Ποια είναι τα μυστικά που κρύβουν οι δημοσκοπήσεις; Πού είναι η αλήθεια και πού το ψέμα; Υπάρχουν πολιτικές σκοπιμότητες; Παίζονται παιχνίδια; Υπάρχει συναλλαγή εταιρειών με πολιτικά πρόσωπα και κόμματα; Γιατί οι εταιρείες δημοσκοπήσεων παρουσιάζουν μεγάλες αποκλίσεις στις μετρήσεις τους και διαφωνούν μεταξύ τους; Είναι αξιόπιστες και έγκυρες οι μετρήσεις; Αυτά είναι μερικά από τα ερωτήματα των πολιτών και πολιτικών για τη σύγχυση που έχει δημιουργηθεί τις τελευταίες ημέρες με αφορμή τα διαφορετικά αποτελέσματα μετρήσεων των εταιρειών δημοσκοπήσεων. Η κοινή γνώμη παρακολουθεί μπερδεμένη. Ακούει διαφορετικά νούμερα για την πρόθεση ψήφου και βλέπει σημαντικές αποκλίσεις. Απορεί με στοιχεία που αφορούν τις μετακινήσεις των ψηφοφόρων, την αξιολόγηση του κυβερνητικού έργου και την πορεία της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Και το ερώτημα που κυριαρχεί είναι: «Πώς είναι δυνατόν να διεξάγονται δημοσκοπήσεις την ίδια περίοδο, με το ίδιο πολιτικό κλίμα, και να καταγράφονται σημαντικές αποκλίσεις;». Και αυτό τη στιγμή που οι δημοσκοπήσεις, ανεξαρτήτως της κριτικής που ασκείται, επηρεάζουν την κοινή γνώμη και τα πολιτικά κόμματα και διαμορφώνουν την πολιτική ατζέντα. Για μία ακόμη φορά, στην παρούσα φάση με μεγαλύτερη ένταση, επανέρχονται τα ερωτήματα για την αξιοπιστία των μεθόδων μέτρησης της εκλογικής συμπεριφοράς των πολιτών.
Οι αντιφατικές μετρήσεις αποτέλεσαν αφορμή για να ξεσπάσει πόλεμος μεταξύ των δημοσκόπων, που ύστερα από πάρα πολύ καιρό βρέθηκαν στο στόχαστρο της κριτικής. Το πιο εντυπωσιακό όμως είναι ότι για πρώτη φορά εταιρείες δημοσκοπήσεων επιτίθενται – και μάλιστα δημοσίως – κατά άλλων εταιρειών. Η εταιρεία MRB του κ. Δ. Μαύρου αμφισβήτησε ευθέως τις δημοσκοπήσεις άλλων εταιρειών και με δημόσια ανακοίνωσή της άφησε αιχμές για ορισμένες εταιρείες δημοσκοπήσεων, επισημαίνοντας ότι πρέπει να υπάρξει ένα θεσμικό πλαίσιο με στόχο την αντικειμενική ενημέρωση των πολιτών. Αιχμές για τις τελευταίες μετρήσεις έχει αφήσει και ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της VPRC κ. Ι. Μαυρής.
Τα τελευταία εικοσιτετράωρα το παιχνίδι «αγρίεψε». Ο μηδενισμός ουσιαστικά της διαφοράς μεταξύ ΝΔ και ΠαΣοΚ που παρουσίασαν ορισμένες εταιρείες, όπως η MARC του κ. Θ. Γεράκη και η Alco του κ. Κ. Παναγόπουλου, λέγεται ότι προκάλεσε τη δυσαρέσκεια ορισμένων δημοσκόπων, με αντικρουόμενα συμφέροντα και φιλοδοξίες, που μίλησαν με σκληρά λόγια για σκοπιμότητες και αντιεπιστημονικές μεθόδους. Μία από τις κατηγορίες ήταν ότι πετάγονται ερωτηματολόγια και αλλοιώνεται το τελικό αποτέλεσμα, μάλιστα κάποιος δημοσκόπος έθετε το ερώτημα πώς είναι δυνατόν να είναι ο Συνασπισμός στο 2,9% σε συνθήκες μη πόλωσης.
Ο διευθύνων σύμβουλος της MRB κ. Μαύρος πέρασε στην αντεπίθεση. Η εταιρεία αντέδρασε και με ανακοίνωσή της επέκρινε ουσιαστικά άλλες εταιρείες δημοσκοπήσεων που – κατ’ αυτήν – χρησιμοποιούν αμφισβητούμενη επιστημονικά μεθοδολογία. Παράλληλα γνωστοποίησε την απόφασή της να αποστείλει στον ΣΕΔΕΑ (Σύνδεσμος των Εταιρειών Δημοσκοπήσεων) και στους συνδρομητές της το πλήρες ερωτηματολόγιο της έρευνάς της.
Δεν λείπουν όμως τα πυρά και προς τη MRB για την οποία δημοσκόποι λένε ότι μέχρι πριν από λίγους μήνες δεν συμπεριελάμβανε στις μετρήσεις της συγκεκριμένες περιοχές, όπως η Κρήτη και τα Δωδεκάνησα, όπου υπερτερεί το ΠαΣοΚ, και ήταν πάντα προβληματικά τα στοιχεία για τη συσπείρωση της αξιωματικής αντιπολίτευσης ακόμη και αν ανέβαζε – έστω και ελαφρά – το ποσοστό της.
Για αρκετά στελέχη, τόσο της ΝΔ όσο και του ΠαΣοΚ, ο «πόλεμος» που ξέσπασε μεταξύ των εταιρειών έχει ως σημείο αναφοράς τα… πελατολόγια και συγκεκριμένα το γεγονός ότι δεν μοιράζεται η «πίτα», ειδικά των υπουργείων, ισομερώς. «Δεν μπορεί μερικές εταιρείες να παίρνουν δουλειές από υπουργεία και ύστερα να μετρούν τη δημοτικότητα των υπουργών» σημειώνει με νόημα στέλεχος του ΠαΣοΚ με εμπειρία σε θέματα επικοινωνίας.
Ολα γίνονται για το… «πάπλωμα» λένε ψύχραιμοι παρατηρητές, που επισημαίνουν πως οι εταιρείες έχουν ανάγκη αυτοπροστασίας και έχουν πάντα ως κύριο στόχο να διατηρούν πρόσβαση στην εκάστοτε κυβέρνηση ώστε να μπορούν να έχουν στο πελατολόγιό τους και υπουργεία. «Το ίδιο γινόταν και επί ΠαΣοΚ. Το ίδιο γίνεται και τώρα. Τότε ήταν η σειρά της ΝΔ να φωνάζει για τα αποτελέσματα των μετρήσεων» λένε χαρακτηριστικά.
Για πολλούς η αντιπαράθεση έχει να κάνει ακριβώς με τα προγράμματα προβολής των υπουργείων ή με διάφορες έρευνες που επιθυμούν να κάνουν. Μάλιστα τα ίδια στελέχη που μιλούν για την «πίτα» αναφέρουν ως παράδειγμα την εταιρεία Spot Thomson που θα συνεργαστεί με τη ΝΔ για τις εκλογές, όπως και στο παρελθόν. Η Spot Thomson (στην οποία ανήκει και η εταιρεία δημοσκοπήσεων MRB) έχει αναλάβει τη διαφημιστική εκστρατεία του ΟΠΑΠ και του υπουργείου Οικονομίας, όπως και τη διεθνή καμπάνια του ΕΟΤ.
Παρά τα όσα ακούγονται στην πολιτική αγορά για σχέσεις των εταιρειών με πολιτικούς και φιλίες που πολλές φορές διαμορφώνουν αποτελέσματα ερευνών, οι δημοσκόποι επιμένουν ότι δεν κρύβεται κάποιο μυστικό πίσω από τα αντιφατικά στοιχεία.
Για τη ΝΔ έχει περάσει ανεπιστρεπτί η εποχή που τα στελέχη της αμφισβητούσαν ανοικτά τις δημοσκοπήσεις. Αυτή την περίοδο αποφεύγουν να πάρουν θέση επί της ουσίας και απλώς μιλούν για πόλεμο εταιρειών για το… πελατολόγιο. Στη Ρηγίλλης επιμένουν ότι το μόνο πρόβλημα που παρουσιάζεται είναι στην πρόθεση ψήφου, ενώ οι δημοσκοπήσεις συγκλίνουν στα ποιοτικά στοιχεία.
Αντίθετα στο ΠαΣοΚ κορυφαία στελέχη επισημαίνουν τις τελευταίες εβδομάδες, εμμέσως πλην σαφώς και κυρίως σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις, ότι η Χαριλάου Τρικούπη μέχρι πρότινος δεν είχε ασχοληθεί με τον τρόπο που έπρεπε και όσο έπρεπε με τις εταιρείες ερευνών. «Φαινόταν σαν να είμαστε έξω από το “παιχνίδι”, αλλά αυτό δεν πρόκειται να συνεχιστεί» τονίζουν χαρακτηριστικά.
Τι λένε ΝΔ και ΠαΣοΚ
Για στελέχη της ΝΔ όπως ο Γραμματέας της κ. Ελ. Ζαγορίτης, ο κ. Ν. Ελευθερόγλου, ο κ. Ν. Καραχάλιος, ο εκλογολόγος κ. Π. Σταθόπουλος κ.ά. η άποψη περί ισχνής πλειοψηφίας είναι «μύθος» και, όπως λένε, και ο κ. Κ. Σημίτης κυβέρνησε με 156 βουλευτές και με μία μονάδα διαφορά. Το ανησυχητικό φαινόμενο για τη Ρηγίλλης είναι η αύξηση της δυσαρέσκειας των πολιτών και, όπως λένε στελέχη, αν η ΝΔ χάσει 1% – 1,5% είναι απώλεια 150.000 – 170.000 ψηφοφόρων. «Δεν είναι καταστροφή, αλλά είναι πρόβλημα» τονίζουν. Στην ανάλυση των ποιοτικών στοιχείων των δημοσκοπήσεων στρέφεται ούτως ή άλλως το ενδιαφέρον του ΠαΣοΚ, καθώς οι διαφορές που εμφανίστηκαν στις τελευταίες έρευνες πριν από το καλοκαίρι δεν κρίνονται από τη Χαρ. Τρικούπη ως ασφαλείς ενδείξεις για το αποτέλεσμα των εκλογών.
Η τακτικιστική αντίληψη που επικράτησε τους τελευταίους μήνες στο ΠαΣοΚ στηριζόταν στο ότι η αντιπολίτευση δεν είναι υποχρεωτικό να είναι δημιουργική. «Σε μια πολιτική αντιπαράθεση δεν είναι δυνατόν να πιστεύει κανείς ότι πάνε όλοι με τον σταυρό στο χέρι και ότι δεν κοιτούν να εκμεταλλευθούν τις αδυναμίες του αντιπάλου» τονίζουν εδώ και μερικούς μήνες στελέχη που ασχολούνται με τον πολιτικό σχεδιασμό του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης.
Με αυτά τα λόγια υπονοούν, μεταξύ όλων των άλλων, και ότι όσο η ΝΔ κάνει πολιτική με βάση τις δημοσκοπήσεις, το ΠαΣοΚ θα αξιοποιήσει ό,τι μέσο διαθέτει για να κατορθώσει να ακυρώσει μερικά από τα μέχρι πρότινος θεωρούμενα ως «σίγουρα χαρτιά» της κυβέρνησης.
Αξιοσημείωτη σύμπτωση της πολιτικής συγκυρίας, την οποία στο ΠαΣοΚ λαμβάνουν υπόψη τους, είναι και το γεγονός ότι η φθορά της κυβέρνησης με αφορμή τα ομόλογα συνέπεσε σχεδόν απόλυτα με τη διαδικασία κατάρτισης και παρουσίασης του προγράμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Και αυτό, όπως λένε στη Χαριλάου Τρικούπη, είναι ένα από τα στοιχεία που οδήγησαν στη διαμόρφωση ευνοϊκότερης για το κόμμα εικόνας και στις δημοσκοπήσεις. Εκεί στηρίζεται και ο ίδιος ο κ. Γ. Παπανδρέου, ο οποίος εμμένει στην προβολή της προγραμματικής του πρότασης και μιλάει για τη διαμόρφωση μιας «νέας αισιοδοξίας», μιας παραμέτρου των δημοσκοπήσεων που είτε αγνοείται, είτε υποτιμάται.
Επιπλέον για τη Χαριλάου Τρικούπη θεωρείται δεδομένο ότι έχουν επιδράσει θετικά δύο στοιχεία: η συνεχής επισήμανση των προσωπικών ευθυνών του κ. Καραμανλή και η σύνδεση κάθε αστοχίας της ΝΔ με το πρόσωπο του Πρωθυπουργού, καθώς και η εντατικοποίηση της δραστηριότητας του κ. Παπανδρέου.
