Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Ο Τζέι Ντι Βανς ανακοίνωσε χθες ένα σημαντικό ορόσημο: το Ιράν επιστρέφει στο καθεστώς των διεθνών επιθεωρήσεων. Πρόκειται για μια ειρωνική τροπή της ιστορίας, καθώς ο Τραμπ αναγκάζεται τώρα να αναστήσει τις βασικές ασφαλιστικές δικλείδες της πυρηνικής συμφωνίας του Ομπάμα, την οποία ο ίδιος είχε ακυρώσει με πάταγο το 2018.
«Αυτό αποτελεί ένα σημαντικό ορόσημο για τον αμερικανικό λαό και το πρώτο βήμα για την οριστική αποπυρηνικοποίηση ή τον μόνιμο τερματισμό του προγράμματος πυρηνικών όπλων στο Ιράν», δήλωσε ο Βανς κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στο θέρετρο Bürgenstock της Ελβετίας. Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι συνεργάζονται με μεσολαβητές από το Κατάρ και το Πακιστάν, προκειμένου να μετατρέψουν την εύθραυστη εκεχειρία της περασμένης εβδομάδας σε μια πιο ολοκληρωμένη ειρηνευτική συμφωνία.
Οι συνομιλίες με τους επιθεωρητές της IAEA ενδέχεται να ξεκινήσουν ακόμη και τη Δευτέρα. Η IAEA ήταν υπεύθυνη για την παρακολούθηση της συμμόρφωσης του Ιράν με το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA) του 2015, τη γνωστή πυρηνική συμφωνία Ομπάμα που ο Τραμπ καταδίκαζε συστηματικά.
Μετά την ακύρωση της συμφωνίας από τον Τραμπ το 2018, το Ιράν μπλόκαρε την πρόσβαση της IAEA σε ορισμένες εγκαταστάσεις. Οι επιθεωρητές δεν είχαν τη δυνατότητα να επαληθεύσουν την κατάσταση του εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν από πέρυσι, όταν οι ΗΠΑ βομβάρδισαν ιρανικές πυρηνικές τοποθεσίες.
Σε μια παράλληλη εξέλιξη, το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ προχώρησε τη Δευτέρα στην προσωρινή άρση των κυρώσεων στο ιρανικό πετρέλαιο για τη 60ήμερη περίοδο της εκεχειρίας.
«Trash Talk» και απειλές του Τραμπ
Οι ισορροπίες παραμένουν σε τεντωμένο σχοινί. Οι Ιρανοί απείλησαν να αποχωρήσουν από τις συνομιλίες την Κυριακή, αφότου ο Τραμπ προειδοποίησε ότι οι ΗΠΑ ενδέχεται να «πλήξουν ξανά το Ιράν πολύ σκληρά», όπως ανέφερε ο Βανς. Παρά την ένταση, οι διαπραγματευτές παρέμειναν στο τραπέζι μέχρι τη 1 π.μ. τοπική ώρα, ενώ η ομάδα των τεχνικών εμπειρογνωμόνων έδωσε κανονικά το «παρών».
«Αυτό που είπαμε στους Ιρανούς χθες είναι ότι, όταν επιδίδεστε σε αυτό που εμείς οι millennials αποκαλούμε trash talk δεν μπορείτε να περιμένετε από τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών να μην απαντήσει και να μην αποκαταστήσει την αλήθεια», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Βανς, αρνούμενος ότι η απειλή του Τραμπ τίναξε τις συνομιλίες στον αέρα, όπως αναφέρει το δημοσίευμα της Washington Post.
Η «πυριτιδαποθήκη» του Ορμούζ
Το μνημόνιο εκεχειρίας, το οποίο υπέγραψε ο Τραμπ στο Παλάτι των Βερσαλλιών την περασμένη Τετάρτη, δίνει στις ΗΠΑ και το Ιράν διορία 60 ημερών για να επιλύσουν τις πιο ακανθώδεις διαφορές τους.
Ανάμεσα σε αυτές είναι η τύχη του αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν και ο έλεγχος στα Στενά του Ορμούζ. Κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, οι ισραηλινές επιθέσεις στον Λίβανο δοκίμασαν τις αντοχές της συμφωνίας, με το Ιράν να απειλεί να κλείσει τα Στενά, ένα στρατηγικό σημείο-«λαιμό» για τις παγκόσμιες αποστολές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Ο αστάθμητος παράγοντας Νετανιάχου
Η συμφωνία εκεχειρίας προέβλεπε τον τερματισμό των ισραηλινών επιθέσεων στον Λίβανο. Ωστόσο, η κυβέρνηση του Ισραηλινού Πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου δεν συνυπέγραψε το κείμενο, αντιθέτως του άσκησε δριμεία κριτική, ενώ οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών προειδοποίησαν ότι ο Νετανιάχου πιθανότατα θα υπονομεύσει τη συμφωνία συνεχίζοντας τις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Την Κυριακή, ο Τραμπ κατηγόρησε την υποστηριζόμενη από το Ιράν Χεζμπολάχ ότι «προκαλεί προβλήματα» στον Λίβανο.
«Το Ισραήλ δεν αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος σε αυτή τη συμφωνία. Όμως, όπως έχουμε δει με κάθε άλλη συμφωνία που αφορά το ιρανικό καθεστώς, πάντα λένε ψέματα, πάντα κλέβουν, ποτέ δε λένε την αλήθεια», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Νετανιάχου, David Mencer, προσθέτοντας ότι οι κυβερνήσεις του Ισραήλ και του Λιβάνου βρίσκονται σε απευθείας διαπραγματεύσεις με μεσολάβηση των ΗΠΑ.
Το παρασκήνιο για τα Στενά και τους Επιθεωρητές
Ο Βανς σημείωσε ότι οι διαπραγματευτές βρίσκονται σε επαφή με αξιωματούχους από το Ισραήλ, τον Λίβανο, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, προσπαθώντας να δημιουργήσουν μια απευθείας γραμμή επικοινωνίας για τη διαχείριση των συγκρούσεων.
Η παρουσία των ισραηλινών στρατευμάτων στο νότιο Λίβανο παραμένει υπό συζήτηση και θα απαιτήσει συντονισμό με τις λιβανέζικες ένοπλες δυνάμεις, καθώς και άσκηση πίεσης από το Ιράν προς τη Χεζμπολάχ.
Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ανοιχτά, και οι συνομιλίες της Κυριακής επικεντρώθηκαν σε έναν μηχανισμό για τη διατήρηση αυτού του καθεστώτος. Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι ξεκαθάρισαν ότι αντιτίθενται σε τυχόν ιρανικά διόδια, αν και ο Τραμπ έριξε στο τραπέζι την ιδέα να επιβάλουν οι ΗΠΑ χρεώσεις αν η συμφωνία καταρρεύσει.
