Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Η παγκόσμια επιρροή των ΗΠΑ περνούσε πάντα και μέσα από την «ήπια ισχύ» της. Και παρότι η βιομηχανία του κινηματογράφου και της μουσικής θεωρούνται τα βαρέα όπλα της αμερικανικής «ήπιας ισχύος», υπάρχουν και άλλα, ελαφρότερα, αλλά εξίσου σημαντικά και ανθεκτικά στον χρόνο.
Μπλου τζιν παντελόνι
Το μπλου τζιν παντελόνι δημιουργήθηκε στη δεκαετία του 1870, από τoν Τζέικομπ Ντέιβις, ράφτη στο Ρίνο της Νεβάδα, και τον Λιβάι Στρος, έμπορο στο Σαν Φρανσίσκο, που συνεταιρίστηκαν για να πωλούν ανθεκτικά παντελόνια από βαμβακερό ύφασμα ντένιμ σε μεταλλωρύχους, κτηνοτρόφους και εργάτες. Ηταν η περίοδος του «Πυρετού του Χρυσού», όταν πολλοί Αμερικανοί ταξίδευαν στα δυτικά των ΗΠΑ, με την ελπίδα να ανακαλύψουν χρυσό.
Το μπλου τζιν ταυτίστηκε με θεμελιώδεις αμερικανικές αξίες, τη σκληρή δουλειά και την προσωπική προσπάθεια. Ρούχο αταξικό, το φορούσαν και το φορούν οι πάντες. Χάρη σε είδωλα της μουσικής, όπως ο Ελβις Πρίσλεϊ, και του κινηματογράφου, όπως η Μέριλιν Μονρόε, το μπλου τζιν έγινε το πιο αναγνωρίσιμο προϊόν της αμερικανικής κουλτούρας, σύμβολο της προσωπικής ελευθερίας και του δυτικού τρόπου ζωής.
Λευκό T-shirt
Στο μουσείο Μοντέρνας Τέχνης (MOMA) στη Νέα Υόρκη, ένα λευκό Τ-Shirt (βαμβακερό φανελάκι) μάρκας Ηanes, του 1901, κατέχει περίοπτη θέση. Το ότι ένα φανελάκι εκτίθεται στο μουσείο είναι ενδεικτικό της σημασίας του ρούχου. Αρχικώς, φοριόταν ως εσώρουχο από τους εργάτες και τα μέλη των αμερικανικών Ενόπλων Δυνάμεων, στα τέλη του 19ου αιώνα.
Οι αμερικανοί στρατιώτες το φορούσαν στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ τη δεκαετία του 1950, το φανελάκι του Μάρλον Μπράντο στον «Ατίθασο» και του Τζέιμς Ντιν στον «Επαναστάτη Χωρίς Αιτία» έγινε σύμβολο αμφισβήτησης των κοινωνικών συμβάσεων. Από τα πλέον δημοκρατικά και προσιτά ρούχα, φοριέται από όλους, ανεξαρτήτως επαγγέλματος, φύλου ή κοινωνικής θέσης.
Coca-Cola
Σύμβολο της αμερικανικής επιχειρηματικότητας και του αμερικανικού ονείρου, η Coca-Cola δημιουργήθηκε το 1886 στην Ατλάντα από τον Τζον Πέμπερτον, ως αναψυκτικό για φαρμακεία και αναψυκτήρια. Πολύ γρήγορα, κατέκτησε τις ΗΠΑ. Συνδέθηκε με τα παραδοσιακά αμερικανικά εστιατόρια (diners), τους κινηματογράφους, τα ταξίδια με αυτοκίνητο.
Ενσωματώθηκε στη συλλογική μνήμη της Αμερικής και συνέβαλε στη διαμόρφωση της σύγχρονης διαφήμισης καθώς το λογότυπο και τα διαφημιστικά της είναι από τα πιο αναγνωρίσιμα παγκοσμίως. Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και την αυξανόμενη επιρροή των ΗΠΑ, η Coca-Cola έγινε συνώνυμη του αμερικανικού τρόπου ζωής, της καταναλωτικής κουλτούρας και της νεωτερικότητας.
Μπέργκερ και χοτ ντογκ
Καθώς οι αμερικανικές πόλεις αναπτύσσονταν στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα, οι εργαζόμενοι χρειάζονταν φθηνά, χορταστικά γεύματα που να μεταφέρονται εύκολα. Τα μπέργκερ και τα χοτ ντογκ πληρούσαν αυτές τις προϋποθέσεις. Παρότι δεν γεννήθηκαν στις ΗΠΑ (το μπέργκερ προέρχεται από πιάτα γερμανών μεταναστών από το Αμβούργο ενώ το χοτ ντογκ από γερμανικά λουκάνικα), προσαρμόστηκαν και διαδόθηκαν γρήγορα στην Αμερική.
Χιλιάδες μικρές επιχειρήσεις πέτυχαν πουλώντας μπέργκερ και χοτ ντογκ, αποδεικνύοντας ότι μια απλή ιδέα και σκληρή δουλειά οδηγούν στην επιτυχία. Τον 20ό αιώνα, η κουλτούρα του γρήγορου φαγητού μετέτρεψε το μπέργκερ σε παγκόσμιο σύμβολο της αμερικανικής ευκολίας και της καταναλωτικής κουλτούρας.
Προεκλογική (και όχι μόνο) κονκάρδα
Στα τέλη του 19ου αιώνα, στις αμερικανικές εκλογές συμμετείχαν εκατομμύρια ψηφοφόροι και τα κόμματα αναζητούσαν έναν φθηνό τρόπο για να περνούν τα μηνύματά τους. Η κονκάρδα ήταν φθηνή, εμφανής και διανεμόταν εύκολα. Οι προεκλογικές εκστρατείες στις ΗΠΑ έμοιαζαν με γιορτή ή με αθλητικό γεγονός.
Φορώντας μια κονκάρδα, ο ψηφοφόρος έδειχνε σε ποια «ομάδα» ανήκει. Χάρη στην εφεύρεση της μεταλλικής κονκάρδας με καρφίτσα, τη δεκαετία του 1890, οι πολιτικές εκστρατείες μπορούσαν πλέον να παράγουν εκατομμύρια κονκάρδες με φωτογραφίες και συνθήματα, σε πολύ χαμηλό κόστος.
Τον 20ό αιώνα, η χρήση της κονκάρδας διαδόθηκε και πέραν των προεκλογικών εκστρατειών, χάρη στον αμερικανικό κινηματογράφο, την τηλεόραση, τη δισκογραφία – σήμερα υπάρχουν πλέον κονκάρδες για τα πάντα.
Τηλεοπτικές βραδινές εκπομπές (late-night shows)
Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, τα μεγάλα αμερικανικά τηλεοπτικά δίκτυα (NBC, CBS, ABC) χρειάζονταν προγράμματα για όλη τη διάρκεια της βραδιάς. Οι εκπομπές λόγου και κωμωδίας αποδείχθηκαν πολύ πιο οικονομικές από τις δραματικές σειρές.
Οι παρουσιαστές των βραδινών εκπομπών σχολίαζαν την επικαιρότητα, σατίριζαν προέδρους και γεγονότα, και συνομιλούσαν με διάσημους καλεσμένους. Η παράδοση της σάτιρας συνδέεται με αμερικανικές αξίες όπως η ελευθερία του λόγου και η κριτική στην εξουσία. Οι οικοδεσπότες αυτών των εκπομπών, όπως ο Εντ Σάλιβαν και ο Ντέιβιντ Λέτερμαν, εξελίχθηκαν σε θεσμούς.
Γι’ αυτό και η απόπειρα του προέδρου Τραμπ να «κόψει» τη σατιρική εκπομπή του Τζίμι Κίμελ το 2025 προκάλεσε τεράστιες αντιδράσεις και τελικώς απετράπη.
Γκράφιτι
Εδώ και χιλιάδες χρόνια οι άνθρωποι γράφουν και ζωγραφίζουν σε βράχους και τοίχους. Η σύγχρονη όμως κουλτούρα του γκράφιτι, η ζωγραφική σε τοίχους και δημόσιους χώρους με tags (υπογραφές) και περίπλοκα γράμματα, αναπτύχθηκε στη Φιλαδέλφεια και τη Νέα Υόρκη στα τέλη της δεκαετίας του 1960 και τη δεκαετία του 1970. Το γκράφιτι έδωσε στους περιθωριοποιημένους νέους έναν τρόπο για να γίνουν ορατοί, ταυτίστηκε με την ελευθερία της έκφρασης και την αμφισβήτηση της εξουσίας.
Για πολλά χρόνια, το γκράφιτι θεωρούνταν μορφή βανδαλισμού. Με την πάροδο του χρόνου, μουσεία και τεχνοκριτικοί άρχισαν να αναγνωρίζουν την καλλιτεχνική του αξία. Σήμερα το γκράφιτι συναντάται παντού στον κόσμο.
Μπάσκετ
Το μπάσκετ επινοήθηκε το 1891 από τον Τζέιμς Νέισμιθ, καθηγητή Φυσικής Αγωγής στο Σπρίνγκφιλντ της Μασαχουσέτης, ο οποίος αναζητούσε ένα άθλημα που να παίζεται σε κλειστό χώρο κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Σχολεία, πανεπιστήμια, χριστιανικές οργανώσεις, αθλητικοί σύλλογοι αγκάλιασαν το άθλημα που έγινε πολύ δημοφιλές στις γειτονιές των πόλεων και πεδίο κοινωνικής ανόδου για γενιές αφροαμερικανών αθλητών.
Η Αμερική δημιούργησε το κορυφαίο επαγγελματικό πρωτάθλημα, το NBA (National Basketball Association), που έκανε το αμερικανικό μπάσκετ παγκόσμιο πρότυπο. Σήμερα, το μπάσκετ παίζεται παντού, όμως η παγκόσμια εικόνα του εξακολουθεί να συνδέεται με τις ΗΠΑ.
Εργατική Πρωτομαγιά
Η Διεθνής Ημέρα των Εργατών (Πρωτομαγιά) συνδέεται με τους εργατικούς αγώνες στις ΗΠΑ και με το κίνημα για την καθιέρωση του οκταώρου εργασίας κατά τη δεκαετία του 1880.
Μετά τα αιματηρά γεγονότα που εκτυλίχθηκαν κατά τη διάρκεια της Πρωτομαγιάς του 1886 στο Σικάγο, η 1η Μαΐου καθιερώθηκε ως ημέρα μνήμης των εργατικών αγώνων και της αλληλεγγύης μεταξύ των εργαζομένων. Η Πρωτομαγιά γιορτάζεται διεθνώς ως ημέρα των εργαζομένων και αποτελεί παγκόσμιο σύμβολο.
