Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή «Η Αλβανία δεν είναι για πούλημα» είναι το βασικό σύνθημα των διαδηλώσεων που έχουν καταλάβει τις πόλεις της γειτονικής χώρας τις τελευταίες δύο εβδομάδες. Η «επανάσταση των φλαμίνγκο», με αφορμή τα σχέδια εταιρείας συμφερόντων του Τζάρεντ Κούσνερ για κατασκευή υπερπολυτελούς θερέτρου σε προστατευόμενη περιοχή, έχει εξελιχθεί στη μεγαλύτερη λαϊκή εξέγερση κατά του πολιτικού συστήματος στη χώρα τα τελευταία 30 χρόνια.
Η αμφιλεγόμενη επένδυση και το περιβάλλον
Η επίμαχη επένδυση, αξίας 1,4 δις δολαρίων, προβλέπει την κατασκευή 10.000 πολυτελών ξενοδοχειακών κλινών και θέρετρων στην παράκτια ζώνη Βιόσε-Νάρτα, καθώς και στο ακατοίκητο νησάκι Σάσωνα στην Αδριατική, στη νοτιοδυτική Αλβανία.
Η συγκεκριμένη περιοχή αποτελεί μέρος προστατευόμενου υγροτόπου, ένα κρίσιμο οικοσύστημα για περισσότερα από 200 είδη αποδημητικών πτηνών, μεσογειακές φώκιες και χελώνες. Οι διαδηλωτές υιοθέτησαν το ροζ φλαμίνγκο ως σύμβολό τους, καθώς το έργο απειλεί άμεσα τους τόπους αναπαραγωγής αυτών των πουλιών.
Ο νόμος για τις προστατευόμενες περιοχές άλλαξε, μάλλον φωτογραφικά, το 2024, προκειμένου να ανοίξει ο δρόμος για τέτοιου είδους επενδύσεις.
Οι αντιδράσεις ξεκίνησαν στα τέλη Μαϊού, όταν τοποθετήθηκαν οι πρώτες περιφράξεις με συρματοπλέγματα, αποκλείοντας την πρόσβαση στην ακτή.
Καταπάτηση περιουσιών και εθνική μειονότητα
Στη χώρα μας το θέμα έγινε ευρέως γνωστό από βίντεο, στο οποίο άντρες ιδιωτικής ασφάλειας ντυμένοι στα μαύρα σέρνουν βίαια έναν Έλληνα ομογενή πίσω από τον συρμάτινο φράχτη, έκανε τον γύρο του διαδικτύου.
Η επένδυση αυτή έφερε στην επιφάνεια και το χρόνιο πρόβλημα της καταπάτησης περιουσιών, που πλήττει ιδιαίτερα την ελληνική εθνική μειονότητα. Πολλά από τα εν λόγω οικόπεδα που πουλήθηκαν είναι αμφισβητούμενης ιδιοκτησίας, σύμφωνα με δικαστικές αποφάσεις. Η αξία της γης στην περιοχή εκτινάχθηκε ύποπτα από τα 5,5 εκατομμύρια στα 128 εκατ. ευρώ μέσα σε λίγους μήνες.
Οι διαμαρτυρίες αφορούν ολόκληρο το πολιτικό σύστημα
Οι διαμαρτυρίες των τοπικών κατοίκων και μερικών ακτιβιστών για το περιβάλλον πολύ γρήγορα πήραν τη μορφή χιονοστιβάδας και εξαπλώθηκαν στα Τίρανα και σε άλλες πόλεις καθώς και στο εξωτερικό. Δε διαδηλώνουν απέναντι σε ένα αμφιλεγόμενο έργο, αλλά απέναντι σε ένα ολόκληρο πολιτικό σύστημα και εκφράζουν την απογοήτευσή τους για την πορεία της χώρας τα τελευταία 30 χρόνια.
Οι νέοι κάτω των 30 ετών και οι φοιτητές διαμαρτύρονται για την ανεργία, το υψηλό κόστος ζωής και την έλλειψη προοπτικής. Μεγάλο μέρος αυτών έχει ήδη μεταναστεύσει. Το 44% των Αλβανών διαμένει στο εξωτερικό και η χώρα συρρικνώνεται πληθυσμιακά.
Ο απλός πολίτης διαδηλώνει απέναντι σε ένα σύστημα αδιαφάνειας και διαφθοράς, που διευκολύνει τους ξένους επενδυτές εις βάρος του λαού, που δε φροντίζει να κάνει αρκετά για την καθημερινότητά του.
Η δυσαρέσκεια απευθύνεται στο δίπολο που κυριαρχεί στην Αλβανία μετακομμουνιστικά, δηλαδή στον σοσιαλιστή πρωθυπουργό της χώρας από το 2013, Έντι Ράμα, του οποίου ζητάνε την παραίτηση, αλλά και στον τέως πρωθυπουργό Σαλί Μπερίσα, ο οποίος έχει εγκλωβίσει την αντιπολίτευση για την προσωπική του πολιτική επιβίωση.
Ο Έντι Ράμα παραμένει ανένδοτος
Ο Ράμα δε δείχνει να κάμπτεται. Έχει άνετη πλειοψηφία στη βουλή και ορίζοντα εκλογών τον Ιούνιο του 2029. Απαξίωσε τους διαδηλωτές με προκλητικό τρόπο λέγοντάς τους «χαζούς», υποστήριξε ότι διεξάγεται ένας «υβριδικός πόλεμος» από εχθρούς της Αλβανίας και του Ισραήλ, δηλαδή από το Ιράν και επέμεινε ότι οι ξένοι επενδυτές είναι η απόλυτη προτεραιότητα γιατί «φέρνουν χρήματα».
Πράγματι, οι επενδυτές φέρνουν χρήματα και χάρη στη στοχοπροσήλωση του πρωθυπουργού σε αυτή την κατεύθυνση, η χώρα έχει γίνει δημοφιλής τουριστικός προορισμός. Από 3 εκ. επισκέπτες το 2013, η Αλβανία των 2.7 εκ. μονίμων κατοίκων, έχει πλέον 12.5 εκ. αφίξεις ετησίως, ενώ πραγματοποιούνται 83 μεγάλα έργα υποδομών αξίας πολλών δις. Το μεγάλο ερώτημα που προκύπτει είναι με ποιο κόστος και ποιος επωφελείται από αυτά;
Πολλοί ανησυχούν ότι η ανάπτυξη της χώρας έχει πάρει λάθος δρόμο και κινδυνεύει να καταστρέψει το φυσικό τοπίο.
Το καμπανάκι της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Η Ευρωπαϊκή Ένωση προειδοποίησε την Αλβανία, ότι οφείλει να συμμορφώνεται με το Κεφάλαιο 27 της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τα περιβαλλοντικά πρότυπα, ώστε να μη θέσει σε κίνδυνο την ενταξιακή της πορεία. Επίσης, η Κομισιόν εξέφρασε έντονη ανησυχία για τη νομοθετική αλλαγή, η οποία επιτρέπει ειδικές εξαιρέσεις για στρατηγικές επενδύσεις άνω των 50 εκατομμυρίων ευρώ, φωτογραφίζοντας το συγκεκριμένο έργο.
Σε μια εξέλιξη της τελευταίας στιγμής, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπερψήφισε στο Στρασβούργο ψήφισμα σχετικά με την Έκθεση της Κομισιόν του 2025 για τη χώρα, ζητώντας την άμεση επιβολή μορατόριουμ στην έκδοση νέων αδειών και στην ανοικοδόμηση εντός προστατευόμενων περιοχών.
Η κυβέρνηση πιεζόμενη από τις Βρυξέλλες ανέστειλε προσωρινά τις κατασκευαστικές εργασίες και δεσμεύτηκε να πραγματοποιήσει πλήρη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, σε συνεργασία με την κοινωνία των πολιτών.
Παράλληλα, η Ειδική Δομή κατά της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος (SPAK) ξεκίνησε σχετική έρευνα και έχει ήδη εκδώσει εντάλματα σύλληψης για κύκλωμα ξεπλύματος χρήματος από ναρκωτικά, το οποίο εμπλέκεται σε αγοραπωλησίες γης στην περιοχή.
Ωστόσο και αυτή τη φορά, η αντίδραση του αλβανού Πρωθυπουργού ήταν άμεση. Με ανάρτησή του στο Instagram, ο Έντι Ράμα σχολίασε την απόρριψη της τροπολογίας που φωτογράφιζε τον Κούσνερ, επικρίνοντας τον σαματά που έχει δημιουργηθεί γύρω από το ζήτημα.
Ο Ράμα επέμεινε πως δε συντρέχει λόγος ανησυχίας, διαβεβαιώνοντας σε έντονο ύφος: «Τα φλαμίνγκο θα προστατευθούν, η λιμνοθάλασσα της Νάρτα (Vjose-Narta) θα προστατευθεί και το Ζβάρνετς θα αναπτυχθεί στη βάση μιας Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, σύμφωνα με τα πρότυπα της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Η εμπειρία της Σερβίας και η επένδυση που δεν έγινε
Δεν είναι η πρώτη φορά που υπάρχουν έντονες αντιδράσεις της κοινωνίας απέναντι σε έργο συμφερόντων του Τζάρεντ Κούσνερ.
Κάτι παρόμοιο είχε συμβεί στο Βελιγράδι το 2025, όπου η Affinity Partners του Κούσνερ, σκόπευε να χτίσει πολυτελές ξενοδοχειακό συγκρότημα στα ερείπια του βομβαρδισμένου πρώην Γενικού Επιτελείου Στρατού της Γιουγκοσλαβίας, συμβόλου αντίστασης για τους Σέρβους. Η επένδυση πυροδότησε κύμα οργής και μαζικές διαμαρτυρίες και ακολούθησαν ποινικές διώξεις για κατάχρηση εξουσίας. Εν τέλει η Affinity Partners αποσύρθηκε και η επένδυση δεν υλοποιήθηκε, προκαλώντας μεγάλο εκνευρισμό στον πρόεδρο Βούτσιτς.
Απομένει να φανεί τι θα γίνει στην Αλβανία, όχι μόνο ως προς το πολυτελές θέρετρο, αλλά και ως προς την εν γένει απογοήτευση της κοινωνίας.
