Εδώ και περίπου μια από τις περίπου δύο εβδομάδες που διαρκεί ο πόλεμος ανάμεσα στις ΗΠΑ, το Ισραήλ και το Ιράν, ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ συχνά πυκνά στις δηλώσεις του λέει αντικρουόμενα πράγματα, τόσο για τους στόχους του πολέμου, για την διάρκεια του, αλλά και για τα αποτελέσματα μέχρι τώρα.

Εδώ και χρόνια, όλος ο κόσμος γνωρίζει ότι αυτό είναι κομμάτι του στυλ του ίδιου του Τραμπ, όμως σε αυτή την φάση, σύμφωνα με σχετικά ρεπορτάζ και πληροφορίες, κάτι άλλο συμβαίνει στα παρασκήνια, στους διαδρόμους του και τις αίθουσες του Λευκού Οίκου.

Ο Τραμπ προσπαθεί να ισορροπήσει μεταξύ τριών «φατριών» συμβούλων του, οι οποίοι όλοι για διαφορετικούς λόγους αρχίζουν να διαμορφώνουν διαφορετικές και αντικρουόμενες προσεγγίσεις σχετικά με τον πόλεμο στο Ιράν, την διάρκεια του, αλλά και το τι αποτελεί τελικά «νίκη» ή επιτυχία για τις ΗΠΑ.

Αντίστοιχα όμως φαίνεται ότι ο πόλεμος, αλλά και η συνολική στάση της ιρανικής ηγεσίας σε μια σειρά από ζητήματα, βαθαίνει και στην Τεχεράνη τα ρήγματα που προϋπήρχαν, είτε σε επίπεδο πολιτικής, θεοκρατικής και στρατιωτικής εξουσίας, είτε σε επίπεδο των γνωστών «μπλοκ» της πολιτικής ζωής της χώρας, ήτοι μεταξύ των συντηρητικών και των μεταρρυθμιστών.

Σε αυτό το πλαίσιο βέβαια, ανοίγει η συζήτηση αν τελικά μια πτώση του καθεστώτος είναι επικείμενη ή όχι. Μια από τις εκτιμήσεις -τουλάχιστον αυτή που κυκλοφορεί τελευταία- που υπάρχει στην Ουάσινγκτον για το θέμα της ανθεκτικότητας της ιρανικής ηγεσίας -εν αντιθέσει με την εκτίμηση της ισραηλινής ηγεσίας- είναι πως οι πολίτες στην χώρα δεν είναι έτοιμοι για να ανατρέψουν το καθεστώς, όπως ήταν η αρχική εκτίμηση που στήριζε και ο ίδιος ο Τραμπ.

Τρεις «γραμμές» συμβούλων γύρω από τον Τραμπ

Αυτή τουλάχιστον ήταν η εκτίμηση του Ντόναλντ Τραμπ πριν από μερικές ώρες, μένει να φανεί αν θα συμφωνήσουν με αυτή και οι πιο «φιλοπόλεμες φατρίες» των συμβούλων του καθώς όλοι προσπαθούν να απαντήσουν το ερώτημα του ενός εκατομμυρίου δολαρίων: «Πότε και με ποιον τρόπο ο πόλεμος θα μπορούσε να εμφανιστεί ως επιτυχία;». Αυτό ουσιαστικά θα επέτρεπε στις ΗΠΑ να απεμπλακούν άμεσα από την Μέση Ανατολή. Όμως η συζήτηση συνεχίζεται.

Έτσι ο πρόεδρος Τραμπ εμφανίζεται να πρέπει να «ικανοποιήσει» με τις αποφάσεις και τις δηλώσεις του, από τη μια πλευρά το οικονομικό του επιτελείο το οποίο όπως είναι αναμενόμενο είναι εξαιρετικά αρνητικό στο ενδεχόμενο ο πόλεμος να τραβήξει επί μακρόν.

Ο φόβος των αγορών και η πίεση για «σύντομη επιχείρηση»

Η κλιμάκωση της σύγκρουσης και ειδικά το ουσιαστικά πλήρες κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, από όπου περνά περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου, έχουν προκαλέσει τις έντονες αντιδράσεις τους, καθώς εξ αρχής προειδοποιούσαν για το ενδεχόμενο αυτό και για τον αντίκτυπο που θα είχε το κλείσιμο των Στενών στην τιμή του πετρελαίου, στην Αμερικανική και την παγκόσμια οικονομία.

Με βάση τις αναφορές, η συγκεκριμένη ομάδα συμβούλων, πιέζει συνεχώς τον πρόεδρο των ΗΠΑ να παρουσιάζει τον πόλεμο ως μια στρατιωτική επιχείρηση περιορισμένου εύρους και χρονικού πλαισίου, να κηρύξει τον πόλεμο ως επιτυχία και να πιέσει το Ιράν μέσω κυρώσεων να κάτσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Στην ίδια πλευρά υπάρχουν πολιτικοί σύμβουλοι, οι οποίοι προσπαθούν να «βελτιώσουν» την εικόνα της σύγκρουσης πιέζοντας τον πρόεδρο επίσης να παρουσιάσει μια εικόνα νίκης και να λήξη την «βραχυπρόθεσμη επιχείρηση».

Τα «γεράκια» ζητούν κλιμάκωση

Από την άλλη πλευρά έχουν τα «γεράκια» του πολέμου, από την στρατιωτική κυρίως πτέρυγα, αλλά και από την πολιτική σκηνή. Η ομάδα αυτή πιέζει για συνέχιση του πολέμου έως ότου γίνει ξεκάθαρο ότι το Ιράν δεν μπορεί να αναπτύξει πυρηνικό πρόγραμμα, να εξαλειφθεί ουσιαστικά η στρατιωτική ισχύς του Ιράν και να δοθούν οι κατάλληλες απαντήσεις σε επιθέσεις των Φρουρών της Επανάστασης σε αμερικανικές δυνάμεις και εμπορικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ.

Με βάση τις εξελίξεις, το πάνω χέρι προς το παρόν έχει η τελευταία ομάδα, καθώς οι ανακοινώσεις από το Πεντάγωνο και την Ουάσινγκτον -όπως η αποστολή περισσότερων πολεμικών πλοίων στην περιοχή, αλλά και περίπου 5000 πεζοναυτών- καταδεικνύουν κλιμάκωση.

Στην αμερικανική ηγεσία και στην πολιτική ζωή όμως ο πόλεμο δημιουργεί και ακόμα ένα ρήγμα, καθώς απομακρύνει όλο και περισσότερο τους υποστηρικτές και τις προσωπικότητες του κινήματος MAGA, από τον πρόεδρο Τραμπ.

Πολεμική πίεση και διαδοχή εξουσίας στο Ιράν

Μια παρόμοια εικόνα με αυτή του διχασμού στην πολιτική ζωή των ΗΠΑ επικρατεί και στην Τεχεράνη. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έρχονται από το Ιράν, αλλά και από τις κινήσεις και τις δηλώσεις αξιωματούχων της πολιτικής, στρατιωτικής και θεοκρατικής ηγεσίας που ανακοινώνονται ο θάνατος του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, αλλά και η ίδια η κατάσταση πολέμου προκαλεί ρωγμές στην πυραμίδα εξουσίας και ας έχει πλέον αναλάβει νέος Ανώτατος Ηγέτης, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.

Η επιλογή ενός συντηρητικού κληρικού για το Ανώτατο αξίωμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ήρθε την ώρα που το κενό εξουσίας που δημιουργήθηκε μετά τον θάνατο του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ είχε αρχίσει να καλύπτεται από τον πρόεδρο της χώρας και μεταρρυθμιστή, Μασούντ Πεζεσκιάν.

Η σύγκρουση Πεζεσκιάν με τους σκληροπυρηνικούς

Ο Πεζεσκιάν όλο αυτό το διάστημα βρέθηκε να είναι πλέον το «πρόσωπο» της ιρανικής ηγεσίας, με συνεχείς δηλώσεις κάποιες εκ των οποίων δεν άρεσαν καθόλου στην ηγεσία των Φρουρών της Επανάστασης, αλλά και με εμφανίσεις στους δρόμους της Τεχεράνης, όπως το πρωί της Παρασκευής.

Μια εκ των δηλώσεων Πεζεσκιάν που προκάλεσαν την οργή των Φρουρών και των πιο σκληροπυρηνικών της ιρανικής ηγεσίας ήταν η συγγνώμη που ζήτησε από τις χώρες του Κόλπου για τις επιθέσεις που πραγματοποιεί το Ιράν σε αυτές με βαλλιστικούς πυραύλους και drones και υποσχέθηκε να προσπαθήσει να αποφύγει περαιτέρω πλήγματα σε αυτές. Η αντίδραση ήταν τέτοια που ο Πεζεσκιάν αναγκάστηκε να αναδιπλωθεί και στην συνέχεια να ανασκευάσει αφαιρώντας ουσιαστικά την απολογία του από την σχετική του ανάρτηση στο X.

Εντύπωση επίσης προκάλεσε άλλη ανάρτηση του Πεζεσκιάν μερικές μέρες αργότερα στην οποία υποστήριζε μεταξύ άλλων πως το Ιράν θα μπορούσε να υπογράψει ειρήνη -οι ανακοινώσεις των Φρουρών και των σκληροπυρηνικών μιλούν για εξαφάνιση των ΗΠΑ, Μεγάλους Σατανάδες και άλλα παρόμοια- αν γίνονταν σεβαστοί τρεις όροι «η αναγνώριση των «νόμιμων δικαιωμάτων» του Ιράν, η καταβολή αποζημιώσεων και η παροχή ισχυρών διεθνών εγγυήσεων».

Οι Φρουροί της Επανάστασης και η πραγματική ισχύς

Η πιο συχνή προβολή Πεζεσκιάν, έρχεται την ώρα που οι Φρουροί της Επανάστασης και η δική τους ηγεσία κάνουν ότι μπορούν για να βαθύνει ακόμα περισσότερο η κρίση και όπως σημειώνουν αρκετοί, έχει και έναν χαρακτήρα «προπαγάνδας» ότι η πολιτική ζωή στο Ιράν συνεχίζεται κανονικά και ότι «αντέχει». Από την άλλη πλευρά βέβαια αυτές οι μικρές διαφοροποιήσεις στην «γραμμή» όπως καταγράφεται από την ένταση των αντιδράσεων πιθανότατα κρύβουν κάτι βαθύτερο από αυτό.