Με τον χάρτη του Υπουργείου Άμυνας των ΉΠΑ να αναφέρει πως άνω των 5.000 στόχων να έχουν πληγεί εντός του Ιράν και τις επιχειρήσεις να συνεχίζονται, σύμφωνα, με τον υπουργό Άμυνας Χέγκσεθ όλο και πιο εντατικά, το μεγαλύτερο πρόβλημα που καλείται να αντιμετωπίσει η Αμερική δεν είναι στρατιωτικό. Είναι οικονομικό. Και αφορά τα Στενά του Ορμούζ.

Όταν ξεκίνησαν οι εχθροπραξίες η θαλάσσια δίοδος ήταν ανοιχτή.

Καθώς οι ΗΠΑ και το Ισραήλ κατέστρεφαν όλο και περισσότερες πυραυλικές και άλλες εγκαταστάσεις του Ιράν οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC) έλεγαν πως θα τα κλείσουν. Μετά, έλεγαν πως είναι ανοιχτά.

Στις 9 Μαρτίου ο πρόεδρος Τραμπ είπε πως «εάν χρειαστεί», οι Ηνωμένες Πολιτείες θα συνοδεύουν πλοία μέσω των αποκλεισμένων Στενών του Ορμούζ και θα προσφέρουν ασφάλιση πολιτικού κινδύνου σε κάθε δεξαμενόπλοιο που δραστηριοποιείται στον Κόλπο». Οι αγορές αντέδρασαν θετικά.

Όπως βλέπουμε ωστόσο σε γράφημα του Economist, οι τιμές ανεβαίνουν ξανά μετά από μια σημαντική πτώση μεταξύ 9-11 Μαρτίου, με την τιμή του αργού Brent (που χρησιμοποιεί και η Ελλάδα) να κυμαίνεται περί τα 90-93 δολάρια το βαρέλι.

Πολλοί ειδικοί εστίασαν στο γεγονός πως είναι αδύνατον για τα εκατοντάδες πλοία εντός του του Στενού να προστατευθούν, ακόμα και από τα πιο εξελιγμένα πολεμικά πλοία των ΗΠΑ. Μια επίθεση με σμήνη drone τύπου Shaded-136 δεν θα ήταν δυνατό να αποτραπεί στο 100% όπως και το 1945 προς το τέλος του πολέμου τα δεκάδες Mitsubishi Zero των Ιαπώνων δεν μπορούσαν να καταρριφθούν από τον τεράστιο αμερικάνικο στόλο εξ ’ολοκλήρου.

Ένα και μόνο πλήγμα σε ένα τέτοιο κομβόι δεξαμενοπλοίων θα μπορούσε να δημιουργήσει πρόβλημα όχι μόνο στο πλοίο αλλά και στα παρακείμενα αυτού πλοία. Την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές, πάνω από 5 πλοία έχουν πληγεί, ένα ελληνικών συμφερόντων.

Το αδύνατο να προστατευθούν εμπορικά πλοία εντός των στενών καταδεικνύει και το αποτέλεσμα που είχε στις αγορές απόφαση του Διεθνή Οργανισμού Ενέργειας ότι οι χώρες-μέλη του θα απελευθερώσουν 400 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου από τα στρατηγικά αποθέματα έκτακτης ανάγκης τους, τη μεγαλύτερη διάθεση αποθεμάτων στην ιστορία, σε μια προσπάθεια να μειωθούν οι τιμές του αργού πετρελαίου που έχουν εκτοξευθεί.

Νάρκες στα στενά

Καθώς ειδικοί επί της ενέργειας έσπευδαν να καταρτίσουν το σχέδιο, η Τεχεράνη ξεκίνησε να τοποθετεί νάρκες στα στενά, γεγονός που υποδηλώνει ότι η κίνηση των δεξαμενόπλοιων ενδέχεται να διαταραχθεί για κάποιο χρονικό διάστημα ακόμη και μετά τη λήξη των συγκρούσεων. Η αντίδραση του προέδρου Τραμπ ήταν αναμενόμενη: Να αφαιρεθούν οι νάρκες αλλιώς το Ιράν θα χτυπηθεί όπως ποτέ άλλοτε.

Αλλά πώς; Οι ΗΠΑ αναφέρουν 5.000 στόχους, το Ισραήλ τους ίδιους ή και περισσότερους. Πριν 3 ημέρες κατά την συνέντευξη τύπου του υπουργού Άμυνας Χέγκσεθ και του Αμερικανού Α/ΓΕΕΘΑ Τιμ Κέιν αναφέρθηκε από την ηγεσία πως «στόχος τώρα είναι να προχωρήσουν από τις παράκτιες περιοχές προς την ενδοχώρα» αναφορικά μα τα πλήγματα. Ταυτόχρονα, οι ΗΠΑ έχουν βυθίσει 2 μεγάλα πλοία που μεταφέρουν drone και ακόμα 48 άλλων τύπων.

Aν τα 5.000 (+5.000) από το Ισραήλ πλήγματα σε 10 ημέρες δεν έχουν καταφέρει να εξουδετερώσουν τις βάσεις των drone που πλήττουν (και) τα πλοία, πετρελαϊκές εγκαταστάσεις άλλων χωρών αλλά και τις βάσεις βαλλιστικών πυραύλων, τότε τι ακριβώς πλήττουν;

Και ποια είναι η προτεραιότητα των ΗΠΑ σε κάθε περίπτωση; Η αλλαγή καθεστώτος ναι, είναι. Να καταστραφεί το πυρηνικό πρόγραμμα ναι, είναι. Αλλά η επίτευξη ασφαλούς ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ φαίνεται σαν στόχος που μπαίνει πρώτος στην λίστα αλλά μετά, κάπου, το ενδιαφέρον ατονεί. Ωστόσο θα έπρεπε να είναι ο πρώτος και όχι ο τελευταίος στόχος.

Ο Economist καθορίζει το πρόβλημα με ακρίβεια

Η στρατιωτική συνοδεία θα μπορούσε κατ’ αρχήν να βοηθήσει. Μεταξύ Ιουλίου 1987 και Σεπτεμβρίου 1988, εν μέσω του πολέμου μεταξύ Ιράκ και Ιράν, οι Ηνωμένες Πολιτείες επαναχαρακτήρισαν δεκάδες Κουβετιανά δεξαμενόπλοια και τα συνόδευσαν μέσω του Ορμούζ με τη βοήθεια περισσότερων από 30 πολεμικών πλοίων. Οι νηοπομπές, που αναχωρούσαν κατά μέσο όρο περίπου μία φορά την εβδομάδα, περιλάμβαναν συνήθως αρκετά πολεμικά πλοία και δύο ή τρία δεξαμενόπλοια.

Στην πράξη, όμως, μία τέτοια νηοπομπή την εβδομάδα θα έκανε ελάχιστα για να επανέλθει η κυκλοφορία στα προπολεμικά επίπεδα των άνω των 50 πετρελαιοφόρων την ημέρα. Με αυτόν τον ρυθμό θα χρειάζονταν δυόμισι χρόνια για να εξέλθουν από τον Κόλπο και τα περίπου 320 πλοία που βρίσκονται σήμερα εγκλωβισμένα εκεί. Ακόμη και η επανέναρξη των τριών τετάρτων των διελεύσεων από το Ορμούζ θα εξακολουθούσε να εμποδίζει σχεδόν 4 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως να φτάσουν στις παγκόσμιες αγορές. Αυτό είναι πολύ περισσότερο από ό,τι φοβούνταν οι αναλυτές ότι θα χαθεί όταν η Ρωσία επιτέθηκε στην Ουκρανία το 2022, ένα σοκ που εκτόξευσε το Brent στα 128 δολάρια το βαρέλι. Για να υπάρξει πραγματική διαφορά, η αρμάδα συνοδείας θα έπρεπε να είναι πολύ μεγαλύτερη, καταλήγει.

Και αυτή η δυνατότητα δεν υπάρχει.

Για να κατανοήσει κανείς την σημασία των Στενών του Ορμούζ αρκεί αυτό το γράφημα από τον Economist, σύμφωνα με το οποίο σχεδόν το 22% της παγκόσμιας αγορά μεταφοράς πετρελαίου γίνεται από εκεί.

Σύμφωνα με την Wall Street Journal, «όταν αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ πραγματοποίησαν κεκλεισμένων των θυρών ενημέρωση προς τους νομοθέτες την Τρίτη, ο γερουσιαστής Κρίστοφερ Σ. Μέρφι, Δημοκρατικός από το Κονέκτικατ, δήλωσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι η κυβέρνηση δεν είχε σχέδιο για τα Στενά του Ορμούζ και «δεν γνώριζε πώς να τα ανοίξει ξανά με ασφάλεια».

Όπως ανέφερε και ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ, ακόμη και κατά τη διάρκεια των ισραηλινών και αμερικανικών πληγμάτων κατά του Ιράν τον περασμένο Ιούνιο υπήρξε μικρή αναστάτωση στις αγορές. «Οι τιμές του πετρελαίου ανέβηκαν στιγμιαία και στη συνέχεια υποχώρησαν ξανά», δήλωσε.

Κατά την WSJ, ορισμένοι από τους άλλους συμβούλους του κ. Τραμπ συμμερίζονταν παρόμοιες απόψεις κατ’ ιδίαν, απορρίπτοντας τις προειδοποιήσεις ότι – αυτή τη δεύτερη φορά -το Ιράν ενδέχεται να διεξαγάγει οικονομικό πόλεμο κλείνοντας θαλάσσιες οδούς από τις οποίες διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.

Το μέγεθος αυτού του λανθασμένου υπολογισμού αναφορικά με την έκταση και την δυνατότητα της αντίδρασης του Ιράν έγινε εμφανές τις τελευταίες ημέρες.

Όπως είπε και ο Αλί Λαριτζανί σε ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την Τρίτη «το Στενό του Ορμούζ είτε θα είναι ένα στενό ειρήνης και ευημερίας για όλους ή θα γίνει ένα στενό ήττας και οδύνης για τους πολεμοκάπηλους».

Απομένει να δούμε ποιος θα επικρατήσει.