Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Η επιστήμη δεν αποτελεί ένα «αποστειρωμένο» πεδίο που αφορά μια χούφτα ανθρώπους και τα εργαστήριά τους. Η επιστήμη ρίχνει φως στο παρελθόν μας, βρίσκει ζωτικής σημασίας λύσεις στο παρόν μας και διαμορφώνει το μέλλον μας. Για να τα πετύχει όμως όλα αυτά – για να μην αφορά πράγματι μόνο μια χούφτα ανθρώπους και τα εργαστήριά τους – χρειάζεται να έχει ισχυρή δημόσια υποστήριξη. Και στις μέρες μας υπάρχει όλο και πιο διάχυτη η ανησυχία ότι η εμπιστοσύνη του κοινού στην επιστήμη χάνεται.
Την αλληλεπίδραση μεταξύ κοινού και επιστήμης διερευνά ένα πρόσφατο άκρως ενδιαφέρον εκτενές αφιέρωμα του περιοδικού «Nature», το οποίο επιφυλάσσει ορισμένα αναπάντεχα ευρήματα. Δείχνει, για παράδειγμα, ότι στην πραγματικότητα η εμπιστοσύνη των πολιτών στους επιστήμονες παραμένει σαφώς υψηλότερη σε σύγκριση με άλλους θεσμούς (είναι χαρακτηριστικό ότι πρόσφατες δημοσκοπήσεις στη Βρετανία αποκάλυψαν ότι το σκορ εμπιστοσύνης σε ό,τι αφορά τους πολιτικούς είναι στο -75%, με την εμπιστοσύνη να πέφτει και σε ό,τι αφορά τους επιχειρηματίες, τους δημοσιογράφους, τους αστυνομικούς και τους δικαστικούς αλλά να παραμένει υψηλή με 58% μόνο σε ό,τι αφορά τους επιστήμονες). Μάλιστα σε χώρες όπου υπάρχει η μεγαλύτερη πολιτική διαφθορά ο πληθυσμός δείχνει να βρίσκει «αποκούμπι» στην αξία της επιστήμης.
Από τα ευρήματα του αφιερώματος προκύπτει όμως επίσης ότι η στάση κυρίως ορισμένων πολιτικών που έχουν επιρροή στον πληθυσμό οδηγεί συχνά σε πόλωση με «θύμα» την επιστήμη, κάνοντάς τη να χάνει τον ισχυρό δεσμό της με το κοινό, ιδίως σε ό,τι αφορά κρίσιμα ζητήματα όπως οι εμβολιασμοί ή η κλιματική κρίση. Ισως για αυτό πρόσφατες δημοσκοπήσεις στο εξωτερικό δείχνουν υποχώρηση του ποσοστού των ατόμων που δηλώνουν πως πιστεύουν πολύ στην επιστήμη ακόμη και κατά 30 ποσοστιαίες μονάδες. Είναι βέβαια και οι «αμαρτίες» της ίδιας της επιστήμης που «διαβρώνουν» την εμπιστοσύνη του κοινού. Και αυτές αφορούν κυρίως την ακεραιότητά της. Ο αγώνας ταχύτητας για συνεχείς δημοσιεύσεις στο ανταγωνιστικό ερευνητικό περιβάλλον διότι αλλιώς παραμονεύει η έλλειψη χρηματοδότησης και η αφάνεια καθώς και η επέλαση των εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης οδηγούν σε ολοένα και περισσότερες ψεύτικες μελέτες που «μολύνουν» την επιστημονική βιβλιογραφία και τελικώς κάνουν τη σχέση επιστήμης – κοινού να «νοσήσει».
Υπάρχουν όμως τα κατάλληλα εργαλεία σωστής επικοινωνίας της επιστήμης, όπως αναφέρει σήμερα στο ΒΗΜΑ-Science ένας από τους πλέον αρμοδίους του πεδίου, υπεύθυνος για την επικοινωνία της επιστήμης του περίβλεπτου ΜΙΤ, ο οποίος είναι μάλιστα Ελληνας (πρόκειται για τον δρα Ανδρέα Καρατσώλη που θα «συναντήσετε» στη σελίδα 2). Σε μια εποχή «βασιλείας» της παραπληροφόρησης, εκείνο που πρέπει να κυριαρχήσει είναι η σωστή πληροφόρηση με τον σωστό τρόπο (όχι με εκείνον της αλαζονικής αυθεντίας αλλά με τρόπο ταπεινό και ανθρωποκεντρικό, λένε οι ειδήμονες), η διαύγεια, η ακεραιότητα, η συμπερίληψη του κοινού στις αποφάσεις. Διότι δεν είναι τελικά μόνο ζήτημα εμπιστοσύνης, είναι ζήτημα (καλύτερης) ζωής για όλους μας και για όλους όσοι μας ακολουθήσουν.
