 116 ετών, αλλά δεν κατάφερε να βρει κάποιον γενετικό παράγοντα που να «κάνει τη διαφορά».

Ακούγεται βγαλμένο από επιστημονική φαντασία, αλλά ερευνητές στην Ελβετία ανέπτυξαν μια πρωτοποριακή μέθοδο, η οποία τους επιτρέπει να κατευθύνουν τη ρύθμιση των γονιδίων μέσω των εγκεφαλικών κυμάτων. Πρόκειται για μια εντυπωσιακή τεχνική ελέγχου των γονιδίων μέσω του νου, η οποία ακόμη βρίσκεται σε αρχικό στάδιο, αλλά θα μπορούσε να έχει σημαντικές επιπτώσεις στο μέλλον.

Το ρολόι διαφεντεύει τη ζωή μας - ορίζει το πότε θα ξυπνήσουμε και πότε θα κοιμηθούμε, πότε θα εργαστούμε και πότε θα διασκεδάσουμε.

Ο κατάλογος των γνωστών γονιδίων που με μεγάλη βεβαιότητα εμπλέκονται στον αυτισμό, διευρύνθηκε σημαντικά από 11 σε 33, μετά την ανακάλυψη πολλών άγνωστων ως τώρα γενετικών παραγόντων κινδύνου από δύο μεγάλες διεθνείς ερευνητικές ομάδες. Οι επιστήμονες αναμένουν ότι θα βρουν και πολλά άλλα «ένοχα» γονίδια στο μέλλον. Όσο περισσότερο φωτίζεται το γενετικό υπόβαθρο του αυτισμού, για τον οποίο μέχρι σήμερα δεν υπάρχει θεραπεία, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες για νέα διαγνωστικά τεστ και νέα φάρμακα.