Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή «Κανένας δεν αφήνει την πατρίδα του,
εκτός αν πατρίδα είναι το στόμα ενός καρχαρία».
Αυτοί οι στίχοι από το ποίημα «Πατρίδα» της σομαλο-βρετανίδας ποιήτριας και συγγραφέως Ουαρσάν Σάιρ, το οποίο έχει μετατραπεί σε σύμβολο της προσφυγικής κρίσης, φαντάζει πιο επίκαιρο από ποτέ υπό το φως των δεδομένων μιας νέας μελέτης που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Nature» παρουσιάζοντας τον πιο αναλυτικό μέχρι σήμερα χάρτη της ανθρώπινης μετανάστευσης κατά τα τελευταία 30 και πλέον έτη. Και τι προκύπτει από αυτόν τον χάρτη; «Εκρηξη» του αριθμού των μεταναστών (συγκεκριμένα από 13 εκατομμύρια άτομα κατ’ έτος το 2000 ανήλθαν σε 35 εκατομμύρια το 2023).
Οι ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Χονγκ Κονγκ και τη Σχολή Οικονομικών και Πολιτικής Επιστήμης του Λονδίνου ανέλυσαν τον αριθμό των ατόμων που μετακινήθηκαν από και προς 230 χώρες και εδάφη κάθε χρόνο μεταξύ του 1990 και του 2023 με τη βοήθεια ενός μοντέλου Τεχνητής Νοημοσύνης το οποίο εκπαιδεύθηκε ώστε να λαμβάνει υπόψη του πλήθος παραμέτρων, όπως οι οικονομικοί λόγοι, το κλίμα, οι πόλεμοι αλλά και οι πολιτικές μεταρρυθμίσεις.
Σύμφωνα λοιπόν με τη νέα «χαρτογράφηση» των μεταναστευτικών ροών, η οποία βασίστηκε σε πολλές πηγές όπως ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, οι εθνικές στατιστικές υπηρεσίες αλλά και οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, το πιο μεγάλο μεταναστευτικό κύμα μέχρι το 2023 έλαβε χώρα το 1994, όταν περί τους 950.000 ανθρώπους μετανάστευσαν από τη Ρουάντα στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό μετά τον εμφύλιο πόλεμο της Ρουάντας.
Η ανάλυση αυτή παρείχε και άλλα πολύτιμα στοιχεία, ιδίως σε ό,τι αφορούσε χώρες για τις οποίες ως σήμερα η εικόνα της μετανάστευσης ήταν θολή, λόγω μεγάλων κενών στα δεδομένα. Για παράδειγμα, η μεγαλύτερη κινητικότητα μεταξύ του 2010 και του 2023 κατεγράφη στη Μέση Ανατολή όπου περί τα 19 εκατομμύρια άτομα μετανάστευσαν από την Ινδία, το Πακιστάν και το Μπανγκλαντές στη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, το Μπαχρέιν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Ακρως ενδιαφέρον ήταν επίσης το στοιχείο ότι από το 1990 ως το 2023 υπήρξε ένα μεγάλο κύμα εσωτερικής μετανάστευσης στην Ευρώπη: περί τα 20 εκατομμύρια άτομα μετακινήθηκαν από την Ανατολική προς τη Δυτική Ευρώπη, η οποία αποτελεί και την περιοχή με τα υψηλότερα επίπεδα εσωτερικής μετανάστευσης.
Ολα τα δεδομένα αυτής της μελέτης – και αυτό είναι πολύ σημαντικό – έχουν καταστεί δημοσίως διαθέσιμα, όπως και ο κώδικας αλλά και τα μοντέλα που χρησιμοποιήθηκαν, ώστε να αποτελέσουν εργαλεία για άλλους ερευνητές. Μάλιστα, με βάση τους συγγραφείς της, αυτού του είδους η προσέγγιση βαθιάς μάθησης θα βοηθήσει στην πρόβλεψη της μελλοντικής κινητικότητας πληθυσμών η οποία αναμένεται να αυξηθεί ελέω της κλιματικής κρίσης αλλά και των πολέμων, που δυστυχώς αποτελούν πλέον παγκόσμια εντεινόμενη καθημερινότητα.
Πίσω όμως από τους αριθμούς που προέκυψαν από την ενδελεχή νέα ανάλυση, δεν πρέπει κανείς να ξεχνά ότι βρίσκονται άνθρωποι. Ανθρωποι που για διαφορετικούς λόγους αποφάσισαν και συνεχίζουν να αποφασίζουν να εγκαταλείψουν τη χώρα τους – και όλο και πιο συχνά οι λόγοι αυτοί αφορούν το αυτονόητο (αλλά διόλου αυτονόητο εν έτει 2026) αναφαίρετο δικαίωμα στο να ζουν ελεύθεροι, ή ακόμη και απλώς να ζουν…
«Αφήνεις την πατρίδα μόνο όταν η πατρίδα δεν σε αφήνει να μείνεις» γράφει επίσης στην «Πατρίδα» της η Σάιρ. Και δείχνει με τον καλύτερο και πιο εκκωφαντικό τρόπο τι πραγματικά κρύβεται πίσω από τους στυγνούς αριθμούς των μελετών.
