Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Πίσω από την εικόνα των κομμάτων αναδεικνύονται οι διαφορετικές διαδρομές μέσα από τις οποίες τα κόμματα συγκροτούν την εκλογική τους επιρροή και διαμορφώνουν τάσεις που συχνά δεν είναι ορατές κατά την πρώτη ανάγνωση των ευρημάτων. Χαρακτηριστικά όπως η ηλικία, το εισόδημα, ο τόπος κατοικίας και η ιδεολογική αυτοτοποθέτηση εξακολουθούν να επηρεάζουν τις πολιτικές επιλογές των πολιτών, διαμορφώνοντας διακριτά πρότυπα εκλογικής συμπεριφοράς.
Η Νέα Δημοκρατία εξακολουθεί να διαθέτει το συγκριτικό πλεονέκτημα, σε σχέση με τα υπόλοιπα τα κόμματα, να διατηρεί παρουσία σχεδόν σε όλες τις κοινωνικές και γεωγραφικές κατηγορίες. Η ευρύτερη απήχησή της εντοπίζεται στις μεγαλύτερες ηλικίες, οι οποίες εμφανίζονται περισσότερο προσανατολισμένες σε επιλογές σταθερότητας και διακυβέρνησης. Αντίθετα, στις νεότερες γενιές η επιρροή της είναι αισθητά περιορισμένη, στοιχείο που αναδεικνύει ότι η κυβερνητική φθορά αποτυπώνεται πρωτίστως στους νεότερους ψηφοφόρους. Παράλληλα, η ισχυρότερη παρουσία της στα υψηλότερα εισοδηματικά στρώματα επιβεβαιώνει ότι εξακολουθεί να εκφράζει ένα σημαντικό τμήμα των οικονομικά πιο ευνοημένων κοινωνικών ομάδων.
Στον αντίποδα, το ΠαΣοΚ εμφανίζει μια ενδιαφέρουσα αντίφαση. Διατηρεί αξιοσημείωτες δυνάμεις στην περιφέρεια και ιδιαίτερα στην Κρήτη, ωστόσο δυσκολεύεται να αποκτήσει αντίστοιχη δυναμική στην Αττική, εκεί όπου κρίνονται συνήθως οι πολιτικοί συσχετισμοί. Η επιρροή του στους κεντρώους ψηφοφόρους δείχνει ότι εξακολουθεί να θεωρείται ένας ισχυρός εκφραστής του μεσαίου χώρου, χωρίς όμως να έχει μετατρέψει αυτό το πλεονέκτημα σε ευρύτερο κοινωνικό ρεύμα.
Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη του Αλέξη Τσίπρα εμφανίζει διαφορετικά χαρακτηριστικά. Η ισχυρότερη παρουσία της στην Αττική και στις νεότερες ηλικίες δείχνει ότι απευθύνεται κυρίως σε κοινωνικά στρώματα που βιώνουν πιο έντονα τις πιέσεις της καθημερινότητας και της εργασιακής επισφάλειας. Ταυτόχρονα, η σαφής υπεροχή της στον χώρο της Αριστεράς και της Κεντροαριστεράς υποδηλώνει ότι επιχειρεί να συγκροτήσει έναν ευρύτερο προοδευτικό πόλο. Η σχετική αδυναμία στη Βόρεια Ελλάδα αναδεικνύει, ωστόσο, ότι η κοινωνική και γεωγραφική του διεύρυνση δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Το ΚΚΕ συνεχίζει να διαθέτει την πιο συνεκτική κοινωνική και ιδεολογική βάση. Η επιρροή του συγκεντρώνεται κυρίως στους αριστερούς ψηφοφόρους και στα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα, στοιχείο που επιβεβαιώνει ότι η εκλογική του δύναμη στηρίζεται περισσότερο σε σταθερές πολιτικές ταυτότητες παρά σε συγκυριακές μετακινήσεις.
Ξεχωριστή περίπτωση αποτελεί η Ελπίδα για τη Δημοκρατία της Μαρίας Καρυστιανού. Σε αντίθεση με τα περισσότερα κόμματα, δεν εμφανίζει έντονες γεωγραφικές συγκεντρώσεις ούτε περιορίζεται σε συγκεκριμένο ιδεολογικό ακροατήριο. Η απήχησή της φαίνεται να προέρχεται κυρίως από πολίτες που αισθάνονται απομακρυσμένοι από τις παραδοσιακές πολιτικές ταυτότητες και αναζητούν μια διαφορετική μορφή εκπροσώπησης. Το γεγονός ότι η επιρροή της κατανέμεται σχετικά ομοιόμορφα σε διαφορετικές κοινωνικές κατηγορίες αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη ιδιαιτερότητά της.
Αυτό που τελικά αναδεικνύεται είναι ότι παρότι η κυβερνητική φθορά είναι ορατή και η κοινωνική δυσαρέσκεια καταγράφεται σε μια σειρά από ζητήματα της καθημερινότητας, η δυσαρέσκεια αυτή δεν συγκεντρώνεται σε έναν ενιαίο πολιτικό πόλο. Αντίθετα, διαχέεται σε διαφορετικές κομματικές επιλογές, οι οποίες αντλούν δύναμη από διαφορετικές ηλικιακές ομάδες, γεωγραφικές περιοχές και κοινωνικά ακροατήρια. Πίσω από την κατάταξη των κομμάτων αποτυπώνεται μια κοινωνία που αναζητά διαφορετικές απαντήσεις σε διαφορετικά προβλήματα, γεγονός που καθιστά το πολιτικό τοπίο περισσότερο κατακερματισμένο και σύνθετο από ό,τι στο παρελθόν. Το αν θα συγκροτηθούν στο μέλλον νέες και πιο σταθερές πολιτικές πλειοψηφίες είναι ένα ερώτημα που παραμένει ανοιχτό και απαιτεί ακόμη χρόνο για να απαντηθεί.
Ο κ. Τάσος Βασιλείου είναι πολιτικός αναλυτής της Prorata.
