Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Υπήρξε μια εποχή όπου η ηλεκτρονική μουσική έμοιαζε με κάτι μυστικό και underground, με κάτι που ακουγόταν σε υπόγεια και σε αποθήκες τις ώρες που οι περισσότεροι βρίσκονταν στο κρεβάτι τους για ύπνο. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, η techno ειδικά έγινε τρόπος έκφρασης και εκτόνωσης μιας ολόκληρης γενιάς. Μετά τα lockdowns, το να ιδρώνουμε χορεύοντας όλοι μαζί (και ταυτόχρονα ο καθένας μόνος του), μέσα στο σκοτάδι, μπροστά σε ένα δυνατό ηχοσύστημα, έγινε ξαφνικά mainstream. DJs όπως η Charlotte de Witte και η Amelie Lens γέμισαν αρένες, κομμάτια με ασταμάτητο beat έγιναν viral στο TikTok, τα παλιά βινύλια ξαναπουλάνε. Αν ψάχνετε την πιο καθαρή απόδειξη αυτής της αναγέννησης, δεν θα τη βρείτε στις λίστες επιτυχιών, θα τη βρείτε στα φεστιβάλ. Εκεί όπου μια ολόκληρη ήπειρος, από τα βιομηχανικά ντεκόρ της Ιταλίας μέχρι τα δάση της Ολλανδίας και τις παραλίες της Αδριατικής, χορεύει δυνατή ηλεκτρονική μουσική μέχρι τελικής πτώσεως.
Τα πολυπληθή μουσικά ραντεβού
Βέλγιο, Μπουμ. Αν υπάρχει ένας «κολοσσός», αυτός λέγεται Tomorrowland. Στο Μπουμ του Βελγίου, σε δύο διαδοχικά τριήμερα (17-19 και 24-26 Ιουλίου), στήνεται η πιο εξωφρενική παραγωγή που μπορεί να φανταστεί κανείς, φέτος υπό το θέμα «Consciencia»: σκηνικά που μοιάζουν να έχουν ξεπηδήσει από παραμυθένια βασίλεια, πυροτεχνήματα, πάνω από 500 καλλιτέχνες σε δεκαέξι σκηνές.
Στην κορυφή της αφίσας στέκονται οι μεγάλοι σταρ της EDM (Electronic Dance Music) – ο Calvin Harris κάνει εδώ το ντεμπούτο του, μαζί με τους Νταβίντ Γκετά, Martin Garrix και Αρμιν βαν Μπιούρεν –, όμως μία από τις πιο ενδιαφέρουσες εξελίξεις είναι το πόσο βαθιά έχει στραφεί φέτος το πρόγραμμα του φεστιβάλ προς την techno μουσική: stages αφιερωμένα στο είδος φιλοξενούν την Αμελί Λενς, τη Σάρα Λάντρι, τον Νίκο Μορένο, τον I Hate Models και τον Μπεν Κλοκ. Πηγαίνεις για το θέαμα και μένεις για τη στιγμή όπου, κάτω από τα φώτα, νιώθεις ότι ο κόσμος όλος κινείται με τον ίδιο παλμό.
Ιταλία, Τορίνο. Στον αντίποδα αυτής της υπερβολής βρίσκεται το Kappa FuturFestival, που από τις 3 έως τις 5 Ιουλίου, στη 13η διοργάνωσή του, μετατρέπει το Τορίνο σε πρωτεύουσα του daytime rave. Ο χώρος του τα λέει όλα: το Parco Dora, ένα τεράστιο πρώην βιομηχανικό συγκρότημα με γυμνό μπετόν και τμήματα από σκουριασμένους σκελετούς εργοστασίων. Εκεί, πάνω στα πλήθη πέφτει το φως της ημέρας αντί για τα λέιζερ της νύχτας.
Το φετινό lineup είναι από τα πιο εντυπωσιακά στην ιστορία του φεστιβάλ: Peggy Gou, Σαρλότ ντε Βέτε, Σβεν Βεθ, Ρίτσι Χότιν, Solomun, Maceo Plex, το πολυσυζητημένο back-to-back των Four Tet και Skrillex, αλλά και «βαριές» techno μονομαχίες όπως το Ben Klock b2b Marcel Dettmann. Το να χορεύεις όλα αυτά κάτω από τον ιταλικό ήλιο, μέσα σε ένα μεταβιομηχανικό τοπίο, θεωρείται μία από τις πιο ιδιαίτερες εμπειρίες που μπορεί να ζήσει ένας raver στην Ευρώπη.
Ολλανδία, Χίλβαρενμπεϊκ. Για τους ρέκτες, πάντως, ο άτυπος τίτλος του απόλυτου τέτοιου φεστιβάλ ανήκει στο Awakenings. Η ολλανδική διοργάνωση συγκαταλέγεται στα αδιαμφισβήτητα μεγαθήρια της παγκόσμιας techno σκηνής και η καλοκαιρινή της έκδοση (10-12 Ιουλίου, στο Χίλβαρενμπεϊκ) προσφέρει ένα ολόκληρο τριήμερο camping με επιβλητικά σκηνικά και ένα βαρύ, industrial μπάσο που σε χτυπάει στο στήθος. Φέτος – με τα εισιτήρια ήδη εξαντλημένα στις επίσημες πλατφόρμες πώλησης – περνούν από τις σκηνές του οι Αμελί Λενς, Ανταμ Μπέγερ, Γιόρις Φορν, Ενρίκο Σαντζουλιάνο, Miss Monique, RØdhåd, Dax J και I Hate Models. Εδώ δεν θα ακούσετε μελωδικά κομμάτια, θα απολαύσετε την techno στην πιο σκληρή, υπνωτιστική μορφή της, και αυτό ακριβώς λατρεύει το κοινό που καταφθάνει στην Ολλανδία από κάθε άκρη της υφηλίου.
Ολλανδία, Αμστερνταμ. Αν το Awakenings συμβολίζει τη δύναμη, το Dekmantel εκπροσωπεί τη φινέτσα. Από τις 29 Ιουλίου ως τις 2 Αυγούστου, μέσα στο καταπράσινο Amsterdamse Bos – το «δάσος» του Αμστερνταμ – στήνεται αυτό που πολλοί θεωρούν την κορυφή του underground, του πειραματικού και του leftfield ήχου. Η φετινή 12η έκδοση είναι ένα μάθημα ιστορίας και μέλλοντος μαζί: οι θρύλοι του Ντιτρόιτ Underground Resistance εμφανίζονται με τον ποιητή Σολ Ουίλιαμς, ο Τζεφ Μιλς παρουσιάζει το νέο του live «Stargate» και στο πρόγραμμα συναντάμε τους Ρικάρντο Βιγιαλόμπος, DARKSIDE, Χελένα Χοφ, Χουάν Ατκινς, Καρλ Κρεγκ με Actress, ακόμη και το φεστιβαλικό ντεμπούτο του Skrillex.
Νέα προσθήκη φέτος, το πρωινό πρόγραμμα «Dekmantel at Dawn» μέσα στο δάσος και επεκτάσεις «μέσα στην πόλη», σε ιστορικές αίθουσες, όπως το Paradiso και το Melkweg. Δεν είναι φεστιβάλ που ασχολείται με τα προφανή – απευθύνεται σε όσους θέλουν να ανακαλύψουν τι θα ακούγεται στο εγγύς μέλλον.
Ηνωμένο Βασίλειο, Νόρφολκ. Λίγο πιο δυτικά, στην αγγλική εξοχή του Νόρφολκ (6-9 Αυγούστου), το Houghton παίρνει την ιδέα της επιμέλειας με έντονα ιδιοσυγκρασιακή σφραγίδα και την αναγάγει σε φιλοσοφία ζωής. Πρόκειται για το όραμα του Κρεγκ Ρίτσαρντς, του DJ που «έτρεξε» επί δεκαετίες τις βραδιές του θρυλικού λονδρέζικου club Fabric, και στήνεται μέσα σε ένα από τα σπουδαιότερα πάρκα γλυπτικής του κόσμου – ανάμεσα σε πλατάνια, μια λίμνη, ελάφια και μόνιμα έργα των Αντονι Γκόρμλι, Ρέιτσελ Γουάιτρεντ και Τζέιμς Ταρέλ. Με μια μοναδική 24ωρη άδεια μουσικής, κάτι παίζει κάπου ασταμάτητα και τις τέσσερις ημέρες.
Φέτος, το φεστιβάλ υπόσχεται πάνω από εξήντα ντεμπούτα – ανάμεσά τους, ο Ρίτσι Χότιν και ο ιάπωνας θρύλος του turntablism DJ Krush – πλάι σε αγαπημένους του χώρου όπως οι Aba Shanti-I, Calibre, Ben UFO, Call Super και Carista. Η λογική του είναι ριζοσπαστικά απλή: αντί για βιαστικά σετ μισής ώρας, δίνει στους καλλιτέχνες που συμμετέχουν ατελείωτο χρόνο να ξετυλίξουν μια ολόκληρη αφήγηση. Είναι, ίσως, το πιο εκλεπτυσμένο φεστιβάλ της λίστας.
Πολωνία, Γκάρμπιτς. Την ίδια διάθεση απομόνωσης από τον κόσμο, αλλά με βορειοευρωπαϊκή ψυχή, τη συναντάμε στο Garbicz (30 Ιουλίου – 3 Αυγούστου), σε ένα φυσικό απόθεμα νερού δίπλα στη λίμνη Βιέλιτσκο της δυτικής Πολωνίας, κοντά στα γερμανικά σύνορα. Εχει ιδρυθεί από ανθρώπους των βερολινέζικων κολεκτίβων Bachstelzen και Holzmarkt και απλώνεται μέσα στο δάσος με ξεκάθαρη ταυτότητα: οικολογική συνείδηση, υψηλή παραγωγή και – ίσως το πιο ριζοσπαστικό όλων – πολιτική απαγόρευσης φωτογραφιών, που σπρώχνει τους πάντες να σταματήσουν να ασχολούνται με την οθόνη του κινητού και να ζήσουν τη στιγμή. Φέτος ξεχωρίζουν οι Μαρσέλ Ντέτμαν, Ανια Σνάιντερ, Κένι Λάρκιν, το ντουέτο Chaos in the CBD, ο Efdemin, καθώς και τα live των Vril και Leafar Legov.
Γερμανία, Ferropolis. Και μετά υπάρχει το Whole, που δεν μοιάζει με κανένα άλλο. Στις 17-20 Ιουλίου, στη Ferropolis – το βιομηχανικό τοπίο έξω από τη Λειψία, με τους πελώριους εγκαταλελειμμένους εκσκαφείς λιγνίτη – στήνεται ένα φεστιβάλ ρητά queer στην καρδιά του, φέτος υπό το θέμα «Enter The Whole». Σε έξι σκηνές, από τη σκληρή techno της Arena (Miss Kittin, Freddy K) έως το breakbeat και τους πιο ρευστούς ήχους του Forest (Sherelle, HAAi) και την Κλοέ Καγέ, το lineup συνυφαίνεται με δεκάδες queer κολεκτίβες από όλον τον κόσμο – από το Pornceptual και το Herrensauna του Βερολίνου ως το Anti-Mass της Καμπάλα και το PERVERT της Πόλης του Μεξικού. Εδώ η techno δεν είναι απλώς μουσική: είναι πολιτική πράξη, σώμα, κοινότητα, απελευθέρωση. Για όσους πιστεύουν ότι το dance floor ήταν πάντα κάτι παραπάνω από έναν χώρο διασκέδασης, το Whole είναι η απόδειξη.
Κροατία, Τίνσο. Αν, πάλι, η ιδέα του χορού συνδέεται για εσάς αναπόσπαστα με τη θάλασσα, τότε στο τέλος του Αυγούστου σας περιμένει η Κροατία. Το Dimensions (27-31 Αυγούστου) είναι ένα ηλιόλουστο, παραθαλάσσιο πενθήμερο στο The Garden Tisno, με σκηνές πάνω στην παραλία, νυχτερινά sessions στη θρυλική ντισκοτέκ Barbarella’s και τα περιβόητα boat parties του – εκείνες τις βαρκάδες όπου ο DJ παίζει καθώς το πλοίο ταξιδεύει στα τιρκουάζ νερά της Αδριατικής. Πάνω από 150 καλλιτέχνες ξεδιπλώνουν εδώ μια καταβύθιση σε house, techno, electro και breaks, με ονόματα όπως οι Ντάνιελ Μπελ, Anthea, Ας Λόριν και Detroit In Effect.
Εσθονία, Ιλικου. Και κάπου εδώ, λίγο έξω από τον χάρτη όλων των παραπάνω, στέκεται ένας προορισμός που αξίζει μια ξεχωριστή μνεία – ακριβώς επειδή δεν ανήκει στην ίδια οικογένεια. Το I Land Sound (16-19 Ιουλίου) δεν γίνεται σε καμιά βιομηχανική πλατεία, ούτε σε γιγάντια σκηνή, αλλά στο μικροσκοπικό νησί Ιλικου, έξω από το Σάαρεμα, το μεγαλύτερο νησί της Εσθονίας. Στην 9η χρονιά του, είναι ένα μικρό, «boutique» φεστιβάλ που δεν κυνηγά τα μεγάλα ονόματα της techno αλλά έναν πιο ζεστό, μελωδικό και εκλεκτικό ήχο: στην κορυφή της φετινής αφίσας, ο Λι Μπάριτζ των ηλιοβασιλεμάτων και ο Νίκο Στόιαν, πλάι σε πάνω από εκατό καλλιτέχνες – στη μεγάλη τους πλειονότητα Εσθονούς – σε οκτώ σκηνές. Οπτικοακουστικές εγκαταστάσεις, sound walks, συζητήσεις και θαλάσσιες εξορμήσεις που πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια της ημέρας δίνουν στο φεστιβάλ μια σχεδόν κοινοτική, οικογενειακή χροιά (τα παιδιά κάτω των 12 ετών έχουν δωρεάν είσοδο). Και το όνομα, φυσικά, είναι λογοπαίγνιο: I Land Sound, «island sound», ο ήχος του νησιού.
