Οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης, ένας από τους δύο κλάδους των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων, ιδρύθηκαν από τον Αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί δύο μήνες μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 για να υπερασπίζονται το καθεστώς (τα «επιτεύγματά» του σύμφωνα με το άρθρο 150 του Συντάγματος) έναντι ξένων παρεμβάσεων αλλά και εσωτερικών πραξικοπημάτων και εξεγέρσεων, ενώ ο τακτικός στρατός («Αρτές») προστατεύει την «ανεξαρτησία και εδαφική ακεραιότητα» της χώρας από εξωτερικές επιθέσεις (άρθρο 143 Συντάγματος) με 420.000-600.000 άνδρες. Η αυξημένη σημασία των Φρουρών στον παρόντα πόλεμο δείχνει ότι το διακύβευμα είναι πρωτίστως η επιβίωση του ισλαμικού καθεστώτος.

Οι Φρουροί διαθέτουν τρεις συν δύο κλάδους: χερσαίο (150.000 άνδρες συν έφεδροι), ναυτικό (20.000) με έμφαση στον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ και του Περσικού Κόλπου, αεροδιαστημικό (15.000 άνδρες) με επικέντρωση στους βαλλιστικούς πύραυλους. Περιλαμβάνουν επίσης την επίλεκτη Δύναμη Κουντς, με ειδικές δυνάμεις 5.000 ανδρών ειδικευόμενες στον ανορθόδοξο πόλεμο και τη στρατιωτική κατασκοπεία, με σκοπό την «εξαγωγή της ισλαμικής επανάστασης», αναλαμβάνοντας επιχειρήσεις εκτός επικράτειας σε «πολέμους διά αντιπροσώπων». Τέλος, την πολιτοφυλακή Μπασίτζ με 90.000 τακτικούς και 300.000 εφέδρους, επιφορτισμένη με την περιφρούρηση της τάξης. Η αριθμητική δύναμη των Φρουρών είναι μεγαλύτερη από του Αρτές, αν υπολογιστούν οι έφεδροι.

Το ζήτημα εμπιστοσύνης  και ο πόλεμος με το Ιράκ

Πώς φτάσαμε οι Φρουροί να αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του καθεστώτος και κράτος εν κράτει, κατέχοντας κομβικό ρόλο στην εσωτερική ασφάλεια, την εξωτερική πολιτική και την οικονομία; Το 1979 ο Χομεϊνί ίδρυσε το Σώμα των Φρουρών με απευθείας αναφορά στον ανώτατο ηγέτη, προκειμένου να προστατευθεί από τον στρατό και την αστυνομία που δεν εμπιστευόταν. Ιδεολογικώς, ο Χομεϊνί εμπνεύστηκε την Ισλαμική Δημοκρατία από την «Πολιτεία» του Πλάτωνος, με τους Φρουρούς να αντιστοιχούν στην τάξη των «φυλάκων». Το 1980 ιδρύθηκε η Μπασίτζ ως πολιτοφυλακή ζηλωτών νέων εθελοντών και διεξήγαγε με τους Φρουρούς «επιθέσεις ανθρωπίνων κυμάτων», κατά τις οποίες επιτίθεντο απέναντι σε καλύτερα οχυρωμένες ιρακινές θέσεις και «μαρτυρούσαν» σε τεράστια ποσοστά στον πόλεμο Ιράν – Ιράκ.

Μετά το τέλος του πολέμου το 1988, οι Φρουροί δραστηριοποιήθηκαν στις κατασκευές μέσω οικονομικού βραχίονα με όνομα «Σφραγίδα των Προφητών». Πλέον κυριαρχούν επίσης σε ενέργεια και τηλεπικοινωνίες, ελέγχοντας το ένα τρίτο του ΑΕΠ της χώρας. Μετά τις αμερικανικές κυρώσεις ενδυναμώθηκαν, αναπτύσσοντας ισχυρά δίκτυα λαθρεμπορίου. Το 2022 ανέπτυξαν τη Διοίκηση για την Προστασία και Ασφάλεια των Πυρηνικών Κέντρων. Παράλληλα, η Δύναμη Κουντς χρηματοδότησε τη Χεζμπολάχ από τη δεκαετία του 1980, συνέδραμε τη Χαμάς και δραστηριοποιήθηκε σε Μπαχρέιν και Αφγανιστάν. Μετά το 2003, οργάνωσε σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ ενάντια στους Αμερικανούς και από το 2011 υποστήριξε τον Μπασάρ αλ Ασαντ στη Συρία. Συνέδραμε τους Χούθι της Υεμένης και προμήθευσε τη Ρωσία με drones Shahed ενάντια στην Ουκρανία.

Η διανομή ρόλων  και η αχίλλειος πτέρνα

Πώς λειτουργεί ο δυϊσμός Φρουρών και Αρτές; Ο Ομίντ Σουρεσραφίλ, δημοσιογράφος με έδρα το Σίδνεϊ, συγγραφέας του βιβλίου Η Επανάσταση στο Ιράν (2001), αφιέρωσε δύο δεκαετίες στη συγγραφή ογκώδους έργου για τους ιρανικούς «πολέμους δι’ αντιπροσώπων». Εξηγεί στο «Βήμα» τον καταμερισμό: «Οι Φρουροί ήδη από το τέλος του πολέμου Ιράν – Ιράκ ετοιμάστηκαν για να έχουν αυξημένη εξουσία σε περίπτωση νέας εξωτερικής επίθεσης, σύμφωνα με τη βούληση του Αλί Χαμενεΐ, ανώτατου ηγέτη από το 1989. Το σχέδιο στηρίχθηκε στην κατασκευή υπόγειων βάσεων. Προβλέφθηκε καταμερισμός με τον τακτικό στρατό (Αρτές) που ασχολείται με επιμελητεία, προμήθεια εξοπλισμών, όπως συστατικών για πυραύλους, επισκευή κατεστραμμένων υποδομών, καθώς και με την αεράμυνα. Ο τακτικός στρατός θα πρωταγωνιστήσει σε περίπτωση χερσαίας επέμβασης, με πυροβολικό, τεθωρακισμένα και βαρύ οπλισμό. Τώρα, όμως, η πρώτη φάση ανορθόδοξου ασύμμετρου πολέμου διεξάγεται βασικά από τους Φρουρούς. Αυτοί έχουν εκπονήσει τη στρατηγική που βασίζεται στους βαλλιστικούς πυραύλους και τα drones. Αυτοί αποφασίζουν τη σειρά και τον χρονισμό των στόχων. Αυτοί διεξάγουν τον κυβερνοπόλεμο και βρίσκονται σε επαφή με Κίνα και Ρωσία. Η Κίνα φαίνεται να τους βοηθά παρέχοντας πληροφορίες από δορυφόρους αποφασιστικές για τη στοχοθεσία, ενώ η Ρωσία συνδράμει με drones με ενσωματωμένα ψηφιακά επιχειρησιακά εργαλεία που καθιστούν δύσκολη την αναχαίτισή τους».

Ζητήσαμε από τον Σουρεσραφίλ να μας εξηγήσει πώς λειτουργούν οι Φρουροί στους πολέμους διά αντιπροσώπων: «Επιφορτίζουν συγκεκριμένες μονάδες για διαχείριση αντιπροσώπων σε Ιράκ, Συρία, Λίβανο, Υεμένη. Οι μονάδες οργανώνουν δίκτυα, τη χρηματοδότησή τους και κυβερνοεπιθέσεις. Η αντιμετώπιση δυνητικών αποσχιστικών κινημάτων (Κούρδων, Μπαλούχων) υπάγεται στους Φρουρούς καθώς ορισμένα οργανώνονται σε γειτονικές χώρες, οπότε οι Φρουροί καλούνται να τα αντιμετωπίσουν προληπτικά στο εξωτερικό. Αχίλλειος πτέρνα των Φρουρών παραμένει η διάβρωση από τις ισραηλινές υπηρεσίες, που ενίοτε οδηγεί σε διαρροή πληροφοριών. Στον παρόντα πόλεμο, ο τακτικός στρατός έχει ως κύρια συμβολή την αεράμυνα. Στην αρχή η αεράμυνα δεν ήταν καθόλου ικανοποιητική, πρόσφατα, όμως, παρουσιάζει κάποιες επιτυχίες, λ.χ. έναντι ενός F-35 Lightning II, πιθανόν με βοήθεια εξωτερικών δυνάμεων. Οι Φρουροί είναι περισσότερο εμπειροπόλεμοι λόγω εμπλοκής σε Ιράκ, Συρία, Λίβανο όπου δοκιμάστηκαν στον ασύμμετρο πόλεμο».

Οι συνθήκες που ευνοούν  τη συσπείρωση

Δεν λείπουν οι ανταγωνισμοί. Οι Φρουροί διαθέτουν προνομιακή πρόσβαση στην πολιτική ηγεσία, σε χρηματοδότηση και ευκαιρίες στρατολόγησης. H εκλογή του Μοτζταμπά Χαμενεΐ ως ανωτάτου ηγέτη σηματοδοτεί τη συσπείρωση του καθεστώτος γύρω από τους Φρουρούς. Στρατηγική των ΗΠΑ είναι η εκμετάλλευση ρωγμών μεταξύ ανταγωνιζόμενων θεσμών με σκοπό μερίδες του στρατού να θέσουν ως προτεραιότητα τη συνέχεια του ιρανικού κράτους έναντι της επιβίωσης του ισλαμικού καθεστώτος, ακόμη και με πραξικόπημα ενάντια στους Φρουρούς που εκφράζουν μια ιδιότυπη σιιτική «θεολογία του μαρτυρίου». Ωστόσο, η επιλογή του Ιράν για ασύμμετρο επιθετικό πόλεμο με χαρακτηριστικά διεθνούς «ανταρτοπολέμου» ευνοεί τη συσπείρωση γύρω από τους Φρουρούς με τον Αρτές σε ρόλο δευτεραγωνιστή εν αναμονή πιθανής χερσαίας επέμβασης.