Τα τελευταία 25 χρόνια υπήρξαν καταιγιστικά σε ό,τι αφορά την καινοτομία: από τα Palm Pilots (μικρές φορητές ηλεκτρονικές συσκευές, πρόγονοι των σημερινών smartphones) και πτυσσόμενα κινητά περάσαμε στο mobile internet, την τεχνητή νοημοσύνη και πολλά ακόμη. Πού μπορεί να μας οδηγήσει το επόμενο τέταρτο του αιώνα;

Πέντε ειδικοί επιχειρούν να προβλέψουν από μία μεγάλη καινοτομία που θεωρούν ότι θα δούμε τα επόμενα 25 χρόνια.

1. Συσκευές που ελέγχονται με τη σκέψη: Ξεχάστε το πληκτρολόγιο και το ποντίκι. Σε 25 χρόνια, οι περισσότεροι άνθρωποι θα χρησιμοποιούν διεπαφές εγκεφάλου-υπολογιστή για να ελέγχουν συσκευές με τη σκέψη τους, εκτιμά ο Bin He, καθηγητής Βιοϊατρικής Μηχανικής στο Carnegie Mellon University.

Οι διεπαφές αυτές θα μπορούν να ερμηνεύουν την εγκεφαλική δραστηριότητα και να μετατρέπουν τις προθέσεις σε εντολές που κατανοεί ένας υπολογιστής. «Η διεπαφή εγκεφάλου-υπολογιστή θα γίνει μια τεχνολογία όπως το smartphone, που σχεδόν όλοι θα διαθέτουν» λέει. «Θα κάνει τα πάντα τόσο εύκολα: απλώς θα σκέφτεσαι κάτι και θα ελέγχεις το περιβάλλον σου». Σε 25 χρόνια δισεκατομμύρια άνθρωποι θα χρησιμοποιούν τέτοιες διεπαφές για τα πάντα, από την αποστολή μηνυμάτων μέχρι το άναμμα των φώτων και την παρασκευή καφέ.

Σήμερα αυτές οι τεχνολογίες υπάρχουν, αλλά συχνά απαιτούν εμφύτευση συσκευών στον εγκέφαλο. Οι μη επεμβατικές εκδοχές είναι ακόμη ογκώδεις και άβολες. Στο μέλλον, όμως, εκτιμά ότι θα είναι εξίσου πρακτικές με τα ασύρματα ακουστικά.  Το μεγαλύτερο εμπόδιο είναι η «πρόκληση του λογισμικού»: η αποκωδικοποίηση των σημάτων του εγκεφάλου. Ωστόσο, η πρόοδος στην τεχνητή νοημοσύνη αναμένεται να επιταχύνει σημαντικά αυτή τη διαδικασία.

Στο μέλλον, εταιρείες θα μπορούν να ελέγχουν θερμοκρασία και βροχοπτώσεις σε τοπικό επίπεδο, π.χ. σε αμπελώνες ή τουριστικές περιοχές. Πιθανόν να καταστεί δυνατή ακόμη και η μεταβολή της πορείας καταιγίδων ή η μείωση της έντασής τους

2. Εξόρυξη στο Διάστημα: Η πρόοδος στην τεχνητή νοημοσύνη και τη ρομποτική θα καταστήσει εφικτή την αξιοποίηση πόρων στη Σελήνη, στους αστεροειδείς και, τελικά, σε άλλους πλανήτες, υποστηρίζει η Karen Panetta από το Tufts University. Αυτόνομα ρομπότ θα εξορύσσουν πρώτες ύλες και θα τις χρησιμοποιούν για την κατασκευή διαστημικών σταθμών και εξοπλισμού αποστολών.

Το όφελος θα είναι τεράστιο σε όρους εξοικονόμησης κόστους: μεγάλο μέρος των εξόδων της διαστημικής δραστηριότητας αφορά την εκτόξευση από τη Γη. Αν τα υλικά παράγονται στο Διάστημα, η ανάγκη μεταφοράς μειώνεται δραστικά. Παράλληλα, θα ανοίξουν νέες προοπτικές: από μαζικό διαστημικό τουρισμό και «διαστημικά ξενοδοχεία» μέχρι τεχνολογικές ανακαλύψεις που θα βελτιώσουν τη ζωή στη Γη. Οπως σημειώνει, πολλές τεχνολογίες της NASA έχουν ήδη επιστρέψει οφέλη στην καθημερινότητα, όπως ειδικά λέιζερ που χρησιμοποιούνται σήμερα στην ιατρική.

3. Ανθρωποειδή ρομπότ στο σπίτι: Τα σημερινά ανθρωποειδή ρομπότ μπορεί να είναι αδέξια και πανάκριβα, αλλά σε 25 χρόνια θα αποτελούν βασικούς οικιακούς βοηθούς, σύμφωνα με τον Brendan Englot. Η πρόοδος στην τεχνητή νοημοσύνη, η μείωση του κόστους υπολογιστικής ισχύος και οι αισθητήρες από drones και αυτόνομα οχήματα επιταχύνουν την εξέλιξη. Οπως υποστηρίζει, «βρισκόμαστε στο σωστό σημείο και τη σωστή στιγμή για μια επανάσταση στην ανθρωποειδή ρομποτική». Τα ρομπότ αυτά θα βοηθούν ηλικιωμένους να παραμένουν στο σπίτι τους, θα στηρίζουν άτομα με αναπηρίες και θα προσφέρουν εξατομικευμένη φροντίδα.

Η ανθρωποειδής μορφή έχει πλεονεκτήματα: τα σπίτια και οι συσκευές μας είναι σχεδιασμένα για ανθρώπους. Επιπλέον, ένα ρομπότ που μοιάζει με άνθρωπο μπορεί να προσφέρει συντροφιά και συναισθηματική υποστήριξη. Στο μέλλον, ίσως δούμε και «τηλεπαρουσία»: ένα ρομπότ που μοιάζει με αγαπημένο πρόσωπο μιλάει με τη φωνή του και ελέγχεται από αυτό εξ αποστάσεως.

4. Ιδιωτικός έλεγχος του καιρού: Ακόμη κι αν μειωθούν οι εκπομπές, το κλίμα αναμένεται να γίνει πιο ασταθές. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μια εποχή «ιδιωτικού ελέγχου του καιρού» λέει η Amy Webb. «Σε 25 χρόνια, ο σταθερός και προβλέψιμος καιρός θα είναι πολυτέλεια» εκτιμά. «Θα έχουμε τεχνολογία για έλεγχο μικροκλίματος σε μεγάλη κλίμακα». Ηδη σήμερα, χώρες όπως η Κίνα χρησιμοποιούν τεχνικές όπως η σπορά νεφών. Στο μέλλον, εταιρείες θα μπορούν να ελέγχουν θερμοκρασία και βροχοπτώσεις σε τοπικό επίπεδο, π.χ. σε αμπελώνες ή τουριστικές περιοχές. Πιθανόν να καταστεί δυνατή ακόμη και η μεταβολή της πορείας καταιγίδων ή η μείωση της έντασής τους. Ωστόσο, οι κίνδυνοι είναι σημαντικοί: δεν είναι σαφές πώς τέτοιες παρεμβάσεις θα επηρεάζουν γειτονικές περιοχές ή το παγκόσμιο κλίμα.

5. Αφθονη ενέργεια από πυρηνική σύντηξη: Σε 25 χρόνια, ίσως διαθέτουμε μια νέα πηγή καθαρής και άφθονης ενέργειας: την πυρηνική σύντηξη, εκτιμά ο Mike Bechtel. Η τεχνολογία αυτή λειτουργεί όπως ο Ηλιος: όταν άτομα ενώνονται, απελευθερώνεται ενέργεια. Το κρίσιμο ορόσημο έχει πλέον επιτευχθεί – θετικό ενεργειακό ισοζύγιο σε ελεγχόμενο περιβάλλον. Οι προκλήσεις παραμένουν τεράστιες, κυρίως λόγω των εξαιρετικά υψηλών θερμοκρασιών. Ομως, με αυξανόμενες επενδύσεις, η σύντηξη μπορεί να γίνει εμπορικά βιώσιμη έως το 2050. Σε αντίθεση με την πυρηνική σχάση, δεν παράγει μακρόβια ραδιενεργά απόβλητα. Και σε αντίθεση με τα ορυκτά καύσιμα, δεν βασίζεται σε πεπερασμένους πόρους ούτε εκπέμπει διοξείδιο του άνθρακα.

Η επίδρασή της θα μπορούσε να είναι καταλυτική: από την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής έως την αφαλάτωση και την τροφοδοσία ενεργοβόρων υποδομών όπως τα data centers της τεχνητής νοημοσύνης. «Συχνά συγκρίνουμε την τεχνητή νοημοσύνη με τον ηλεκτρισμό» λέει. «Αλλά η σύντηξη θα ήταν σαν τη φωτιά» ως προς τον μετασχηματιστικό της ρόλο στον πολιτισμό.