Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Σε τεντωμένο σχοινί βαδίζει η ιστορική, ηλεκτρονική υπογραφή του προσύμφωνου (MOU) για το Μεσανατολικό από τον Ντόναλντ Τραμπ, με την Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη να επιδίδονται σε ένα σκληρό μπρα ντε φερ για την επόμενη ημέρα.
Ενώ η 60ήμερη παράταση της εκεχειρίας τέθηκε ήδη σε ισχύ, η διεθνής κοινότητα στρέφει το βλέμμα της στην επίσημη τελετή της Παρασκευής στη Γενεύη. Ωστόσο, πίσω από τις κλειστές πόρτες, η συμφωνία δοκιμάζεται ήδη από οκτώ κρίσιμα και αναπάντητα ερωτήματα που απειλούν την εύθραυστη ισορροπία στην περιοχή.
Η συμφωνία αποτελεί ήδη ένα crash test για το αν η Ουάσινγκτον και η Τεχεράνη μπορούν να μετατρέψουν μια παύση του πυρός στο πεδίο της μάχης σε μια ευρύτερη διευθέτηση, ξεκινώντας από τα Στενά του Ορμούζ και προχωρώντας στη συνέχεια στο πολύ πιο ακανθώδες ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.
Ο Βανς, οι αμερικανοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, ο Γκαλιμπάφ και ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί αναμένεται να συναντηθούν την Παρασκευή με μεσολαβητές από το Πακιστάν και το Κατάρ για να συζητήσουν την επόμενη φάση.
Τα 8 κρίσιμα ερωτήματα γύρω από το deal
1. Είναι η συμφωνία πράγματι σε ισχύ;
Το μνημόνιο συνεργασίας (MOU) υπογράφηκε ηλεκτρονικά, με μια πιο επίσημη τελετή υπογραφής να έχει προγραμματιστεί για την Παρασκευή 19/6 στην Ελβετία.
Η 60ήμερη παράταση της εκεχειρίας τέθηκε σε άμεση ισχύ, αλλά τα Στενά δεν είναι ακόμη πλήρως ανοιχτά. Αν και ο Τραμπ ανακοίνωσε την Κυριακή την άμεση άρση του αμερικανικού αποκλεισμού, αργότερα δήλωσε ότι αυτό θα συμβεί την Παρασκευή, μετά την τελετή.
2. Θα είναι τα Στενά του Ορμούζ πραγματικά «ανοιχτά»;
Η αμερικανική πλευρά τονίζει ότι τα Στενά θα ανοίξουν χωρίς διόδια ή άλλους περιορισμούς, με τον στόχο να επιστρέψει η ναυσιπλοΐα εντός 30 ημερών. Αντίθετα, Ιρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν στα κρατικά μέσα ότι το καθεστώς δεν θα επιστρέψει πλήρως στην προπολεμική κατάσταση και ότι το Ιράν θα διατηρήσει κάποιο επίπεδο ελέγχου (π.χ. περιβαλλοντικά τέλη μετά τις 60 ημέρες). Οι ναυτιλιακές (όπως η Maersk) κινούνται πολύ προσεκτικά, περιμένοντας εγγυήσεις ασφαλείας αναφέρει το Axios.
3. Τι κερδίζει τελικά το Ιράν;
Και οι δύο πλευρές συμφωνούν σε δύο πράγματα: τερματισμό των εχθροπραξιών και εξαιρέσεις από τις κυρώσεις για την εξαγωγή πετρελαίου. Ωστόσο, το Ιράν υποστηρίζει ότι λαμβάνει και δισεκατομμύρια δολάρια από «παγωμένα» κεφάλαια μόνο για την υπογραφή. Οι ΗΠΑ το αρνούνται κατηγορηματικά, κάνοντας λόγο για ένα μοντέλο «πληρωμής βάσει απόδοσης», αν και παραδέχονται ότι είναι διατεθειμένες να κάνουν κάποιες «μικρές χειρονομίες» καλής θέλησης.
4. Συμφωνούν οι δύο πλευρές στο τι… συμφώνησαν;
ΗΠΑ και Ιράν δίνουν αντικρουόμενες εκδοχές για τους όρους της συμφωνίας. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι οι διαπραγματεύσεις έγιναν κυρίως έμμεσα, μέσω μεσολαβητών, και το MOU αποτελεί μια ευρεία πολιτική κατανόηση και όχι μια λεπτομερή συνθήκη. Αυτή η ασάφεια επιτρέπει και στις δύο πλευρές να ισχυρίζονται ότι πήραν αυτό που ήθελαν.
5. Θα δοθεί στη δημοσιότητα το κείμενο της συμφωνίας;
Μεγάλο μέρος της σύγχυσης θα μπορούσε να ξεκαθαρίσει αν δημοσιευόταν το πλήρες κείμενο του MOU. Ανώτερος κυβερνητικός αξιωματούχος δήλωσε ότι αυτό θα συμβεί εντός των επόμενων 24-48 ωρών, αν και ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι μπορεί να καθυστερήσει μέχρι μετά την Παρασκευή.
6. Θα συμμορφωθεί το Ισραήλ;
Η συμφωνία δέχεται πυρά από όλο το πολιτικό φάσμα στο Ισραήλ, λιγότερο από τέσσερις μήνες πριν από τις εκλογές, καθώς απαιτεί τήρηση της εκεχειρίας στον Λίβανο. Ο υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς ξεκαθάρισε ότι το Ισραήλ δεν θα αποσυρθεί από τον νότιο Λίβανο ούτε θα εκχωρήσει το δικαίωμα να απαντά στη Χεζμπολάχ. Μετά από ένα ισραηλινό πλήγμα στη Βηρυτό που παραλίγο να τινάξει το deal στον αέρα, ο Τραμπ δήλωσε στο Axios ότι ο Μπενιαμίν Νετανιάχου δεν διαθέτει «καμία γα[…] κρίση».
7. Θα υπάρξει ποτέ οριστική συμφωνία για τα πυρηνικά;
Το MOU έχει σχεδιαστεί για να ξεκινήσει 60 ημέρες πυρηνικών διαπραγματεύσεων. Όλα τα πυρηνικά στοιχεία και ο κύριος όγκος της άρσης των κυρώσεων εξαρτώνται από αυτή την τεχνική τελική συμφωνία. Οι αμερικανοί αξιωματούχοι αναγνωρίζουν ότι θα είναι εξαιρετικά δύσκολο, δεδομένης της αμοιβαίας δυσπιστίας.
8. Θα ξαναρχίσει ο πόλεμος αν οι συνομιλίες αποτύχουν;
Οι αμερικανοί αξιωματούχοι ξεκαθαρίζουν ότι δεν θα αποσύρουν τις στρατιωτικές δυνάμεις που στάλθηκαν στην περιοχή εάν δεν υπάρξει τελική συμφωνία για τα πυρηνικά. Υποστηρίζουν μάλιστα ότι ο Τραμπ έχει ακόμα «εργαλεία στο οπλοστάσιό του» αν η διπλωματία αποτύχει. Από την άλλη, οι Ιρανοί αξιωματούχοι ισχυρίζονται ότι ο Τραμπ ήταν αυτός που καιγόταν να τερματίσει τον πόλεμο και ότι τώρα η Τεχεράνη έχει το πάνω χέρι.
