Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Ενώ ΗΠΑ και Ιράν προσπαθούν να επανεκκινήσουν τη ροή του πετρελαίου στη Μέση Ανατολή, η επόμενη κίνηση της αγοράς ενδέχεται να εξαρτηθεί από μια χώρα που απουσιάζει εντελώς από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων: την Κίνα.
Η Κίνα, ο δεύτερος μεγαλύτερος καταναλωτής αργού πετρελαίου στον κόσμο, έκανε ό,τι περνούσε από το χέρι της για να διασφαλίσει τον εφοδιασμό της, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν απέκοψε την πρόσβαση σε περισσότερα από 11 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα. Μειώνοντας τις εισαγωγές, βασιζόμενη σε τεράστια αποθέματα και αυξάνοντας τη χρήση καθαρής ενέργειας, κατάφερε να απορροφήσει τους κραδασμούς των υψηλών τιμών στο εσωτερικό της, αν όχι να τους εξαλείψει πλήρως.
Αυτές οι κινήσεις επηρέασαν σημαντικά και την παγκόσμια αγορά.
Μετά από περισσότερους από τρεις μήνες πολέμου, ορισμένοι αναλυτές προέβλεπαν ότι οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να εκτιναχθούν έως και τα 200 δολάρια το βαρέλι φέτος. Ωστόσο, παρόλο που οι συνολικές εκτιμώμενες απώλειες εφοδιασμού ξεπέρασαν το 1 δισεκατομμύριο βαρέλια, οι τιμές του αργού παρέμειναν σχετικά συγκρατημένες, με πολλούς ειδικούς να δείχνουν την Κίνα ως την κύρια αιτία.
«Η Κίνα έπαιξε καθοριστικό ρόλο στο να απορροφήσει τους κραδασμούς για την υπόλοιπη Ασία, προστατεύοντας με αυτόν τον τρόπο την παγκόσμια οικονομία», δήλωσε ο Daan Walter, διευθυντικό σέλεχος της Ember, μιας δεξαμενής σκέψης για θέματα ενέργειας σύμφωνα με το CNN.
Τη Δευτέρα, το πετρέλαιο τύπου Brent υποχώρησε κάτω από τα 78 δολάρια το βαρέλι, εν μέσω προσδοκιών ότι τα Στενά του Ορμούζ -από όπου διέρχεται το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου- θα μπορούσαν σύντομα να επιστρέψουν σε κανονικούς ρυθμούς λειτουργίας. Το Brent διαπραγματευόταν κάτω από τα 70 δολάρια το βαρέλι τις εβδομάδες πριν από την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν, ενώ στις αρχές Μαΐου είχε φτάσει σε υψηλό τετραετίας, στα 114 δολάρια το βαρέλι.
Καθώς η παγκόσμια ενεργειακή επιρροή της Κίνας αυξάνεται, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η πολιτική και τα πρότυπα κατανάλωσής της θα είναι κομβικής σημασίας για την αγορά, ανεξάρτητα από το πόσο γρήγορα θα ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ.
Το «αόρατο χέρι» που συγκρατεί τις τιμές
Αναλυτές της Societe Generale επισημαίνουν μια ιστορική αντίφαση: το 1973, μια απώλεια 7% στην παγκόσμια προσφορά πετρελαίου εκτίναξε τις τιμές κατά 134%. Σήμερα, ο πόλεμος στο Ιράν έκοψε το 14% της προσφοράς, όμως οι τιμές παρέμειναν σταθερές.
Ο λόγος είναι η Κίνα, η οποία λειτουργεί ως το «αόρατο χέρι» της αγοράς. Μειώνοντας τις εισαγωγές της κατά 3 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα (ποσότητα ίση με τη ζήτηση ολόκληρης της Ιαπωνίας), κατάφερε να συγκρατήσει το ράλι τιμών.
Αυτή η υποχώρηση της κινεζικής ζήτησης οφείλεται σε τρεις παράγοντες:
- Τεράστια αποθέματα: Πριν τον πόλεμο, το Πεκίνο αγόραζε φθηνό, εγχώρια αποθηκευμένο πετρέλαιο από τη Ρωσία και το Ιράν. Πλέον διαθέτει πάνω από 1 δισεκατομμύριο βαρέλια σε στρατηγικά αποθέματα, τα οποία άρχισε να καταναλώνει από τον Μάιο.
- Μπλόκο στις εξαγωγές: Η κυβέρνηση περιόρισε τις εξαγωγές βενζίνης και ντίζελ για να καλύψει την εγχώρια αγορά.
- Πίεση στα διυλιστήρια: Τα κινεζικά διυλιστήρια, αποκλεισμένα από το εξωτερικό και με χαμηλά κέρδη, σταμάτησαν να αγοράζουν αργό πετρέλαιο από τη διεθνή αγορά.
Η επίδραση της ηλεκτροκίνησης
Παράλληλα, η ραγδαία ανάπτυξη των ηλεκτρικών οχημάτων (EV) στην Κίνα έχει περιορίσει την ανάγκη της χώρας για ορυκτά καύσιμα. Περίπου ένα στα δύο νέα επιβατικά αυτοκίνητα που πωλούνται πλέον στην Κίνα ανήκει στην κατηγορία των οχημάτων νέας ενέργειας.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), ο στόλος των ηλεκτρικών οχημάτων της Κίνας μείωσε την κατανάλωση πετρελαίου κατά περίπου 1 εκατομμύριο βαρέλια την ημέρα κατά το προηγούμενο έτος.
«Αυτό λειτούργησε ως μια εξαιρετική βαλβίδα αποσυμπίεσης για την παγκόσμια αγορά αργού πετρελαίου», δήλωσε ο David Fishman, διευθυντικό στέλεχος του Lantau Group, με εξειδίκευση στον ενεργειακό τομέα της Κίνας.
Ωστόσο, ενώ οι υψηλές τιμές πιθανότατα θα συνεχίσουν να περιορίζουν τη ζήτηση από καταναλωτές και διυλιστήρια, η ικανότητα της Κίνας να μετριάσει το παγκόσμιο σοκ προσφοράς ενδέχεται να περιοριστεί από τα ίδια τα όρια των αποθεμάτων της. «Τα αποθέματα αργού δεν μπορούν να συντηρούνται για πάντα», εξήγησε ο Fishman. «Αν οι τιμές υποχωρήσουν, το πρώτο πράγμα που αναμένεται να κάνουν είναι να αρχίσουν να στοκάρουν ξανά».
Από τις ελλείψεις στον κίνδυνο υπερπροσφοράς
Μετά από μήνες ανησυχίας ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) προειδοποιεί τώρα για το αντίθετο πρόβλημα: το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ μπορεί να προκαλέσει παγκόσμια υπερπροσφορά.
Καθώς η παραγωγή στη Μέση Ανατολή επιστρέφει στο κανονικό, η προσφορά αναμένεται να ξεπεράσει τη ζήτηση κατά 4,7 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα το επόμενο έτος, δίνοντας στις χώρες την ευκαιρία να γεμίσουν ξανά τα άδεια αποθέματά τους.
Παράλληλα, η κρίση επιτάχυνε μόνιμα τη στροφή προς τις πράσινες τεχνολογίες. Η Κίνα σημείωσε ρεκόρ εξαγωγών σε μπαταρίες, ηλιακά συστήματα και ηλεκτρικά οχήματα αμέσως μετά την έναρξη του πολέμου. Όπως επισημαίνουν οι αναλυτές, αυτή η αναγκαστική στροφή προς τον ηλεκτρισμό κερδίζει συνεχώς έδαφος και μπορεί να αποτελέσει μια εξαιρετική ευκαιρία για την παγκόσμια απανθρακοποίηση.
Το νέο τοπίο στην αγορά
Σύμφωνα με τη Muyu Xu (αναλύτρια της Kpler), η υπερπροσφορά μπορεί να φανεί ακόμα και τον επόμενο μήνα, καθώς το γρήγορο άνοιγμα των Στενών θα απελευθερώσει άμεσα 100 εκατομμύρια βαρέλια εγκλωβισμένου πετρελαίου.
Την ίδια στιγμή, το Ιράν ετοιμάζεται να αυξήσει επιθετικά την παραγωγή του αν αρθούν οι κυρώσεις. Αυτό όμως θα ακριβύνει το ιρανικό πετρέλαιο, χάνοντας την έκπτωση που πρόσφερε τόσο καιρό στην Κίνα. Παρόλα αυτά, με τις περισσότερες χώρες να έχουν καλύψει τη θερινή τους ζήτηση, το Πεκίνο παραμένει ο μοναδικός παίκτης που μπορεί να απορροφήσει το νέο πλεόνασμα. Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι: Τι από όλα αυτά θα επιλέξει τελικά να αγοράσει η Κίνα;
