Υπό την πίεση των γεωπολιτικών ανακατατάξεων και του εντεινόμενου διεθνούς ανταγωνισμού, οι «27» ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνέρχονται σήμερα, 12 Φεβρουαρίου, στην άτυπη Σύνοδο Κορυφής στο κάστρο Alden Biesen του Βελγίου. Στο επίκεντρο της ατζέντας βρίσκεται η θωράκιση της Ενιαίας Αγοράς και η χάραξη μιας νέας οικονομικής στρατηγικής που θα διασφαλίζει την ευρωπαϊκή κυριαρχία απέναντι στις ΗΠΑ και την Κίνα.
Η «επιταγή» της στρατηγικής αυτονομίας
Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, έδωσε το στίγμα των συνομιλιών, χαρακτηρίζοντας την ενίσχυση της Ενιαίας Αγοράς ως «επείγουσα στρατηγική επιταγή». Η Σύνοδος δεν αναμένεται να «επανεφεύρει τον τροχό», αλλά να λειτουργήσει ως επιταχυντής υφιστάμενων πρωτοβουλιών για την απορρύθμιση (deregulation), την απλοποίηση των κανονιστικών πλαισίων και τη μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων από τρίτες χώρες.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στην παρουσία των Μάριο Ντράγκι και Ενρίκο Λέτα. Οι δύο πρώην πρωθυπουργοί της Ιταλίας καλούνται να αναπτύξουν το όραμά τους για την υπέρβαση της γραφειοκρατικής δυσκαμψίας που τέλμα την ευρωπαϊκή οικονομία, βασιζόμενοι στις εκθέσεις-ορόσημο που υπέβαλαν το 2024.
Το δίλημμα των «πολλαπλών ταχυτήτων»
Μια από τις πλέον κρίσιμες παραμέτρους της σημερινής συνάντησης είναι η προοπτική των «ενισχυμένων συνεργασιών». Η Πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, με επιστολή της προς τους ηγέτες, κατέστησε σαφές ότι εάν η έλλειψη ομοφωνίας υπονομεύει την ανταγωνιστικότητα της Ένωσης, η ΕΕ δεν θα διστάσει να προχωρήσει με τις χώρες που επιθυμούν μεγαλύτερη ταχύτητα δράσης.
Τη θέση αυτή υπερθεμάτισε ο Γάλλος Πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος από την Αμβέρσα απηύθυνε τελεσίγραφο: εάν οι μεταρρυθμίσεις δεν εγκριθούν έως τα τέλη Ιουνίου, οι «πρόθυμοι» θα πρέπει να προχωρήσουν αυτόνομα.
«Ευρωπαϊκή προτίμηση» και κοινός δανεισμός
Η συζήτηση λαμβάνει πλέον και προστατευτικά χαρακτηριστικά, με την κ. Φον ντερ Λάιεν να εισηγείται την υιοθέτηση της «ευρωπαϊκής προτίμησης» (European preference). Η πρόταση προβλέπει ότι οι εταιρείες που λαμβάνουν δημόσιους πόρους θα δεσμεύονται να προμηθεύονται τεχνολογικό εξοπλισμό από ευρωπαϊκές βιομηχανίες.
Παράλληλα, το Παρίσι επαναφέρει με ένταση την πρόταση για κοινό ευρωπαϊκό δανεισμό. Ο κ. Μακρόν υποστηρίζει ότι η έκδοση ευρωομολόγων αποτελεί τη μοναδική βιώσιμη λύση για τη χρηματοδότηση κολοσσιαίων επενδύσεων στην άμυνα, την τεχνητή νοημοσύνη και την πράσινη μετάβαση.
Οι επιφυλάξεις και η «μίνι σύνοδος» των 12
Παρά τη σύγκλιση στους στόχους, τα μέσα επίτευξής τους προκαλούν τριγμούς. Οι παραδοσιακές διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών παραμένουν ενεργές, με τη Γερμανία, την Ιταλία και το Βέλγιο να εμφανίζονται επιφυλακτικές απέναντι σε μέτρα που θα μπορούσαν να διαταράξουν το διεθνές εμπόριο.
Ενδεικτική των εσωτερικών διεργασιών ήταν η «μίνι σύνοδος» που πραγματοποιήθηκε νωρίς το πρωί με πρωτοβουλία των τριών προαναφερθέντων χωρών. Στη συνάντηση συμμετείχαν 12 ηγέτες, μεταξύ των οποίων και ο Έλληνας Πρωθυπουργός. Στο κοινό τους υπόμνημα, οι χώρες αυτές τηρούν αποστάσεις από την «ευρωπαϊκή προτίμηση», ζητώντας τυχόν περιοριστικά μέτρα να είναι «εξαιρετικού χαρακτήρα και αναλογικά», διασφαλίζοντας ότι η ΕΕ θα παραμείνει πιστή στις διεθνείς εμπορικές της δεσμεύσεις.
