Νέες Εποχές

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να είναι ευμετάβλητος αλλά έχει ένα δόγμα. Οπως επιβεβαιώθηκε και πάλι από την ομιλία του τον περασμένο Σεπτέμβριο στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, ο Τραμπ απορρίπτει τους πολυμερείς θεσμούς και τις φιλελεύθερες αξίες υπέρ του έθνους-κράτους και της πολιτικής ισχύος. Αλλά η κατανόηση του δόγματος Τραμπ – το […]

Το 2019 βρίσκει τον πλανήτη Γη να κατοικείται από 7,6 δισεκατομμύρια ανθρώπους, το κλίμα του πλανήτη να αλλάζει, τις οικονομικές ανισότητες μεταξύ των κατοίκων του να μεγεθύνονται, τα μεταναστευτικά ρεύματα να δοκιμάζουν κοινωνικές ανοχές και ισορροπίες και τις απειλές πολέμου διάσπαρτες σε όλα τα μήκη και πλάτη αυτού του μικρού πλανήτη του Σύμπαντος. Παρόλο που […]

Ο γερμανός φιλόσοφος της Ιστορίας Reinhart Koselleck στο σημαντικό έργο του Το μέλλον του παρελθόντος (Vergangene Zukunft, αγγλ. μετάφραση Futures Past) εισήγαγε δύο μετα-ιστορικές κατηγορίες για την κατανόηση του ιστορικού χρόνου: το «πεδίο της εμπειρίας» και τον «ορίζοντα της προσδοκίας». Η εμπειρία είναι το «παρόν παρελθόν» και συντίθεται από τα γεγονότα τα οποία θυμόμαστε, συνδέεται […]

Το στοίχημα του 2019 είναι αν θα ανήκει στις χιλιάδες του, δηλαδή στη δυναμική του 21ου αιώνα, ή στις δεκάδες του, στην αίσθηση που δημιουργούν οι πρώτες δεκαετίες του προηγούμενου αιώνα. «Πάλιωσαν» πολύ πριν από το τέλος του αιώνα, ανήκαν στο παρελθόν, πριν καλά-καλά συναντηθούν με το παρόν. Συμβατικά θα λέγαμε ότι το 2019 είναι […]

Οι νεότεροι βέβαια δεν ξέρουν τι είναι ο Καζαμίας. Προσφεύγω στο λεξικό της Ακαδημίας: «Ετήσια λαϊκή έκδοση με ημερολόγιο, αστρολογικές προβλέψεις και προφητείες, ανέκδοτα, ονειροκρίτη, συνταγές και άλλες πληροφορίες. Από το ιταλικό casa mia». Σε καθεμία casa (σπίτι) αντιστοιχούσε λοιπόν παλιά και ένας Καζαμίας. Τώρα τις δουλειές του (και πολλά άλλα) κάνει το κινητό. Μετά […]

Η ανατολή ενός νέου έτους είναι πάντα μια ευκαιρία για προβληματισμό πάνω στα μεγάλα προβλήματα που απασχολούν τον τόπο μας και για το τι θα μπορούσαμε να κάνουμε ώστε η Ελλάδα να ξαναγίνει κανονική χώρα. Παρά την πρόοδο που έγινε στα χρόνια της κρίσης και τη βελτίωση των βασικών δημοσιονομικών δεικτών, οι προκλήσεις για το […]

Δύσκολο να αναφέρεις τι περιμένεις από κάθε νέα χρονιά χωρίς να γλιστρήσεις σε ανέξοδα ευχολόγια. Αν η πολιτική είναι η τέχνη του εφικτού, τότε η προσμονή είναι η εκούσια διάθλαση της πραγματικότητας προς το συμφέρον μας. Κάτι σαν την προσευχή, που στην ουσία ζητούμε από τον Πανάγαθο να ακυρώσει όλους τους φυσικούς νόμους προς όφελός […]

Πριν από δύο χρόνια το αποτέλεσμα του βρετανικού δημοψηφίσματος είχε ενσπείρει πανικό στην Ευρωπαϊκή Ενωση, που φοβόταν ότι είναι η αρχή για να ξηλωθεί όλο το οικοδόμημα. Οχι πλέον όμως: Ο πανικός έχει μετοικήσει βορείως της Μάγχης, με τη βρετανική κυβέρνηση να εκλιπαρεί εναλλάξ τους βουλευτές της να μην την ανατρέψουν άμεσα, τους υπουργούς της […]

Το βέλος του χρόνου Ηρθε η στιγμή της μεγάλης ετήσιας έκπληξης, της αναπόδραστης και επαναλαμβανόμενης αλλά και πάντα αναπάντητης: μα πώς πέρασε και αυτός ο χρόνος; Ελα ντε: πώς πέρασε; Και γιατί να περνά; Και πού πάει όταν περνάει ο χρόνος; Και από πού έρχεται; Ανόητα ανθρωπομορφικά ερωτήματα που δεν υπάρχει κανείς να τα απαντήσει […]

Η χώρα εδώ και αρκετό καιρό έπαψε να προετοιμάζει το μέλλον της. Αντίθετα, θα περίμενε κανείς να είχε διαπεράσει την ελληνική κοινωνία ένα ισχυρό αίσθημα αγωνίας και φόβου για το μέλλον της. Η αίσθηση του ατομικού κινδύνου που κυριαρχεί να μετατραπεί σε νέα εθνική ορμή και νέα αίσθηση συλλογικού κινδύνου. Να αναπτύξει αντισώματα, μεγάλες αυτοπειθαρχίες […]

Οι αναγνώστες του «Βήματος» δεν περιμένουν ασφαλώς από τους συντάκτες αυτού του πρωτοχρονιάτικου αφιερώματος να προβλέψουν τι θα συμβεί το 2019. Το μέλλον είναι αινιγματικό: το διακρίνουμε θολά μέσα από έναν καθρέφτη που αναπόφευκτα αντανακλά εμάς τους ίδιους και όσα βρίσκονται γύρω μας. Για αυτό δυσκολευόμαστε να το φανταστούμε ως κάτι που δεν είναι απλή […]

Το νέο έτος, 2019, μπορεί να είναι το πλέον κρίσιμο στην ιστορία της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Ετος-εφιάλτης, αγωνίας και δοκιμασίας. Ετος ανάτασης ή ανατροπής (make or break), εξέργεσης ή βαθύτερης ενοποίησης. (Θα είναι βεβαίως έτος κρίσιμο και για την Ελλάδα λόγω κυρίως των επικείμενων γενικών, βουλευτικών εκλογών.) Η κρισιμότητα του 2019 για την Ευρωπαϊκή Ενωση ορίζεται […]

Σε μια μηχανική επανάληψη η πολιτική επικαιρότητα επαναφέρει στην πρώτη γραμμή το κεντρικό ζήτημα. Ποιος δικαιούται να ομιλεί; Ποιος έχει τα πρωτεία του λόγου; Ποιος είναι ο τελικός κάτοχος του πυρομαχικού; Από τις πρώτες στιγμές της απόπειρας συνύπαρξης, το ζήτημα ορίζει τη μεγάλη ανθρώπινη διαδρομή. Η διαμάχη για το δικαίωμα στον λόγο είναι η ίδια […]

Ομόφωνα, όπως έπρεπε, όλα τα κόμματα – αλλά και δύο πρεσβευτές – καταδίκασαν την απίστευτη αλλά και, ταυτόχρονα, ηλίθια βαρβαρότητα. Και απέναντι στη φονική πρόθεση της βομβικής επίθεσης εναντίον ανθρώπων και μέσων ενημέρωσης στάθηκαν, όπως αναμενόταν. Αυτό όμως δεν φτάνει! Δεν φτάνει πια αν δεν συνοδευθεί από μια ενωτική, συγκλιτική αντίδραση της κοινωνίας όλης. Η χώρα αυτή, […]

Εβαλα επίτηδες έναν προκλητικό τίτλο για να πάω λίγο κόντρα στο ρεύμα. Ξέρω πως το «πρέπον» σήμερα είναι να αναθεματίζουμε την κατανάλωση και τον χώρο της: την «καταναλωτική κοινωνία». Και ναι μεν να καταναλώνουμε όσοι μπορούμε (ιδιαίτερα αυτές τις γιορτάρες μέρες), αλλά να το κάνουμε με βαριά καρδιά, με ενοχές και τύψεις – σχεδόν να ζητάμε […]

Ηκύρωση της συμφωνίας των Πρεσπών έχει μπει στην τελική ευθεία. Αρχικά, η Βουλή της FYROM αναμένεται μέχρι τα μέσα Ιανουαρίου να έχει ολοκληρώσει τις συνταγματικές αλλαγές τόσο για το erga omnes όσο και για την αναθεώρηση προβληματικών εδαφίων του υφιστάμενου συντάγματος. Η προσδοκία είναι πως θα ακολουθήσει η κύρωση από το ελληνικό Κοινοβούλιο. Ωστόσο, πριν […]

Οι μέρες Χριστουγέννων, που φυσικά και δεν θα καταργηθούν από κανέναν διαχωρισμό Κράτους και Εκκλησίας, αποτελούν κίνητρο για πιο νηφάλιες παρεμβάσεις στο ζήτημα της σχέσης των δύο πλευρών. Ακούγοντας στο ραδιόφωνο (News 24/7) μια πολύ σημαντική φωνή της ελληνικής επιστήμης και διανόησης, τον Μιχάλη Σταθόπουλο, να αναφέρεται  στην ανάγκη αυτονομίας της Εκκλησίας, αναλογίστηκα πόσο θα […]

Η αναθεώρηση του Συντάγματος είναι αναγκαία για να επιτευχθεί ο θεσμικός εκσυγχρονισμός της χώρας. Λόγοι κοινωνικοί, οικονομικοί, εκπαιδευτικοί και εθνικοί συνηγορούν υπέρ της πρότασης και για την τροποποίηση του άρθρου 16 του Συντάγματος, ώστε να επιτραπεί και στην Ελλάδα η ίδρυση και λειτουργία, βεβαίως υπό την εποπτεία του κράτους, μη κρατικών ΑΕΙ. Η συνταγματική ρύθμιση […]

Η συζήτηση για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια χρειάζεται να πάει ένα βήμα πέρα από την αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος και να εξεταστούν οι μελλοντικές προεκτάσεις και επιπτώσεις του όλου ζητήματος. Θα αρχίσω με δύο επισημάνσεις και θα περάσω μετά σε κάποια ερωτήματα. Η πρώτη επισήμανση είναι ότι κυριαρχεί πλέον ο όρος «ιδιωτικά πανεπιστήμια» και […]

Δεν κομίζω γλαύκα εις Αθήνας λέγοντας ότι εμείς οι νεοέλληνες έχουμε την τάση να περιφρονούμε τους νόμους. Και δυστυχώς το φαινόμενο αυτό χαρακτηρίζει διαχρονικά  και την πολιτική ζωή της χώρας, όπου πολύ συχνά και με μεγάλη άνεση ψηφίζονται νόμοι που στη συνέχεια δεν εφαρμόζονται. Μόλις οι κυβερνώντες αντιμετωπίσουν δυσκολίες, αλλάζουν τους νόμους με τη γνωστή […]