Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Στο επίκεντρο του επιστημονικού ενδιαφέροντος αναμένεται να βρεθεί ο «υγρός χρυσός» της ελληνικής γης, καθώς κορυφαίοι ερευνητές με διεθνή αναγνώριση συγκεντρώνονται στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Στο πλαίσιο του Συνεδρίου «Ελαιοκομικός Τομέας: Προβλήματα και Προοπτικές» που διοργανώνει η Επιστημονική Εταιρεία Εγκυκλοπαιδιστών Ελαιοκομίας (4Ε) στις 11 και 12 Ιουνίου, μια ξεχωριστή ενότητα είναι αφιερωμένη στις ευεργετικές δράσεις του ελαιολάδου στην υγεία, φέρνοντας στο φως νεότερα δεδομένα από επιδημιολογικές μελέτες.
Οι ειδικοί θα αναλύσουν πώς το ελαιόλαδο λειτουργεί ως όπλο απέναντι σε σύγχρονες μάστιγες, όπως η παχυσαρκία, τα καρδιαγγειακά νοσήματα, οι νευροεκφυλιστικές ασθένειες, αλλά και πώς συμβάλλει στην ενίσχυση της γνωσιακής λειτουργίας. Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της επιστημονικής αυτής συνάντησης, ωστόσο, είναι ότι δε θα περιοριστεί στο ότι το ελαιόλαδο κάνει καλό, αλλά θα εξηγήσει λεπτομερώς το πώς.
Οξείδωση, θρόμβωση και φλεγμονή
Για να κατανοήσουμε την επίδραση του ελαιολάδου, οι επιστήμονες αναλύουν τρεις βασικές βιολογικές διεργασίες του οργανισμού μας, οι οποίες συνδέονται στενά μεταξύ τους και ακολουθούν πιστά το αρχαίο ρητό «μέτρο άριστον».
Η πρώτη είναι η οξείδωση. Πρόκειται για μια φυσική διεργασία που, όταν γίνεται με μέτρο, μας δίνει ενέργεια μέσω της πέψης ή διεγείρεται θετικά από την ήπια άσκηση. Όταν όμως ξεφεύγει από το μέτρο —για παράδειγμα, λόγω υπερβολικής σωματικής καταπόνησης— προκαλεί έντονο οξειδωτικό στρες, το οποίο με τη σειρά του πυροδοτεί φλεγμονές.
Η δεύτερη διεργασία είναι η θρόμβωση. Όταν ένα αγγείο τραυματίζεται, ο σχηματισμός θρόμβου από τα αιμοπετάλια είναι σωτήριος για να σταματήσει η αιμορραγία. Αν όμως ένας τέτοιος θρόμβος δημιουργηθεί εσωτερικά, λόγω διάρρηξης αθηρωματικής πλάκας, μπορεί να φράξει τα ευαίσθητα αγγεία προκαλώντας έμφραγμα ή εγκεφαλικό.
Η τρίτη διεργασία είναι η φλεγμονή, η φυσική άμυνα του οργανισμού απέναντι σε εξωτερικούς εισβολείς. Το πρόβλημα ξεκινά όταν ο εισβολέας εξαφανίζεται, αλλά η φλεγμονή συνεχίζεται υπέρμετρα, γίνεται χρόνια και καταστρέφει υγιή κύτταρα.
Τα δύο «μονοπάτια» της φλεγμονής και ο ρόλος της ασπιρίνης
Όταν ο οργανισμός δέχεται μια απειλή, η φλεγμονή ενεργοποιείται ακολουθώντας δύο διαφορετικά χημικά μονοπάτια. Το πρώτο βασίζεται στην παραγωγή του Αραχιδονικού οξέος. Η χρόνια δραστηριότητά του προκαλεί φλεγμονές που εκδηλώνονται με γνώριμα συμπτώματα όπως ο πυρετός, ενώ παράλληλα ευνοεί τη θρόμβωση των αιμοπεταλίων. Αυτή την πορεία έρχεται παραδοσιακά να ανακόψει η ασπιρίνη. Για τον λόγο αυτό, οι γιατροί συνιστούν μια μικρή, καθημερινή δόση ασπιρίνης σε ασθενείς με αθηρωματική πλάκα, ώστε να προλάβουν τη θρόμβωση, προσέχοντας πάντα την υπερβολική δόση που θα μπορούσε να προκαλέσει αιμορραγίες.
Το δεύτερο, και εξαιρετικά κρίσιμο μονοπάτι, αφορά την παραγωγή του PAF (Παράγοντα Ενεργοποίησης Αιμοπεταλίων). Ο PAF θεωρείται ένας από τους ισχυρότερους μοριακούς παράγοντες φλεγμονής που γνωρίζουμε σήμερα. Λειτουργεί ως ένα εσωτερικό σήμα κινδύνου, το οποίο σε φυσιολογικά επίπεδα βοηθά στην εξουδετέρωση των απειλών, όμως η ανεξέλεγκτη δράση του συνδέεται άμεσα με την οξείδωση, τη θρόμβωση και την ανάπτυξη σοβαρών φλεγμονωδών παθήσεων, όπως η αθηροσκλήρωση και τα καρδιαγγειακά νοσήματα.
Η διπλή επιστημονική δράση του ελαιολάδου
Πώς καταφέρνει λοιπόν το ελαιόλαδο να τιθασεύσει αυτούς τους μηχανισμούς και να προστατεύσει την υγεία μας; Η απάντηση κρύβεται στη συνεργασία δύο πολύτιμων κατηγοριών συστατικών του, τα οποία λειτουργούν ως φυσικά αντίδοτα.
Από τη μία πλευρά, οι φαινολικές ενώσεις του ελαιολάδου δρουν με τρόπο ανάλογο της ασπιρίνης. Έχουν την ικανότητα να μπλοκάρουν το μονοπάτι του αραχιδονικού οξέος, καταπολεμούν το οξειδωτικό στρες ως ισχυρά αντιοξειδωτικά και προσφέρουν μια ήπια αντιφλεγμονώδη δράση που βοηθά στη μερική εξουδετέρωση των αρνητικών επιπτώσεων του PAF.
Από την άλλη πλευρά, το ελαιόλαδο περιέχει γλυκεριναιθερικές ενώσεις. Αυτά τα συστατικά αποτελούν μερικούς από τους πιο ισχυρούς φυσικούς αναστολείς του PAF. Μπλοκάροντας απευθείας τη δράση του, καταφέρνουν να βάλουν «φρένο» ταυτόχρονα στο οξειδωτικό στρες, στη δημιουργία επικίνδυνων θρόμβων και στην εμφάνιση καρδιαγγειακών παθήσεων και αθηροσκλήρωσης.
Το συνέδριο, μέσα από αυτές τις υψηλού επιπέδου παρουσιάσεις, στοχεύει να ανοίξει έναν γόνιμο διάλογο με το κοινό, θέτοντας τα θεμέλια για νέες ερωτήσεις και απαντήσεις γύρω από τη διατροφική και θεραπευτική αξία του ελαιολάδου.
