Πριν από δύο εβδομάδες, το υπουργείο Άμυνας της Κίνας γνωστοποίησε πως οι αρχές διερευνούν τον στρατηγό Ζανγκ Γιουσία, αντιπρόεδρο της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής (ΚΣΕ), καθώς και τον στρατηγό Λιου Ζενλί, επίσης μέλος της ΚΣΕ και επικεφαλής του Γενικού Επιτελείου του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού, για «σοβαρές παραβιάσεις πειθαρχικού και νομικού χαρακτήρα».

Πρόκειται για τον τελευταίο γύρο εκκαθαρίσεων στην κορυφή της ιεραρχίας των κινεζικών ενόπλων δυνάμεων, λίγους μήνες αφότου εννέα στρατηγοί αποπέμφθηκαν από τις Ένοπλες Δυνάμεις και το κυβερνών Κομμουνιστικό Κόμμα, με κατηγορίες για σοβαρά οικονομικά εγκλήματα και διαφθορά. Αποτέλεσμα, η ΚΣΕ, που ξεκίνησε την τρέχουσα θητεία της το 2022 με επτά μέλη, να αριθμεί μόλις δύο.

Ωστόσο, οι τελευταίες ενέργειες του Πεκίνου κατά της στρατιωτικής ηγεσίας –και μάλιστα κατά προσώπων που απολάμβαναν της εμπιστοσύνης του κινέζου ηγέτη Σι Τζινπίνγκ– ερμηνεύονται υπό το πρίσμα της αυξανόμενης πίεσης προς την Ταϊβάν και θεωρούνται, από ορισμένους αναλυτές, ως εσωτερική αναδιάταξη, με σκοπό την προετοιμασία για έναν πόλεμο κι από άλλους,ως απομάκρυνση από το ενδεχόμενο αυτό.

Ο Τσιέν Εν Κουό (Chien-Wen Kou), καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης και επικεφαλής του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων στο Εθνικό Πανεπιστήμιο Τσενγκτσί, της Ταϊπέι, μίλησε στο «Βήμα» για το πως οι πρωτοβουλίες του Σι επηρεάζουν το νησιωτικό κράτος αλλά και τον συσχετισμό δύναμης στην Κίνα.

Ποιος είναι κατά τη γνώμη σας, ο λόγος για τις πρόσφατες εκκαθαρίσεις ανώτερων διοικητών του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού (PLA); Συνδέεται, το γεγονός, με ενδεχόμενη εισβολή της Κίνας στην Ταϊβάν;

Τα τελευταία τρία χρόνια, οι καθαιρέσεις και οι διώξεις σε βάρος των ηγετικών στελεχών του PLA μπορούν να αποδοθούν σε δύο κύριους λόγους: ο ένας είναι οικονομικός, αυτό που αποκαλείται «συλλογική διαφθορά»· ο άλλος είναι πολιτικός, αφορά «κλίκες» και «φατρίες» που έχουν σχηματιστεί στο εσωτερικό του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας. Αυτοί οι δύο παράγοντες δεν αλληλοαποκλείονται και μπορεί να συνυπάρχουν, αν και η σημασία τους μπορεί να ποικίλλει. Η κύρια αιτία αυτών των πολιτικών εκκαθαρίσεων είναι εσωτερικοί παράγοντες, οι οποίοι σχετίζονται λιγότερο με τη επιθετικότητα της Κίνας προς την Ταϊβάν.

Όλοι οι στρατηγοί με βαθμό υποστράτηγου και στρατηγού προήχθησαν κατά την περίοδο του Σι Τζινπίνγκ. Προσωπικότητες όπως ο Ζανγκ Γιουσία και ο Μιάο Χουά υπήρξαν έμπιστοι στρατιωτικοί σύμμαχοι του Σι, οι οποίοι επανενεργοποιήθηκαν μετά την άνοδό του στην εξουσία. Επομένως, η όλη αναστάτωση στις τάξεις του PLA τα τελευταία τρία χρόνια είναι πιθανότερο αποτέλεσμα εσωτερικών διαμαχών μεταξύ των έμπιστων στρατιωτικών φατριών που διατηρούσαν ισχυρούς δεσμούς με τον Σι.

Ωστόσο, καθώς η διαμάχη μεταξύ του Χου Γουειντόνγκ και του Ζανγκ Γιουσία κλιμακώθηκε και πήρε χαρακτηριστικά «ζωής και θανάτου», ο Σι δεν μπορούσε πλέον να διατηρήσει μια ισορροπία μεταξύ των δύο παρατάξεων, εξέλιξη που τον οδήγησε στην εξάλειψη των έμπιστων του και των υφισταμένων τους.

Πιστεύετε ότι ο ρόλος του Σι Τζινπίνγκ εντός του Κομμουνιστικού Κόμματος θα ενισχυθεί μετά τις εκκαθαρίσεις;

Η εξουσία του Σι φαίνεται να σταθεροποιείται προσωρινά, αλλά οι πολιτικές εκκαθαρίσεις εντός του PLA τα τελευταία τρία χρόνια θα έχουν μακροχρόνιες επιπτώσεις.

Η πρώτη αφορά τη μετάβαση γενεών μεταξύ των στρατηγών. Επί του παρόντος, υπάρχουν στρατηγοί που γεννήθηκαν μετά το 1966 και υπηρετούν σε διάφορα λειτουργικά τμήματα της Στρατιωτικής Επιτροπής, θέατρα επιχειρήσεων και στρατιωτικούς κλάδους. Εάν επιβιώσουν από αυτό το κύμα εκκαθαρίσεων, ενδέχεται σταδιακά να προαχθούν σε στρατηγούς την περίοδο του 21ου Εθνικού Συνεδρίου, που αναμένεται να πραγματοποιηθεί στα τέλη του 2027.

Η δεύτερη επίπτωση σχετίζεται με την αστάθεια σε επίπεδο στρατιωτικού ηθικού. Ο Σι διοικεί τον PLA δια του φόβου και πιθανότατα θα υπάρξουν περισσότεροι στρατηγοί που θα χάσουν την εύνοιά του στο μέλλον. Με ολόκληρο το ανώτερο κλιμάκιο του PLA να τελεί υπό εξονυχιστικό έλεγχο, οι μεσαίου επιπέδου αξιωματικοί αναμφίβολα θα τελούν υπό σύγχυση αναφορικά με τους λόγους για τους οποίους οι ανώτεροί τους αντιμετωπίζουν πρόβλημα.

Η τρίτη επίπτωση, είναι ότι η αξιοπιστία του ηγέτη αναπόφευκτα θα πληγεί και θα υπάρξει επίσης δυσαρέσκεια εντός της ελίτ του ΚΚΚ. Αν και αυτή η δυσαρέσκεια μπορεί να μην οδηγήσει σε κάτι τόσο ραγδαίο (όπως πχ ένα πραξικόπημα), η εξουσία του Σι σίγουρα θα υπονομευτεί. Στο μέλλον, ο ίδιος πιθανότατα θα μοιάζει όλο και περισσότερο με αυτοκράτορα, απομονωμένο σε ένα μεγάλο παλάτι, ναι μεν αξιόπιστος αλλά όχι πιστευτός.

Τελευταία επίπτωση, είναι η μειωμένη πιθανότητα εισβολής της Κίνας στην Ταϊβάν. Ενώ οι συνήθεις στρατιωτικές ασκήσεις μπορεί να μην επηρεαστούν σημαντικά, η έναρξη ενός μεγάλου πολέμου είναι διαφορετική περίπτωση. Αφ’ ενός η Κεντρική Στρατιωτική Επιτροπή δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει τη διαδικασία ενίσχυσής της. Αφ’ ετέρου, η ηγεσία των επιμέρους λειτουργικών τμημάτων της και των στρατιωτικών κλάδων που σχετίζονται με τις πολεμικές επιχειρήσεις, δεν έχει πραγματικά εκκαθαριστεί. Έτσι, ο PLA θα χρειαστεί κάποιο χρονικό διάστημα για να προετοιμαστεί για έναν πόλεμο.

Τι πιστεύουν οι Ταϊβανέζοι για την Κίνα και τους Κινέζους, τους βλέπουν ως κάτι ξεχωριστό ή συγγενικό; Και ποιο είναι το κλίμα σήμερα στην Ταϊβάν όσον αφορά τις ΗΠΑ και την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ;

Ως προς το πως βλέπουν την Κίνα, στην Ταϊβάν, θα έλεγα ότι προς το παρόν, οι περισσότεροι πολίτες της χώρας αυτοπροσδιορίζονται ως Ταϊβανέζοι ή ως Κινέζοι και Ταϊβανέζοι. Το ποσοστό εκείνων που αυτοπροσδιορίζονται αποκλειστικά ως Κινέζοι είναι πια χαμηλό, γεγονός που δείχνει ότι έχει εμπεδωθεί μια εθνική συνείδηση με άξονα την Ταϊβάν. Την ίδια στιγμή, υπάρχουν αρκετοί που προκρίνουν μια στάση θετικής εμπλοκής και συνεργασίας με το Πεκίνο.

Σε ό,τι αφορά τη στάση της Ουάσιγκτον, το ηγετικό στυλ και οι πολιτικές θέσεις του Τραμπ έχουν πράγματι προκαλέσει ανησυχίες σχετικά με τις δεσμεύσεις των ΗΠΑ ως προς την ασφάλεια της χώρας, δημιουργώντας σκεπτικισμό απέναντι στην Ουάσιγκτον και τον Λευκό Οίκο. Ωστόσο, λόγω της συνεχιζόμενης απειλής από την Κίνα, το γενικό κλίμα εντός της κοινωνίας εξακολουθεί να θεωρεί την αμερικανική υποστήριξη κρίσιμη για την ασφάλεια της Ταϊβάν